Analyselooneis

Ook tijdens ‘ongekende crisis’ blijft FNV forse loonsverhoging eisen – is dat reëel?

De FNV blijft in vitale en goedlopende sectoren vasthouden aan de looneis van 5 procent, zo maakte de vakbond aan de vooravond van Prinsjesdag bekend. Is dat wel verantwoord in deze tijden van ‘ongekende crisis’?

Bij het monument van Willem Drees op de Hofplaats in Den Haag krijten actievoerders de eis van een minimum uurloon van 14 euro op de stoep.Beeld Martijn Beekman

De arbeidsmarkt is sinds maart dit jaar onmiskenbaar veranderd. Een historisch laag werkloosheidscijfer maakte plaats voor een historische toename van het aantal werklozen. Zeker 322 duizend banen gingen verloren en nog eens 1,3 miljoen werkenden zijn voor hun salaris (deels) afhankelijk van de overheid. Toch blijft in die veranderde wereld een zaak ongewijzigd: de looneis van de FNV. 

In de onderhandelingen met werkgevers zal de vakbond, naast een minimumloon van 14 euro en meer vaste contracten, blijven strijden voor een loonsverhoging van 5 procent. Dat staat in het arbeidsvoorwaardenbeleid 2021 dat de vakbond maandag presenteerde. Die looneis, sinds 2018 de hoogste in dertig jaar, is opvallend in crisistijd. 

Werkgeversorganisaties uitten eerder deze maand juist hun zorgen over de stijgende loonkosten in eerder afgesloten cao’s.  Nu de economie krimpt zouden ze ertoe kunnen leiden dat bedrijven kostenbesparingen gaan zoeken in minder inhuur van werk en nog terughoudender worden met het verlenen van vaste contracten, vrezen ze. 

Eerlijke verdeling

Maar volgens Zakaria Boufangacha, coördinator arbeidsvoorwaardenbeleid van FNV, zijn er genoeg sectoren waar het wél goed gaat, zoals in de zorg, bij de post- en pakketbedrijven en supermarkten. ‘Daar moet de winst eerlijk worden verdeeld’, vindt hij. ‘Een goed draaiend bedrijf als Ahold of Jumbo heeft mensen in dienst die zonder toeslagen niet rond kunnen komen omdat hun loon zo laag is.’

Bovendien is Boufangacha ervan overtuigd dat hogere lonen een dempend effect zullen hebben op de recessie. ‘Je moet investeren in werknemers. Helemaal de minima, want die zullen geld niet oppotten maar uitgeven.’ De vakbondsman vindt daarin bijval van hoogleraar arbeidseconomie Joop Schippers. ‘Wie meer kan betalen, moet dat doen’, zegt hij. ‘Om verantwoordelijkheid te nemen voor de economie als geheel.’

Extra loon kan volgens Schippers werken als een buffer voor de koopkracht. ‘Zeker als we in de situatie blijven zitten waarin we minder geld in het buitenland kunnen uitgeven en dus, met wat we extra verdiend hebben, lekker in Nederland uit eten gaan. Dat kan de horeca er sneller bovenop helpen.’

Zwaar geraakte sectoren

Wel is het volgens Schippers zaak dat de vakbeweging de loonsverhoging echt alleen eist bij bedrijven die goed draaien. Anders vergroot het de problemen en kunnen de stijgende personeelskosten inderdaad reden zijn voor werkgevers om personeel te ontslaan of minder mensen in dienst te nemen. Boufangacha is bereid daarin te differentiëren. 

In zwaar geraakte sectoren wil hij afspraken maken over de herverdeling van werk, bijvoorbeeld door oudere werknemers eerder met pensioen te sturen, zodat jongeren aan het werk kunnen blijven. En als een baan ophoudt te bestaan, moeten werknemers worden begeleid van werk naar werk.

Werkgeversvereniging AWVN is blij dat de bond een ‘opening naar maatwerk’ biedt. ‘Dat ze geen centrale loonwens meer op tafel leggen, biedt perspectief. Nu de praktijk nog’, stelt een woordvoerder. Wel zouden de werkgevers liever zien dat de lonen meer zouden ‘mee-ademen’ met de economie. Bijvoorbeeld door 5 procent van het loon resultaatafhankelijk te maken. Maar daar voelt de vakbeweging niet voor.

Of de looneis van FNV gehoor zal krijgen, is nog maar zeer de vraag: ook in economisch voorspoedige tijden kwam de gemiddelde loonstijging niet boven de 3,2 procent uit. Sinds het uitbreken van de coronacrisis is dat percentage al fors gedaald. Zo noteerde de AWVN in augustus een loonstijging van 1,5 procent. Overigens lagen veel cao-onderhandelingen de afgelopen maanden stil vanwege de onzekere economische vooruitzichten. Tot en met augustus werden 93 cao’s afgesloten, in een normaal jaar zijn dat er meer dan tweehonderd.

Verder lezen

Vorige maand legde de FNV al een thuiswerkregeling op de cao-tafels: werkgevers moeten volgens de bond gaan meebetalen aan de koffie en elektriciteit die we thuis gebruiken.

FNV pleit al langer voor een verhoging van het minimumloon maar werkgevers vinden het een slecht idee. Wat zeggen de economen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden