Ook regering Haïti verdween in het puin

ACHTERGROND..

PORT-AU-PRINCE De journalisten hadden zich verzameld, de camera’s draaiden. Prominent in beeld zaten de Amerikaanse ambassadeur en de Amerikaanse generaal die de troepenmacht van de Verenigde Staten leidt op het eiland.

Achter in de kamer, gestoken in spijkerbroek en met somber gelaat, stond de Haïtiaanse president René Préval met een half oor te luisteren naar de laatste ontwikkelingen inzake de pogingen Haïti er na de verwoestende aardbeving weer bovenop te krijgen. Ondertussen bekeek hij de berichten op zijn telefoon. Toen liep hij weg, zonder een woord te zeggen.

Dat beeld, van afgelopen woensdag, zegt veel over de leiderschapscrisis die zich voltrekt in Haïti. Landen hebben honderden miljoenen dollars aan hulp gestuurd, om er vervolgens achter te komen dat de regering te zwak is om het allemaal te besteden.

Vrijwel elk symbool van Haïti’s politieke systeem verdween in het puin. De regeringszetel is teruggebracht tot een plek onder een mangoboom, in de buurt van de luchthaven. De verkiezingen zijn voor onbepaalde tijd uitgesteld.

In radioprogramma’s halen oppositieleiders uit naar de gevloerde regering. Een land dat uitzag naar een – uitzonderlijke – vreedzame wisseling van de wacht, vangt weer geluiden op van chaos en coups.

Tijdens de grootste ramp in de geschiedenis van het land is de president kennelijk niet in staat geweest zijn krachten – en zijn ernstig verdeelde land – bijeen te rapen. ‘Dit is niet een leider maar een gebroken man’, zegt Mirlande Manigat, een vroegere first lady met openlijk presidentiële ambities. ‘Hij doet niets; hij praat niet, treedt niet op, pakt niets aan. Hoe moet het land dan iets aanpakken?’

Direct na de aardbeving doolde Préval verdwaasd rond. In zijn enige – ingesproken – boodschap voor de natie gaf hij de volgende ochtend emotieloos details over de schade. ‘Kembe’, hield hij de luisteraars voor, creools voor: hou vol.

De afgelopen dagen heeft hij stappen ondernomen om zijn gezag te herstellen, evenals zijn regering. Maar gezien Haïti’s woelige, weinig vergevingsgezinde politiek is het kwaad wellicht al geschied.

Préval verontschuldigt zich niet. ‘Ik doe niet aan politiek’, zei hij laatst geïrriteerd in een interview. ‘Mijn werk is te proberen de pijn te verzachten van wie lijden, in plaats van achtervolgd te worden door journalisten om te poseren voor foto’s met slachtoffers.’

De president pocht dat ambtenaren 170 duizend lijken hebben opgeruimd. Maar weinigen denken dat Préval werkelijk iets doet.

De teleurstelling over de president is overal voelbaar. Judith Marceline, een oud-verpleegster die alles verloor op de jurk na die ze draagt, zegt dat ze in 2006 uren in de rij stond om op Préval te stemmen. Nu vraagt ze zich af waarom.

Préval is, net als Haïti, gewend aan crises. Zijn verkiezing gold juist als tegengif hiertegen. Na decennia van dictaturen en populistische regeringen viel de eenvoudige landbouwkundige wel in de smaak in een land dat snakte naar een minder verhit politiek klimaat. In zijn eerste termijn (1996-2001) liet hij scholen bouwen en gaf hij tienduizenden werk.

Tijdens zijn tweede termijn, vanaf 2006, kende Haïti een bescheiden groei. De politieke spanningen liepen echter op toen door Préval benoemde verkiezingsfunctionarissen ruim een dozijn oppositiepartijen uitsloten van de verkiezingen van dit jaar. De oppositie gebruikt nu de leiderschapscrisis om de president opnieuw onder vuur te nemen.

Préval lijkt langzamerhand de boodschap te begrijpen, zeggen velen. Hij heeft opdracht gegeven infrastructurele werken buiten de hoofdstad te hervatten, en kinderen moeten daar weer naar school. ‘Al ben ik president’, zei hij onlangs over de kritiek op zijn eerdere optreden, ‘ik ben op de eerste plaats een mens.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.