Ook Puerto Ricanen in de Bronx voelen de wanhoop na orkaan Maria

Alsof ze bevrijders zijn, zo worden zaterdagmiddag de legertrucks ingehaald door honderden New Yorkers die staan te wachten om van hun dozen verlost te worden. Er wordt gejuicht en geklapt en gezwaaid met Puerto Ricaanse vlaggen. Hier in de South Bronx, een van de armste en lange tijd een van de gevaarlijkste wijken van de stad, is wel een anders op de komst van het gezag gereageerd.

Inzamelingsactie in de Bronx voor slachtoffers van orkaan Maria in Puerto Rico en een aardbeving in Mexico. Beeld René Clement

Sergeant Elvin Casiano (59) stuurt zijn zandkleurige wagen langs de kleding- en juwelenwinkels waar lokale hiphop-fans hun inkopen doen, en stopt dan bij een rij pallets met waterflesjes. Als hij uitstapt wordt hij omhelsd; hij is zelf geboren in Puerto Rico en hier een paar blokken verderop opgegroeid. Toen vandaag bij de grote inzamelingsactie bleek dat er niet genoeg vrachtwagens waren om alle gedoneerde hulpgoederen af te voeren, belde iemand naar de National Guard in Camp Smith, vijftig kilometer ten noorden van de stad, en toen sprong Casiano in zijn truck. 'Ik ben blij dat ik kan helpen', zegt hij.

Nog steeds, tien dagen na de orkaan Maria, is de situatie in Puerto Rico rampzalig. The Bronx, met 300 duizend Puerto Ricaanse inwoners het brandpunt van de Caribische diaspora, is dit weekend een van de plekken in New York waar de frustratie en zorg van de voormalige eilandbewoners worden omgezet in daadkracht en zelfs iets van trots. Terwijl de dozen maar blijven komen heft Ruben Diaz sr., een Puerto Ricaan met een paars overhemd en een paarse cowboyhoed die het tot senator in de staat New York heeft geschopt, het volkslied aan.

'Oh! Oh! Oh! Esta es la linda tierra que busco yo!' Het gaat over het mooiste land dat ze ooit hebben gezien. Achter de dranghekken zingt iedereen mee.

Beeld René Clement

'Het materiële is secundair', zegt Ruben Diaz jr., de stadsdeelvoorzitter van The Bronx en zoon van de senator (politiek is hier vaak een familiebedrijf), een man met een Puerto Ricaans baseballpetje te midden van een paar highschool-vrienden. 'Dit is in de eerste plaats heilzaam voor de gemeenschap. We moesten de deur uit en samen onze zorgen delen, en samen laten zien dat we niet lijdzaam toekijken.'

Zeker omdat het Witte Huis zo slap reageerde, moest de hulp van onderop komen, vinden ze hier. 'Ik wou dat ik zelf mee kon', zegt Maritza Ponce (46), die met een grote SUV komt aanrijden. Uit de achterbak komt duizend dollar aan water, blikvoer, luiers, maandverband, deodorant en hondenvoer. Ze is afkomstig uit Ponce, in het zuiden, en heeft nog niet van al haar familie daar gehoord - nog steeds is er nauwelijks stroom, en nauwelijks communicatie. Ze is nu een groep gespecialiseerde vrienden aan het verzamelen om naar het eiland te gaan: een vrachtwagenchauffeur, een elektricien, een loodgieter, een sociaal werker, die kunnen helpen met de wederopbouw. 'Als de wegen een beetje begaanbaar zijn dan gaan we', zegt Ponce.

'Niet genoeg'

De spullen die hier worden verzameld gaan vanavond naar het vliegveld en landen als het goed is de volgende dag op het eiland, zegt Marco Crespo, een van de organisatoren van de Puerto Rican Hispanic Task Force. Maar wat er dan gebeurt is de vraag: de distributie vanuit de havens en vliegvelden lijkt op dit moment het grootste probleem. Luitenant-generaal Jeff Buchanan, de leider van de reddingsoperaties op het eiland, zei vrijdag tegen CNN dat er een tekort aan mensen en materieel is (trucks, vliegtuigen, helikopters). 'Het is niet genoeg, we brengen er meer naartoe.'

Intussen bleef president Donald Trump volhouden dat de operatie 'fantastisch' verloopt.

Dus blijft ondanks de therapeutische bedrijvigheid in The Bronx blijft de wanhoop voelbaar. 'Bent u een journalist', klampt een vrouw een van de weinige witte aanwezigen aan. 'Schrijf over Vieques', smeekt ze. Ze heet Tallen Perez, is 32 jaar en haar familie woont op een klein eilandje naast Puerto Rico. Met hulp van Ruben Diaz heeft ze die ochtend voor het eerst contact gehad met haar tante, via een satelliettelefoon. 'Er is één pakket hulpgoederen gedropt. Er is geen stroom. De generator van het ziekenhuis is gestolen!'

Vieques is zestig jaar lang gebruikt voor schietoefeningen en oefenbombardementen door de Amerikaanse luchtmacht. 'En nu weten ze het eiland niet meer te vinden.'


Trump vs. de rest

In een serie tweets vanaf zijn golfbaan in New Jersey zaterdag en zondag viel Trump de lokale autoriteiten, de media, de Democraten en de Puerto Ricanen zelf aan, omdat zij niet zouden inzien hoe goed de president bezig is met de afhandeling van de ramp in Puerto Rico.

Vooral de burgemeester van hoofdstad San Juan moest het ontgelden, nadat zij vrijdagavond zware kritiek had geuit. In interviews met CNN en NBC had deze Carmen Yulín Cruz een dramatische oproep gedaan. 'We sterven hier. We sterven hier echt. Mensen Als meneer Trump ons kan horen: maak hier een eind aan.'

Dat vatte Trump op als misplaatste kritiek. 'De burgemeester van San Juan die een paar dagen geleden nog complimenteus was, heeft nu van de Democraten te horen gekregen dat ze akelig moet zijn tegen Trump', twitterde de president, waarbij hij zijn bekende epitheton (nasty) gebruikte voor kritische vrouwen.

De inwoners van Puerto Rico kregen het verwijt dat zij lui zijn. 'Zij willen dat alles voor hen wordt gedaan, terwijl het een gemeenschappelijke inspanning zou moeten zijn.' Hij wees ook op de gecompliceerde ligging van Puerto Rico. 'Het is een eiland. Omringd door water. Groot water, oceaanwater.'

Ook journalisten zijn weer doelwit van Trump, omdat zij niet het 'goed-nieuwsverhaal' vertellen dat de regering graag vertelt. 'De nepnieuws-zenders werken overuren op Puerto Rico om te proberen onze soldaten en hulpverleners te ontmoedigen. Schande!'

De ironie is dat Trump volgens The New York Times pas vorige week de ernst van de situatie inzag, nadat hij de eerste reportages op televisie had gezien.

Lees ook: waarom is er in de VS zo weinig aandacht voor Puerto Rico?

Puerto Rico is hard getroffen door orkaan Maria, al een paar dagen terug. Waarom is daar in de VS zo weinig aandacht voor terwijl het wel Amerikaans grondgebied is? (+) Meer dan een paar tweets kon er bij Trump niet vanaf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden