Ook Republikeinen boos om gratie Trump voor 'strengste sheriff van VS' Arpaio

Ook vanuit zijn eigen Republikeinse partij klinkt kritiek op de beslissing vrijdag van de Amerikaanse president Donald Trump gratie te verlenen aan de omstreden voormalige sheriff Joe Arpaio. De zelfverklaarde 'strengste sheriff van Amerika' werd vorige maand veroordeeld wegens het moedwillig negeren van een rechterlijk bevel om een einde te maken aan het raciaal profileren van latino's. Door Trumps beslissing gaat hij nu vrijuit.

De omstreden voormalige sheriff Joe Arpaio Beeld epa

De voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, de Republikein Paul Ryan, 'is het niet eens met het besluit', zo liet hij zaterdag weten. 'Rechtshandhavers hebben de bijzondere verantwoordelijkheid de rechten van eenieder in de Verenigde Staten te respecteren', aldus Ryan. 'We kunnen niet toestaan dat die verantwoordelijkheid wordt aangetast door deze gratieverlening.'

Mensenrechtenorganisaties en vertegenwoordigers van de latino-gemeenschap waren feller in hun veroordeling. Volgens hen komt het gratiebesluit neer op een goedkeuring van racisme. De Democratische senator Patrick Leahy noemde Arpaio een 'zelfingenomen patser' die zich aan 'racistische rechtshandhaving' schuldig maakt. 'Na het racisme en de haat van Charlotteville heeft ons land genezing nodig. Maar die zal niet komen van een president die verdeeldheid en angst exploiteert.'

De 85-jarige Arpaio, die vorig jaar na 24 jaar in functie niet werd herkozen als sheriff van Maricopa County in de staat Arizona, is een politieke bondgenoot van Trump. Hij is een fel tegenstander van illegale immigratie en ging als sheriff tot over de grens van het wettelijk oorbare om die te bestrijden. Hij liet op grote schaal mensen met een Latijns-Amerikaans uiterlijk oppakken om na te gaan of ze wellicht illegaal in het land waren.

Was dat het geval, dan onderwierp hij de gedetineerden aan allerlei vormen van vernederende behandeling. Ze moesten bijvoorbeeld roze onderbroeken dragen, voorzien van zijn handtekening. Vrouwelijke arrestanten werden in gestreepte boevenpakken en aan elkaar geketend te werk gesteld langs de openbare weg.

In 2011 kreeg de sheriff een rechterlijk bevel met die praktijken te stoppen. Dat bevel negeerde hij, naar eigen zeggen omdat het vonnis een politiek opzetje was van de regering-Obama om zijn herverkiezing te dwarsbomen. Vorige maand werd Arpaio veroordeeld wegens minachting van het hof.

Volgens de Grondwet heeft president Trump het recht naar eigen inzicht gratie te verlenen. Door Amerikaanse rechtskundigen wordt dit niet aangevochten. Ook eerdere presidenten hebben van dat recht gebruikgemaakt, zoals toen president Gerald Ford in 1974 een eind maakte aan het Watergate-onderzoek tegen zijn voorganger Richard Nixon.

De kritiek luidt echter dat de lat voor gratieverlening op deze manier wel erg laag wordt gelegd. Problematisch is ook, schrijft Harvard-jurist Noah Feldman op Bloomberg View, dat het rechterlijk bevel uit 2011 gebaseerd was op Arpaio's constitutionele plichten. Het gratiebesluit gaat daarom rechtstreeks in tegen een poging naleving van de Grondwet af te dwingen.

Kwalijk is volgens juristen ook dat Trump met zijn beslissing ingrijpt in een lopende rechtszaak. Arpaio had beroep aangetekend en het besluit over de strafmaat - maximaal zes maanden gevangenisstraf - stond bij de rechtbank geagendeerd voor 5 oktober.

Het is de eerste keer dat Trump gebruikmaakt van zijn recht om gratie te verlenen. 'Hij hield Arizona veilig!', schreef de president vrijdag op Twitter na bekendmaking van zijn besluit. Het Witte Huis noemde de voormalige sheriff een 'waardige kandidaat' voor gratieverlening vanwege zijn 'levenswerk van het beschermen van het publiek tegen de plagen van misdaad en illegale immigratie'.

Volgens The Washington Post heeft Trump al in het voorjaar aan zijn minister van Justitie Jeff Sessions gevraagd of het mogelijk was de vervolging van Arpaio te staken. Toen hem werd verteld dat dit niet wenselijk was, liet hij het er verder bij zitten, volgens diverse bronnen echter met het vaste voornemen om na een veroordeling gratie te verlenen. 'We wisten dat de president dit al geruime tijd wilde en voorbereidingen had getroffen', zei een bron in het Witte Huis tegen de krant.

Lees ook: Gestreepte boevenpakken, eten voor 95 dollarcent per dag, en aan een ketting de straat schoonmaken: dat waren in 1999 de vernieuwingen die sheriff Joe Arpaio in het gevangeniswezen van Maricopa county, Arizona invoerde. Destijds maakten we er deze razend interessante reportage.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden