Ook prehistorische Britten maakten mummies van hun lijken

Van de oude Egyptenaren en de vroege bewoners van Peru wisten we het: ze mummificeerden de doden. Nu blijkt dat ook prehistorische Britten hun overledenen deze speciale behandeling gaven.

Een mummy, onderdeel van het Royal Museum of Art and History in Brussel. Beeld epa

Archeologen van de universiteit van Sheffield zeggen bewijs te hebben gevonden dat de Britten in de bronstijd - circa 2.200 tot 750 v. Chr. - een deel van de lijken tot mummie maakten. Die conclusie trokken ze na microscopische analyse van skeletten die op verscheidene plekken op de Britse eilanden zijn opgegraven. Daarbij vergeleken ze Britse skeletten met bekende mummies in Jemen en Ierland.

Een nieuwe techniek

Eerder was al bewijs van mummificatie gevonden bij een archeologische vindplaats (Cladh Hallan) op de Hebriden, een eilandengroep voor de westkust van Schotland. Onduidelijk was echter of deze praktijk ook op grotere schaal was toegepast. Door met een nieuwe techniek oude botten te onderzoeken, toonden de wetenschappers aan dat mummificatie ook elders op de Britse eilanden voorkwam.

Volgens hoofdonderzoeker Thomas Booth mummificeerden de Britten hun doden op uiteenlopende manieren: ze rookten de overledenen boven vuur, begroeven ze in veengrond of verwijderden hun ingewanden. Welke methode ook was gebruikt, in het gematigde, vochtige Britse klimaat was het zachte lichaamsweefsel van mummies meestal niet bestand tegen de tijd.

Gehurkte positie

Soms werden lichaamsdelen van verschillende doden bij elkaar gevoegd tot één mummie. Mummies van Cladh Hallan bleken samengesteld uit lijken van drie personen. Ze zijn in een gehurkte positie gevonden en zijn waarschijnlijk ergens mee omwikkeld geweest.

De onderzoekers keken naar de mate waarin de skeletten waren aangetast door bacteriën. Die veranderen de structuur van het bot nadat iemand is overleden. Een gave of minder aangetaste botstructuur kan erop wijzen dat mensen hebben geprobeerd het verval te stoppen.

'Door dit onderzoek wordt aannemelijk dat gebruiken die het biologisch verval tegengingen ook op zes andere plaatsen in Groot-Brittannië voorkwamen', zegt Stijn Arnoldussen, universitair docent late prehistorie van de Rijksuniversiteit Groningen.

De onderzoekers zeggen dat het niet duidelijk is waarom de ene dode de mummie-behandeling kreeg en de andere niet. Arnoldussen, niet betrokken bij het onderzoek, gaat ervan uit dat mummificatie geen gemeengoed was. Volgens hem is het een 'tamelijk bijzondere vorm van omgang met overledenen' geweest.


De onderzoekers stellen dat mummificatie mogelijk niet alleen in het oude Brittannië, maar ook elders in Europa is voorgekomen. Hun studie maakt Arnoldussen nieuwsgierig: 'Je zou met de techniek van de Britten nog eens willen kijken naar Nederlandse veenlijken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.