Nieuws

Ook tromboseproblemen Janssenvaccin, VS leggen inentingen ‘uit voorzorg’ stil

De problemen rond het vaccin van AstraZeneca zijn nog niet voorbij, of die met de volgende fabrikant dienen zich alweer aan. De Amerikaanse medicijnautoriteit FDA legt het vaccineren met het Janssenvaccin stil, nadat zes vrouwen van tussen de 18 en 48 jaar oud dezelfde bloedproblemen kregen als bij het AstraZeneca-vaccin in zeldzame gevallen gebeurt.

Volgens de fabrikant zelf is er nog ‘geen duidelijk oorzakelijk verband tussen deze zeldzame gebeurtenissen en het Janssenvaccin’ vastgesteld. Beeld ANP
Volgens de fabrikant zelf is er nog ‘geen duidelijk oorzakelijk verband tussen deze zeldzame gebeurtenissen en het Janssenvaccin’ vastgesteld.Beeld ANP

Een van de vrouwen overleed, een tweede ligt in kritieke toestand in het ziekenhuis. Naar aanleiding van de problemen schort Johnson & Johnson, het moederbedrijf van Janssen, ook in Europa de levering van het vaccin op. Nederland zou dit voorjaar eigenlijk 3 miljoen doses van het vaccin moeten ontvangen. Goed voor 3 miljoen volledig gevaccineerde mensen, want bij het Janssenvaccin is één prik voldoende.

Het lijdt eigenlijk geen twijfel dat de coronaprik van Janssen in heel zeldzame gevallen hetzelfde mankement heeft als het vaccin van AstraZeneca, lieten Amerikaanse gezondheidsexperts dinsdagmiddag weten op een persconferentie. ‘Wat we zien is precies hetzelfde als wat we zagen bij het vaccin van AstraZeneca’, zei FDA-bestuurder Peter Marks. ‘Een heldere verklaring hebben we nog niet. Maar dit zijn natuurlijk vergelijkbaar werkende vaccins.’

De FDA last nu ‘uit voorzorg’ een pauze in, een dag nadat Nederland de eerste dozen Janssenvaccin plechtig in ontvangst nam. Het agentschap heeft die tijd nodig om de dossiers nader te bestuderen en te controleren of er meer gevallen zijn van de zeldzame bloedreactie. Dat zal waarschijnlijk ‘een aantal dagen’ duren, zei FDA-commissaris Janet Woodcock. ‘De pandemie is bijzonder ernstig. We zullen ervoor zorgen dat we snel met enkele aanbevelingen komen.’

Niet onverwacht

Voor Nederlandse experts komt de zaak niet helemaal onverwacht. Het Janssen-vaccin werkt immers net als dat van AstraZeneca met een verkoudheidsvirus dat het coronavirus een beetje nabootst. ‘We hebben steeds gevreesd dat dit zou kunnen gebeuren’, zegt hoogleraar interne geneeskunde Saskia Middeldorp aan het Radboud UMC. ‘Ik maak me grote zorgen wat dit voor gevolgen heeft voor de vaccinatiecampagne.’

Bovendien meldde het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) anderhalve week geleden al dat er mogelijk problemen waren met het vaccin van Janssen. Daarbij gaat het wel om ‘enorm kleine kansen', kan ook viroloog Marjolein Kikkert van het LUMC niet genoeg benadrukken. In de VS zijn al 6,8 miljoen mensen met het vaccin ingeënt. ‘Ik zou zeggen: laten we alsjeblieft doorprikken’, vindt Kikkert, ‘want hoe meer uitstel, hoe langer we blijven zitten met de gevolgen van de ziekte zelf.’

Nederland heeft in totaal 11,3 miljoen doses van het Leidse vaccin besteld. Mocht het vaccin ook in ons land wegvallen, dan kan dat grote problemen geven voor de vaccinatiecampagne. Nederland zou voor de inenting van jongere volwassenen dan aangewezen zijn op de prikken van Pfizer (7,8 miljoen doses tot de zomer) en Moderna (1,4 miljoen).

Bloedstolsels op ongewone plaatsen

Wat er precies misgaat, is onbekend. Bij patiënten die last krijgen van vaccine-induced immune thrombotic thrombocytopenia, zoals de aandoening voluit heet, maakt het lichaam opeens antistoffen aan tegen de eigen bloedplaatjes. Het gevolg is minder bloedplaatjes en bloedstolsels op ongewone plaatsen in het hoofd en de buikholte.

Een van de theorieën is dat het vaccin een stukje bevat dat een beetje lijkt op een onderdeel van bloedplaatjes, zegt hoogleraar epidemiologie Frits Rosendaal aan het LUMC. ‘Je zou dan kruisreactiviteit kunnen krijgen, een aanval op de eigen bloedplaatjes.’

In een schriftelijke reactie zegt Janssen alle mogelijke medewerking aan het onderzoek te geven. Ook roept de farmaceut mensen op medische hulp te zoeken als ze het vaccin hebben gehad en binnen drie weken last krijgen van kortademigheid, ernstige hoofdpijn, buikpijn, pijn in het been of dubbelzien – tekenen dat er iets aan de hand kan zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden