Ook werken bij een assessmentbureau?

De behoefte aan psychologische assesments is groter dan ooit, maar er komt steeds minder vaak een professional aan te pas. Is de rol van de arbeidspsycholoog uitgespeeld?

Ben je extravert of juist in jezelf gekeerd? Hoe ga je om met gevoelens als frustratie en onzekerheid? En welke functie kun jij aan?


Werknemers die met dit soort vragen rondlopen vinden steeds vaker hun weg naar een assessment: een werkgerelateerd psychologisch onderzoek. Wie snel en goedkoop antwoorden wil, kan voor nog geen twee tientjes een online test doen en een persoonlijke uitslag downloaden. Ook zijn er steeds meer advies- en loopbaanorganisaties die zich profileren als experts op bepaalde persoonlijkheidstest, zoals Myers-Briggs of het Enneagram. En dan zijn er de assessmentbureaus, waar getrainde professionals een uitgebreid onderzoek doen.


Rixt de Lang (39) is arbeidspsycholoog en werkt bij GITP, een van de grootste assessmentbureaus van Nederland. 'Ik hou van mijn vakgebied: mensen helpen om meer grip op hun leven te krijgen. Maar ik ben ook dochter van een ondernemer, het zakelijke zit in mijn bloed. Dit werk past het beste bij mij.'


De Lang werkt al elf jaar bij GITP. 'Ik heb de eerste tijd veel assessments gedaan, zodat ik de diagnostiek goed in de vingers kreeg. Ik heb ook een researchfunctie gehad op de onderzoeksafdeling en nu ben ik manager van een talentontwikkelingsprogramma. Welke functie ik ook vervul, ik ben altijd bezig als psycholoog. Ik moet vaak vrij diep ingaan op de problemen van de mensen die ik tegenover mij heb zitten en analyseren hoe iemand goed tot zijn recht komt in een organisatie.'


De Lang vormt met haar academische achtergrond geen uitzondering binnen GITP. Maar steeds meer adviesbureaus nemen geen psychologen in dienst, constateert Evert Hummelen, psycholoog bij trainings- en assessmentbureau Schouten & Nelissen en bestuurslid van het Nederlandse Instituut van Psychologen. 'Ik zie twee ontwikkelingen: ten eerste is de online persoonlijkheids-en intelligentietest sterk in opkomst. Dat kan handig zijn, bijvoorbeeld in een sollicitatieprocedure waarbij een sollicitant eerst een aantal testen online doet en in een volgende ronde een uitgebreidere assessment ondergaat.'


Over de tweede ontwikkeling maakt Hummelen zich zorgen. 'Steeds vaker nemen mensen zonder psychologische opleiding assessments af. Dat percentage ligt inmiddels op zo'n 80 procent.' En dat terwijl een assessment echt psychologenwerk is, volgens Hummelen. 'De cijfers en statistieken van een intelligentie- en persoonlijkheidstest zeggen niet altijd zoveel. Je hebt een psycholoog nodig om de uitslag in een context te plaatsen.'


Dat vindt ook Rob Meijer, hoogleraar psychometrische en statistische technieken aan de Rijksuniversiteit Groningen. 'Er worden tegenwoordig deugdelijk wetenschappelijk testen ontwikkeld op het gebied van arbeidspsychologie, maar alleen psychologen zijn opgeleid om die testen te analyseren. Ik zie steeds meer bedrijven op de markt die onder de prijs gaan zitten van een reguliere assessment. Ik weet wat de kosten en de doorlooptijd van een goed assessment is. Dat kan niet tegen bodemprijzen.'


Doordat assessmentbureau's concurreren op prijs, worden psychologen steeds vaker buiten spel gezet. Toch schat Meijer de toekomstige werkgelegenheid voor psychologen gunstig in. 'We krijgen straks te maken met enorme krapte op de arbeidsmarkt. Om een kostbare mismatch te voorkomen zullen deugdelijke assesments een grote rol spelen. Dan kiezen bedrijven toch voor wat meer professionaliteit tegen een hogere prijs.'


Dat denkt ook Hummelen: 'Er is een behoorlijke wildgroei aan bedrijven die zich op assessment storten. Maar het is ontzettend kostbaar om een werknemer te moeten ontslaan omdat hij voor de verkeerde functie is aangenomen. Uiteindelijk loont het echt voor een bedrijf of werknemer om een wetenschappelijk en professioneel adviesbureau in te schakelen.'


'Assessment niet overlaten aan leek'

Er zijn veel bedrijven in opkomst die assessments afnemen, zowel online als offline. Keuze te over voor afgestudeerde arbeids- en organisatiepsychologen. Waar moet je op letten?


Hoogleraar Rob Meijer raadt aan een bedrijf te kiezen dat psychologie als vakgebied serieus neemt: 'Een goede indicator is na te gaan of het bedrijf zelf onderzoek doet of een onderzoeksafdeling heeft. Dat kan betekenen dat er assessments worden ontwikkeld die ook wetenschappelijk worden getoetst. Kijk ook naar de instrumenten die het bureau inzet: worden de testen onderschreven door het Nederlands Instituut van Psychologen?'


Verder is het belangrijk je af te vragen of werken als psycholoog in een commerciële omgeving wat voor jou is. Bestuurslid Evert Hummelen van het NIP: 'Een beetje zakelijk talent en inzicht is wel nodig in deze branche. Je hebt immers een opdrachtgever die je tevreden moet stellen. En je moet écht geïnteresseerd zijn in arbeidsprocessen. Ik loop vaak een dag mee met cliënten. Want hoe ziet een werkdag van een onderhoudsmonteur er nou écht uit? Dat soort observaties zijn belangrijk om iemand verder te helpen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.