Reportage Toegankelijkheid festivals

Ook voor gehandicapte Zwarte Cross-bezoeker is het dit jaar ongehinderd høken

‘Minister’ van gehandicaptenzaken Rick Brink bekijkt het sanitair in het mindervalidenhotel op het festivalterrein. Beeld Marcel van den Bergh

Ook gehandicapten hebben recht op een feestje, zegt de officieuze minister van Gehandicaptenzaken Rick Brink. De Zwarte Cross doet er alles aan om dat mogelijk te maken met mindervalidenhotel Miva las Vegas op het festivalterrein. 

Postoelen, tilliften, speciale hoog-laagbedden: het zijn niet de eerste attributen die je verwacht op een zomerfestival dat in het teken staat van muziek, dansen en bier drinken. Maar de Zwarte Cross heeft ze dit jaar. Het muziekfestival in de Achterhoek, dat deze week begint, heeft de primeur van de eerste festivalovernachtingstent speciaal voor gehandicapten. Miva Las Vegas heet de tent die plaats biedt aan twintig mensen met een handicap.

Tot groot genoegen van de kersverse ‘minister’ van gehandicaptenzaken Rick Brink die Miva Las Vegas dinsdag persoonlijk opent in zijn rolstoel. ‘Dit is ontzettend gaaf.’ Ook gehandicapten, zegt Brink, hebben wel eens recht op een feestje.

Het past bij de Zwarte Cross, dat een naam heeft hoog te houden als een van de meer dwarse zomerfestivals. Ook dit jaar wordt daaraan weer invulling gegeven met een mix van muziek, theater, stand-upcomedy, stunts en spektakel. Dat alles overgoten met een sausje van tot cultus verheven Achterhoekse plattelandscultuur: bier drinken en motorcrossen.

Want daaruit is het allemaal voortgekomen. Het festival begon in 1997 als een crosswedstrijdje in een weiland bij Hummelo. De organisatoren waren Jovink en de Voederbietels, de band van onder anderen Gijs Jolink, zoon van Normaal-voorman Bennie Jolink.

Høken met de Heinoos

23 jaar nadien is de Zwarte Cross uitgegroeid tot het grootste betaalde muziekfestijn van Nederland. 220 duizend bezoekers trekken er deze week voor naar de Achterhoek, waarmee het festival aan zijn limiet zit. De kaarten waren in één uur uitverkocht.

Donderdag trapt de Zwarte Cross af met een optreden van ‘Høken met de Heinoos’. Daarna kunnen vier dagen feest beginnen. Een speciaal gastoptreden is er voor dartscoryfeeën Michael van Gerwen en Raymond van Barneveld, die donderdag een potje tegen elkaar spelen. Zaterdag verzorgt de hoogbejaarde (81) Duitse schlagerzanger Heino zijn mogelijk laatste optreden in Nederland. Hoofdact zijn de Black Eyed Peas, ook op zaterdag.

Nieuw dit jaar is een tent met stand-upcomedy (de ‘Schatertent’); er is een snackmuur met gerechten van Michelinster kok Rik Jansma (‘Le Clique Claque’) en er is een pop-up van het Rijksmuseum waar festivalgangers hun zelf geschilderde portretten, geïnspireerd op Rembrandt, tentoon kunnen stellen.

Het is moeilijk om origineel te blijven tussen de huidige stortvloed aan zomerfestivals, beaamt Ronnie Degen van de Feestfabriek, de organisator van het festival. ‘Maar we denken dat het gelukt is.’

Afval scheiden op het festivalterrein. Beeld Marcel van den Bergh
Backstage wordt afval gescheiden. Beeld Marcel van den Bergh

Ronkende motoren en duurzaamheid

Dinsdag rijden tractoren nog af en aan om alles klaar te zetten. Met hoogwerkers worden installaties op het podium gehesen. Het brommerwedstrijdje van weleer is nu een geoliede feestmachine van gigantische proporties. Het festivalterrein meet 160 hectare, in totaal zijn er 40 duizend mensen bij betrokken. De Festivalfabriek met 35 werknemers is er bijna het hele jaar zoet mee.

In de loop der jaren heeft de Zwarte Cross door het succes wel wat van zijn wilde haren moeten prijsgeven, zegt Degen die al negentien jaar bij het festival betrokken is. ‘Vroeger kon je een tent neerzetten in een weiland en je had feest. Die tijd is voorbij. Tegenwoordig moet je aan allerlei regels voldoen.’

Zo heeft de Zwarte Cross dit jaar voor het eerst eigen controleurs die rokers in een tent opsporen. Wie betrapt wordt, krijgt 70 euro boete. Het was bittere noodzaak, zegt de organisatie: vorig jaar moest het festival 20 duizend euro betalen aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit wegens overtredingen van het rookverbod.

Ook de feestgangers in de Achterhoek ontkomen niet aan het allesoverheersende thema van deze tijd: duurzaamheid. Zo is er een speciaal programma voor het recyclen van plastic bekers en zit er statiegeld op de plastic draagtrays voor bier. Dat de ronkende motoren niet helemaal passen bij het thema duurzaamheid geeft Degen grif toe. ‘Maar dat gaan we niet schrappen. Dat is juist onze charme.’

Tante Rikie, de mascotte van de Zwarte Cross, in de perstent. Beeld Marcel van den Bergh

Dwarslaesie

‘Niet is onmogelijk’, is dit jaar het motto van de Zwarte Cross. Het inspireerde Barry Hegeman tot het idee van een gehandicaptentent. Hegeman, regelmatige festivalganger, kwam vorig jaar met een dwarslaesie in een rolstoel terecht. ‘Ik dacht: hoe moet dat als ik in de toekomst nog naar een festival wil gaan?’

Hegeman kwam in contact met HandicapNL en stichting No Restrictions Party Unlimited die ruim 20 duizend euro op tafel legden voor een voorziening voor gehandicapten. De speciale tent is verdeeld in twintig van elkaar gescheiden compartimenten die elk plaats bieden aan een gehandicapte en zijn buddy of partner. Zorg is voortdurend voorhanden.

Twintig plekken op 220 duizend festivalbezoekers is niet veel. Maar het is een begin, zegt gehandicaptenminister Brink. ‘Ik hoop dat dit initiatief andere festivals wakker schudt. Toegankelijkheid is een trending topic voor gehandicapten.’

Een plekje voor iedereen: het zou recht doen aan het motto van tante Rikie, de volslanke koningin van de Zwarte Cross die dit jaar 70 wordt en zetelt op een Game of Thrones-achtige zetel van blinkende knalpijpen. Zoals tante Rikie zegt: ‘Ik heb een gruwelijke hekel aan hokjes. Doar zit bi-j mien thuus de kuukens in.’

Lifestyle-evenement, sportspektakel en popfestival 

De Zwarte Cross is al jaren een lifestyle-evenement, een sportspektakel en een popfestival ineen. Dat was voor de organisatie van het tentenkamp in Lichtenvoorde kennelijk nog niet genoeg. De laatste jaren programmeert de Zwarte Cross ook steeds meer stand-upcomedy en theater, dans en zelfs circusacts. Op de editie van komend weekeinde worden in de ‘Universitent’ traditiegetrouw hoorcolleges gegeven door gerenommeerde wetenschappers - over waterstofenergie, voedseltechnologie en robots in de zorg. En vertelt bijvoorbeeld Uruzgan-veteraan Rahmon Zondervan over zelfontplooiing en omgaan met grote tegenslagen.

Met deze brede programmering lijkt de Zwarte Cross wel wat op popfestival Lowlands, dat jaren geleden ook begon met politiek, wetenschap en maatschappelijk debat. Lowlands haalde de afgelopen jaren zelfs beeldende kunst naar het festivalterrein, en ook daarin blijft de Zwarte Cross niet achter. Het Amsterdamse Rijksmuseum opent een pop-up-paviljoen op het festivalterrein, waarin bezoekers zelf de Hollandse meester uit kunnen hangen. (Robert van Gijssel)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden