nieuws

Ook rechtbank kan Maria niet helpen, haar donorvader blijft voorlopig anoniem

Ziekenhuis Rijnstate in Arnhem hoeft de gegevens van een anonieme spermadonor niet te verstrekken. Dat oordeelt de rechtbank in de zaak die was aangespannen door de 22-jarige Maria en haar moeder. Zij vroegen de rechtbank om hulp bij het achterhalen van Maria’s vader, een zaaddonor met code K34.

Maria (22), kind van donor K34. Beeld Linelle Deunk
Maria (22), kind van donor K34.Beeld Linelle Deunk

De anonimiteit van Maria’s donor bleek ook voor de rechtbank een obstakel. Omdat zijn identiteit niet bekend is, kon hij niet in de civiele procedure betrokken worden en zijn standpunt en belangen niet in de rechtbank toelichten.

De rechtbank zegt daarom onvoldoende inzicht te kunnen krijgen in de belangen van K34 om te kunnen bepalen wat zwaarder weegt: het recht van Maria om te weten wie haar vader is, of dat van de donor om anoniem te blijven. Dat is een ‘onbevredigende slotsom’, erkent de rechtbank. Maar: ‘De grens is bereikt van wat de rechter kan beslissen.’

De uitspraak is een tegenvaller voor Maria, maar biedt enige hoop voor donorkinderen die net als zij vóór 2004 zijn verwekt met zaad van een bekende donor. Zij hebben recht op een belangenafweging, aldus de rechtbank, alleen is het aan de wetgever om die te maken.

Volgens de rechters heeft de overheid er onvoldoende rekening mee gehouden dat bekende spermadonoren alsnog voor anonimiteit konden kiezen, zoals K34 deed. De Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb) die in 2004 inging, bood donoren daartoe de ruimte.

Donorkinderen als Maria worden door dit gat in de wet ‘bijzonder hard getroffen in hun grondrecht te weten van wie zij afstammen’, aldus de rechtbank. Er is volgens de rechters geen reden te bedenken waarom kinderen die vóór 1 juni 2004 met zaad van een bekende donor zijn verwekt een belangenafweging wordt onthouden, terwijl kinderen die na die datum zijn verwekt dat recht wel hebben.

Een naam en gezicht

Veel donorkinderen en ouders van donorkinderen keken verwachtingsvol uit naar de uitspraak van de rechtbank, die daarvoor acht weken de tijd nam. Deze maand diende een vergelijkbare zaak als die van Maria: een groep donorkinderen en -moeders wil dat het toenmalige MC Kinderwens uit Leiderdorp en stichting SDKB de gegevens van hun donor bekendmaken. Ze hopen dat de woorden van de rechters een breekijzer zijn om klinieken en de overheid in beweging te krijgen richting anoniem geworden donoren.

Maria en Hedda betoogden op 25 januari in de rechtbank waarom zij vinden dat de anonimiteit van donor K34 moet worden opgeheven. De vraag wie haar vader is, neemt een groot deel van Maria’s leven in beslag, vertelde ze: ‘De onzekerheid over wie hij is, heeft mijn leven ontwricht.’ Tijdens de zitting zei ze: ‘Er moet een naam en een gezicht komen.’

Hedda had zich in 1997 bewust aangemeld bij Rijnstate, omdat ze daar als alleenstaande moeder zou worden geïnsemineerd met het zaad van een B-donor (bekende donor). Ze vertrouwde er daardoor op dat haar kind in de toekomst contact met hem kon opnemen en te horen kreeg wie hij was. Donor K34 had toen hij doneerde al een gezin met drie kinderen. Via kunstmatige inseminatie zouden er, behalve Maria, nog zeker 56 volgen.

Rijnstate zegt K34 meerdere keren te hebben benaderd over zijn status als donor. Waarschijnlijk rond 2004, toen een nieuwe wet in werking trad die anoniem doneren verbood, veranderde hij van mening en koos hij alsnog voor anonimiteit. Maria en haar moeder hebben nooit begrepen waarom. ‘Ze zal echt niet naar zijn huis gaan of tegen de media zeggen: kijk, dit is hem’, zei Hedda tijdens de zitting.

Maria en haar moeder betreuren het dat de rechtbank geen belangenafweging zegt te kunnen maken. Wel ervaren ze ‘erkenning’ van het onrecht dat Maria en andere donorkinderen van voor het ingaan van de Wdkb is aangedaan. Maria en Hedda beraden zich nog op juridische vervolgstappen, aldus hun advocaat Mark de Hek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden