'Ook PvdA laat mensen in de steek'

Volgens Marcel van Dam delven steeds meer mensen met beperkte vaardigheden het onderspit. Ook de PvdA laat deze mensen in de steek.

Lodewijk Asscher op zijn kamer in het stadhuis van Amsterdam Beeld gpd

Het wetenschappelijk bureau van de PvdA, de WBS, stuurt de discussie over de koers van die partij. De voorzitter van de WBS, Lodewijk Asscher, niet de slechtste wethouder van de PvdA, hield bij de aftrap een rede waarin hij zijn visie gaf op de gewenste koers. Die rede laat zien hoever de PvdA van de weg is geraakt. Kernpunt van Asschers betoog is dat er niet zo veel mis is met de missie van de partij, maar dat je in de praktijk moet kunnen laten zien waar je voor staat.

Doelstellingen
Nu is het natuurlijk onmogelijk in de praktijk te laten zien waar je voor staat als je dat niet eerst helder geformuleerd hebt, maar Asscher heeft volkomen gelijk dat gewone mensen, meestal geen lid van een partij, zelf moeten kunnen ervaren dat de doelstellingen van een partij ook daadwerkelijk worden gerealiseerd of naderbij komen.

De centrale doelstelling van de sociaal-democratie is altijd geweest het garanderen van voldoende bestaanszekerheid voor iedereen, het opkomen voor de belangen van de mensen die moeite hebben zelfstandig in de samenleving te opereren en er voor te zorgen dat mensen met een lage opleiding, die meestal het zwaarste werk moeten doen, daar in verhouding tot anderen redelijk voor worden beloond. In het algemeen zouden de inkomensverschillen kleiner moeten worden. De zwaarste lasten op de sterkste schouders, nietwaar?

In de steek gelaten

In alle verkiezingsprogramma's van de PvdA vind je die doelstellingen terug. Maar in de politieke praktijk van de laatste 25 jaar werden, met steun van die partij, de koopkracht van de laagstbetaalden slechter, de inkomensverschillen groter en de positie van de zwakken zwakker. De bestaanszekerheid van mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt en van mensen die op een uitkering zijn aangewezen, nam sterk af. De traditionele aanhang voelde zich in de steek gelaten en de helft daarvan liep weg.

Asscher erkent dat de belofte om bestaanszekerheid te garanderen wankel wordt. Pensioenen worden onzeker, werken is geen garantie meer tegen armoede en hulpverleners schieten tekort. Hij concludeert: 'We don't show what we tell (we tonen niet wat we zeggen): Wat te doen?' Zijn grootste zorg is dat de PvdA bij het bestrijden van de bezuinigingen, vergeet de tekortkomingen van de publieke sector aan de kaak te stellen.

Misbruik voorkomen
Het is waar dat regelingen worden misbruikt, zowel door hulpverleners als gebruikers. Dat is altijd zo geweest en zal altijd zo blijven. Welk bedrijf van enige omvang durft te beweren dat alle werknemers correct het declaratieformulier invullen. En waarom weten we praktisch tot op de euro hoeveel misbruik wordt gemaakt van de sociale zekerheid, en komen we nooit te weten hoeveel belasting er wordt ontdoken? Niettemin: het is noodzakelijk misbruik zoveel mogelijk te voorkomen en vaker na te gaan of maatregelen doeltreffend zijn.

Asscher verwijt het kabinet dat het niet de tekortkomingen van de publieke sector aanpakt, maar de publieke sector zelf. Hij hekelt Rutte die zegt: 'Als we geen bestaanszekerheid kunnen waarmaken, moeten we dat ook niet beloven. Mensen zelf moeten zorgen voor hun bestaanszekerheid.' Wat wil Asscher dan? Wel bestaanszekerheid beloven en het tegendeel doen, zoals de PvdA in de afgelopen 25 jaar? De koopkracht van de minima nu is lager dan dertig jaar geleden, mede dankzij de PvdA. Door PvdA-wethouders worden mensen onder dreiging van het verlies van bestaanszekerheid gedwongen baantjes te vervullen die ze niet kunnen of willen en die onvoldoende opleveren om fatsoenlijk van te leven.

Kansrijke werklozen
'Bezuinigingen op de reïntegratie ontneemt mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt kansen', zegt Asscher. Maar in Amsterdam worden om te bezuinigen alleen nog maar reïntegratiegelden beschikbaar gesteld aan de meest kansrijke werklozen. De meest kansarme klanten krijgen niets meer. 'We geloven in een samenleving waar je, ook als je met een achterstand begint, vooraan kunt eindigen', schrijft hij. Daarmee suggereert hij dat iedereen met een beetje hulp zichzelf aan eigen haren uit het moeras kan trekken. Zelfredzaamheid noemt Rutte dat. Het is een leugen.

In de concurrentieslag van de prestatiemaatschappij delven steeds meer mensen met beperkte vaardigheden het onderspit en kunnen niet meer meekomen. Die mensen worden, ook door de PvdA, in de steek gelaten. Dat kan ook moeilijk anders als je 29 miljard wilt bezuinigen om in de toekomst mensen die meer gaan verdienen, minder belasting te laten betalen.

Marcel van Dam is socioloog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden