Ook voor de grijze muis moet plaats zijn in de politiek

Dat in de politiek te veel ambtenaren zouden rondlopen, is geen reden hen dan maar te weren. Jeroen den Uyl pleit ervoor het beroep van politicus aantrekkelijker te maken voor mensen uit het bedrijfsleven....

DE REKRUTERING van politici is een taak van politieke partijen. Juist in tijden waarin de ideologie van de partijen verbleekt en de noodzakelijke vernieuwing van het ideologisch gedachtegoed slechts op de achtergrond borrelt, is het van groot belang die andere functie, de rekrutering, centraal te stellen.

Op de politieke partijen rust de verantwoordelijkheid mensen met visie en creativiteit te selecteren, mensen die de wegen kennen en vooral meningen en gevoelens van kiezers kan verwoorden.

Deze centrale taak van de partijen is al lang onderwerp van dispuut; met name de werving van kader onder 'minderheidsgroepen' heeft de aandacht en ook enig succes.

Maar er valt nog veel te doen. Zo wordt er met regelmaat gewezen op het hoge aantal ambtenaren in de politiek. Deze onevenredigheid in onze representatieve democratie zou veroorzaakt zijn door de riante terugkeerregeling van ambtenaren. Een Kamerlid kan na zijn politieke carrière zo weer terug naar zijn oude werkgever, de rijksoverheid. Kamerleden die uit het bedrijfsleven komen, hebben zo'n terugkeermogelijkheid niet.

Het kabinet heeft nu voorgesteld de terugkeerregeling voor rijksambtenaren te schrappen en gelijk te trekken met mensen die uit het bedrijfsleven de politiek in stappen. Dit is geen goede oplossing.

Ten eerste is het de vraag of het wel zo'n probleem is dat ambtenaren oververtegenwoordigd zijn in de politiek. Ambtenaren hebben een bijzondere betrokkenheid bij de overheid en de publieke zaak. Uit onderzoek naar de beloning van ambtenaren bleek enkele jaren geleden nog dat de lagere beloning van rijksambtenaren (met name in de hogere salarisschalen) geen drijfveer is voor werkzoekenden de overheid te mijden.

Ambtenaar is nog steeds een dienend beroep, waar iets van een roeping aan kleeft. Het is dus helemaal niet zo vreemd dat juist deze mensen een vergelijkbare arena opzoeken in de vorm van de politiek, ook daar wordt immers de publieke zaak gediend.

Ten tweede wordt het grote aantal ambtenaren ook wel in verband gebracht met het hoge 'grijze muizen' imago van veel politici. De causale relatie wordt gelegd tussen (het hoge aantal ongewenste) grijze politici en (de oververtegenwoordigde) grijze ambtenaren.

Nog los van het feit dat er ook grijze politici moeten zijn die de medewetgevingstaak kunnen uitvoeren (waarvoor overigens enige ambtelijke ervaring nog zo gek niet is), is de rekrutering van politici uiteindelijk een verantwoordelijkheid van politieke partijen. Niet de gerekruteerde ambtenaar is het probleem, maar de politieke partij die blijkbaar geen betere voedingsbodem heeft kunnen kweken.

Ten derde is het de vraag waarom niet wordt geprobeerd ook voor mensen die vanuit het bedrijfsleven de politiek in willen, een terugkeerregeling in het leven te roepen. Waarom zouden we het voor deze mensen niet wat makkelijker maken het onzekere vak (of is het toch ook voor hen een roeping) van politicus te kiezen? Dat is natuurlijk een veel lastiger opgave dan het schrappen van de regeling voor ambtenaren.

Het kabinet kiest voor de makkelijkste weg. De toegang tot de volksvertegenwoordiging wordt feitelijk versmald. En de politieke partijen worden nauwelijks geprikkeld hun rekrutering te verbeteren.

Jeroen den Uyl is gemeente-ambtenaar en oud-fractievoorzitter van de PvdA in de deelraad Zuid in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden