Ook Oostenrijk maakt ruk naar rechts: conservatieve ÖVP de grootste, gerede kans op coalitie met rechts-populisten

Oostenrijk schuift door vluchtelingencrisis op naar rechts

Het Weense wonderkind Sebastian Kurz heeft de Oostenrijkse verkiezingen gewonnen. Zijn conservatieve ÖVP wordt volgens de computerprognoses de grootste partij. Veel stemmen gingen ook naar de rechts-radicale FPÖ.

Blije aanhangers van de ÖVP tijden het horen van de eerste verkiezingsuitslagen. Foto afp

Het land schuift daarmee niet alleen op naar rechts, ook is er een gerede kans dat de rechts-populisten toetreden tot de regering. Wat dit verkiezingsjaar elders in Europa werd voorkomen, gebeurt dan alsnog in Oostenrijk.

De christen-democratische ÖVP van Kurz (31) werd naar verwacht de grootste met 31,4 procent. Voor een regeringsmeerderheid heeft hij een coalitiepartner nodig. Sinds 2007 regeerde de ÖVP samen met de sociaal-democratische SPÖ. Maar veel kiezers zijn uitgekeken op deze grote coalitie. Zij willen geen 'alternatiefloze politiek' meer.

Waarschijnlijk zal Kurz eerst proberen een coalitie te vormen met de FPÖ. Deze partij was zondagavond met de SPÖ verwikkeld in een strijd om de tweede plaats, met allebei rond de 26-27 procent van de stemmen. Sinds 1999 deden de rechts-populisten het niet zo goed in een landelijke verkiezing. Ze haalden toen 26,9 procent en kwamen na lange coalitieonderhandelingen in 2000 in de regering.

De kans is groot dat dit weer gebeurt. In Wenen buitelen de coalitiescenario's over elkaar heen, maar één constant element is de positie van de FPÖ als onmisbare coalitiegenoot. Als de christen-democraten van de ÖVP en de sociaal-democraten van de SPÖ niet meer samen verder willen, dan kunnen ze moeilijk om de rechts-populisten heen. Linksom of rechtsom.

ÖVP-leider Sebastian Kurz. Foto afp

Humeurige kiezers

Er wordt gespeculeerd dat Kurz wil regeren met de FPÖ om ze medeplichtig te maken aan het regeringsbeleid en zo zijn rechterflank af te dekken. FPÖ-leider Heinz-Christian Strache staat echter niet te trappelen. Hij verwijt Kurz de ideeën van de rechts-populisten te hebben gestolen. Niet uitgesloten wordt dat Strache liever een coalitie heeft met de SPÖ. Die partij deed het beter dan verwacht.

Dat kwam mogelijk omdat SPÖ-kanselier Christian Kern in de eindsprint agressief campagne voerde tegen het spookbeeld van een ÖVP-FPÖ-coalitie. Als gevolg van dit succes zou het de SPÖ kunnen worden die samengaat met de FPÖ. Voor menig sociaal-democraat zou zo'n uitkomst wel eens iets te veel ironie kunnen bevatten.

In elk geval lijken het lange coalitieonderhandelingen te gaan worden, net als in Nederland en Duitsland. Dat hoort kennelijk bij dit tijdsgewricht met veel humeurige kiezers die in hun wispelturigheid regeringsvorming gecompliceerd maken.

Eén ding is wel duidelijk: Oostenrijk is door de vluchtelingencrisis naar rechts opgeschoven. Zie het resultaat van de FPÖ; zie hoe de ÖVP de populistische taal over immigratie en islam overnam; zie hoe zelfs SPÖ-kanselier Kern stopte met het demoniseren van de FPÖ en regeringssamenwerking niet meer uitsluit. Strache telde de stemmen van de ÖVP bij de zijne op en sneerde: 'Bijna 60 procent van de Oostenrijkse bevolking stemde voor het FPÖ-programma'.

Tegen deze achtergrond zal het niet verbazen als de FPÖ gaat regeren, net als in 2000. Toen reageerde de Europese Unie met sancties. Dat zal dit keer niet gebeuren. De EU is veranderd: de Oost-Europese landen zijn erbij gekomen en die zullen Oostenrijk niet laten vallen. Voor Wunderwuzzi Kurz worden de coalitieonderhandelingen een belangrijke lakmoesproef, wil hij als 31-jarige kanselier kunnen worden.

Een FPÖ-aanhanger met een foto van partijleider Heinz-Christian Strache. Foto afp

'Wunderwuzzi' Sebastian Kurz & populisme in Oostenrijk

31 en premier. Dit is Sebastian 'Wunderwuzzi' Kurz, die de Oostenrijkse verkiezingen won.

De politieke tovenaar Sebastian Kurz bezorgt zijn ÖVP een glorieuze overwinning. Hoe de conservatieve partij onder zijn leiding een magneet voor jonge vrijwilligers werd (+).

Oostenrijk ging in 2015 voorop in het verwelkomen van vluchtelingen, een jaar later in het weren van vluchtelingen. Der Korrektur, wordt het genoemd. Het gezicht van die correctie is een Weens ventje: Sebastian Kurz (+).

Met zijn slot op de deur is Oostenrijk de dwarsligger van Europa geworden. Maar ook de redder? (+)

Bij recente verkiezingen krijgen populisten veel stemmen. Maar waarom stemmen mensen op deze partijen? Hoeveel hebben kiezers van de PVV, het Front National, Trump en de AFD gemeen?

Meer over