Ook op ministeries zwelt verzet tegen Trump aan

Strubbelingen zijn er altijd wel bij een machtswisseling in het Witte Huis, maar zelden zo hevig als dit keer. Op diverse departementen groeit de onvrede.

Sally Yates werd ontslagen als minister van Justitie na kritiek op het inreisverbod van president Trump Beeld afp

Niet alleen op straat, maar ook op de ministeries broeit in de Verenigde Staten het verzet tegen het beleid van Donald Trump. De kersverse president ontsloeg dinsdag waarnemend minister van Justitie Sally Yates nadat zij zich had gekeerd tegen Trumps inreisverbod voor immigranten uit zeven moslimlanden. Haar opvolger Dana Boente heeft het Justitie-personeel opdracht gegeven zich aan Trumps decreet te houden. Ook op het ministerie van Buitenlandse zaken rommelt het.

Het Witte Huis beschuldigde Yates ervan dat zij haar ministerie had 'verraden door te weigeren een wettig decreet uit te voeren dat erop gericht is de burgers van de VS te beschermen'. Yates, die nog door president Obama was benoemd, weigerde mee te werken aan het inreisverbod, omdat ze niet overtuigd was dat het strookte met de grondwet. Maar het Witte Huis vatte dat op als insubordinatie.

Ironisch is dat uitgerekend senator Jeff Sessions, die door Trump is voorgedragen als nieuwe minister van Justitie, Yates twee jaar geleden bij de hoorzitting over haar benoeming had gevraagd of ze wel tegen Obama in zou durven gaan als hij het bij het verkeerde eind had.

'Als de opvattingen die de president wil uitvoeren tegen de wet indruisen, moet de minister van Justitie of de waarnemend minister dan 'nee' zeggen?, vroeg Sessions. Tot tevredenheid van de Republikeinen verzekerde Yates daarop dat de wet en de grondwet altijd voorrang moesten hebben.

In Democratische kringen werd Yates als een held bezongen. 'De minister van Justitie moet trouw zijn aan de wet, niet aan het Witte Huis', zei Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat. 'Dat de regering dat niet begrijpt is griezelig.'

Bezwaarbrief

De machtswisseling in het Witte Huis gaat doorgaans met strubbelingen gepaard, maar het komt maar zelden voor dat een nieuwe president zo hard moet ingrijpen om zijn gezag te herstellen. Hoe stroef de machtsoverdracht verloopt blijkt ook uit de stemming op andere departementen.

Op het ministerie van Buitenlandse Zaken circuleert volgens de Washington Post een brief waarin honderd diplomaten bezwaar aantekenen tegen het inreisverbod, dat volgens hen tegen de Amerikaanse waarden ingaat. Zij waarschuwen ook dat het decreet een averechts effect zal hebben en alleen maar een anti-Amerikaanse stemming zal kweken.

Het document is volgens de krant bedoeld voor het 'Dissent Channel', een klaaglijn waarlangs diplomaten hun ongenoegen over het beleid kenbaar kunnen maken aan de top van het ministerie. Waarnemend minister Thomas Shannon, ook nog benoemd door Obama, beloofde dat hij de klachten serieus zou bekijken.

Maar het Witte Huis sloeg een heel andere toon aan. Trumps woordvoerder Sean Spicer zei dat het decreet alleen maar bedoeld is om de Amerikanen te beschermen. 'Als carrièrebureaucraten daar problemen mee hebben? Ze moeten meedoen en anders kunnen ze gaan', waarschuwde hij.

Schoon schip

Het Witte Huis is al druk bezig de bezem te halen door de top van het State Department. Een aantal van de meest ervaren ambtenaren van het ministerie heeft te horen gekregen dat zij niet meer hoeven terug te keren zodra de benoeming van Rex Tillerson als nieuwe minister van Buitenlandse Zaken door de Senaat is.

Diplomaten vrezen dat de leegloop het functioneren van het State Department zal schaden, maar in conservatieve kringen is men enthousiast dat Trump meteen 'schoon schip' maakt op het ministerie.

Lees ook:

Trump ontslaat minister van Justitie na verzet tegen inreisverbod.

Ook bij het Agentschap voor Milieubescherming EPA, de National Park Service en het ministerie van Energie rommelt het. De National Park Service kreeg meteen een uitbrander van president Trump nadat de dienst foto's had geretweet waaruit bleek dat Trumps inauguratie aanzienlijk minder mensen had getrokken dan die van Obama in 2009.

Het Witte Huis legde de National Park Service, waaronder alle nationale parken in de VS vallen, ook een verbod op gegevens over klimaatgegevens te verspreiden en met de pers te praten. Daarop begonnen ontevreden medewerkers van de Park Service in allerlei uithoeken van het land 'piraten'-accounts op Twitter waar zij hun gal spuiden over Trumps beleid. Anoniem, want de Trump-aanhangers staan volgens hen 'met geslepen messen' klaar.

Ook medewerkers van het EPA en het ministerie van Energie zijn 'piraten'-accounts op Twitter begonnen om onder het publicatie- en spreekverbod uit te komen dat het Witte Huis hun heeft opgelegd. Daarop publiceren ze wetenschappelijke rapporten en trekken ze van leer tegen de klimaatsceptici die onder Trump opeens aan de macht zijn gekomen.

Zowel het EPA als het ministerie van Energie komen onder leiding te staan van figuren die, zoals een klimaatonderzoeker bij het befaamde Los Alamos National Laboratory het uitdrukte, 'de meest basale feiten over klimaatverandering ontkennen'.

Wat hen vooral zorgen baart is de voordracht van Mick Mulvaney als begrotingschef van het Witte Huis, een Republikein die niet in de rol van de mens bij de klimaatverandering gelooft. Gevreesd wordt dat hij drastisch het mes zal zetten in het personeel van beide departementen.

Volgens Myron Ebell, tot voor kort Trumps voornaamste milieuadviseur, moet zeker tweederde van de 15 duizend personeelsleden van het EPA eruit om een eind te maken aan de 'overdreven regelzucht' van de milieubeschermers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden