Ook wel eens prettig dat mensen elkaar laten uitpraten

Tv-recensie Gidi Heesakkers

Voor de verandering eens een minder fel, maar inhoudelijk twistgesprek dankzij Human.

Foto de Volkskrant

Zondagavond keek ik naar het nieuwe discussieprogramma What's the right thing to do? (Human). Daarna dwaalde ik in gedachten af naar een inmiddels veelbesproken vraaggesprek met Thierry Baudet, in HP/DeTijd. 'Hoe overtuigd ben je van je meningen?' wilde interviewer Tom Kellerhuis weten. Het antwoord: 'Zijn mijn meningen niet gewoon feiten? Ik heb gelijk en anderen hebben ongelijk.' Zijn meningen zijn feiten, die van anderen zijn onjuiste feiten. Kellerhuis noemde die mening - pardon, dat feit - gevaarlijk, hetgeen Baudet afdeed als 'een generatiedingetje'.

In What's the right thing to do? is het geen kwestie van gelijk of ongelijk hebben. Onder leiding van politiek filosoof en Harvard-hoogleraar Michael Sandel wisselen 21 mensen tussen de 20 en 40 jaar in het Engels van gedachten over vraagstukken van deze tijd.

Tien deelnemers zijn Nederlands, een paar bekend: NTR-presentator Danny Ghosen, cabaretiers Carolien Borgers en Jeroen Woe, schrijver Philip Huff, Hajar Alariachi van De Meiden van Halal. Ze komen samen in het amfitheater van Oropos in Griekenland, een symbolische plek, gezien de socratische methode die Sandel hanteert. De deelnemers zeggen wat ze ergens van vinden en waarom, Sandel stelt vragen die hen uitdagen de zaak van de andere kant te bekijken. Zo probeert hij zijn gesprekspartners inzicht te geven in hun morele overtuigingen en de principes erachter.

What's the right thing to do van Human.

In de eerste aflevering ging het over immigratie, en hoewel de meeste leden van Sandels panel qua politieke denkbeelden niet mijlenver van elkaar verwijderd waren, bleek het nog niet eenvoudig om consensus te bereiken: open of dichte grenzen, alleen oorlogsvluchtelingen toelaten of ook economische migranten? 'Achter economische argumenten over immigratie gaan eigenlijk diepere vragen schuil over wat we andere mensen moreel zijn verschuldigd,' concludeerde Sandel.

Zijn bedoeling is niet om langs voors en tegens richting the right thing to do te gidsen, maar de waarde van twijfelen over de eigen standpunten te tonen. 'Het is mijn missie mensen te laten zien hoe een beter en rijker publiek debat eruitziet', zei Sandel tegen de VPRO Gids. 'Goed luisteren is een van de belangrijkste vereisten voor behoorlijk burgerschap. Niet alleen luisteren naar de woorden die iemand uitspreekt, maar ook achterhalen welke beginselen en waarden er achter iemands woorden schuilgaan.'

Niet écht wat je doorgaans ziet gebeuren in debatprogramma's en talkshows, waar de ene mening lijnrecht tegenover de andere mening staat en er geregeld maar een paar minuten voor nodig zijn om een discussie te laten stranden in luid gejijbakhakketak.

Voor de verandering is het dan wel eens prettig om een minder fel, maar inhoudelijk twistgesprek te bekijken waarbij iedereen elkaar laat uitpraten. En je vervolgens voor te stellen hoe Thierry Baudet misschien ook voor de buis zat, gebrande nootjes in zijn oren stoppend om al die meningen pardon, feitelijke onjuistheden maar niet te hoeven aanhoren.