Ook Poetin zal Snowden niet uitleveren

De Russische president Poetin wil dat Edward Snowden zo snel mogelijk vertrekt uit zijn land. De Amerikaanse klokkenluider blijkt zich nog in het transitgedeelte van een Moskous vliegveld te bevinden. Poetin gaf aan dat hij niet van plan is Snowden uit te leveren aan de Amerikanen, omdat er geen uitleveringsverdrag tussen beide landen bestaat en Snowden in zijn ogen niets heeft misdaan.

AMSTERDAM - Maar Poetin wil de betrekkingen met de VS ook niet verder belasten. Snowdens aankomst was een verrassing voor Rusland, stelt hij. Amerikaanse beschuldigingen dat het land de VS expres zou tegenwerken deed hij af als 'onzin'. Volgens WikiLeaks is Ecuador de eindbestemming van Snowden, maar de klokkenluidersorganisatie hult zich in zwijgen over route en tijdstip van zijn reis.

De vorige etappe daarvan leidde tot een felle polemiek tussen China en de VS . China wijst alle verantwoordelijkheid voor de vlucht van Snowden uit Hongkong van de hand. Maar volgens de VS is China verantwoordelijk voor de 'weloverwogen keuze om een voortvluchtige vrij te laten ondanks een geldig arrestatiebevel'. Een woordvoerder van de Chinese regering noemt die bewering 'ongegrond en onacceptabel'.

Officieel waren de autoriteiten in Hongkong verantwoordelijk voor het besluit Snowden te laten gaan. Maar voor Peking kwam diens vertrek bepaald goed uit. Zijn onthullingen over Amerikaanse afluisterpraktijken hadden hem in de Chinese publieke opinie tot een held gemaakt. Uitlevering aan de Amerikanen was derhalve geen optie, asielverlening evenmin, want dat zou een te groot affront voor de VS zijn geweest. Het besluit Snowden geen strobreed in de weg te leggen bij zijn gang naar Moskou was voor de Chinese autoriteiten dan ook de perfecte tussenweg.

The New York Times stelde dinsdag dat de hoogste leiders in Peking bij dat besluit betrokken waren. De krant citeerde een anonieme Chinese journalist met toegang tot autoriteiten in zowel Hongkong als Peking, die stelt dat president Xi Jinping persoonlijk op de hoogte werd gehouden. Een projectgroep onder leiding van oud-minister van Buitenlandse Zaken Yang Jiechi was verantwoording aan hem schuldig.

Direct contact met Snowden werd aan Hongkong overgelaten. Peking wilde niet dat Snowden, mocht hij weer in Amerikaanse handen vallen, zou kunnen verklappen wat de Chinezen van hem hadden willen weten. Door te kiezen voor een vrijwillig vertrek werd een langdurig juridisch gevecht over uitlevering in Hongkong voorkomen.

De woedende reactie van de VS, die bij monde van minister Kerry waarschuwde voor niet nader genoemde 'gevolgen', wordt door China met een korrel zout genomen. Die waarschuwing is 'ongefundeerd', aldus het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, onder verwijzing naar de officiële versie, waarin uitsluitend Hongkong een rol speelt. China gaat ervan uit dat een topbijeenkomst tussen beide landen, een dialoog over veiligheid en economie, volgende maand gewoon doorgaat.

Amerikaanse inlichtingendiensten zijn ondertussen druk met het minimaliseren van de schade van Snowdens optreden. Van alle informatie waar hij toegang toe zou kunnen hebben gehad, is inmiddels de beveiligingscode gewijzigd. De Amerikanen gaan uit van het voor hen slechtst denkbare scenario, namelijk dat hij zowel met de Chinezen als met de Russen zijn informatie heeft gedeeld.

Verder onderzoeken de Amerikaanse veiligheidsdiensten of Snowden al voor zijn vlucht naar Hongkong contacten met China onderhield. Zij sluiten niet uit dat hij door Chinese geheime agenten werd 'gerund'. Dinsdag publiceerde een krant in Hongkong nog een gedeelte van een eerder afgenomen interview. Daarin geeft Snowden aan dat hij van meet af aan gericht was op het verzamelen van gevoelige informatie. 'Mijn baan gaf me toegang tot lijsten van computers wereldwijd die de NSA hackte. Daarom heb ik de baan drie maanden geleden genomen.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden