Nieuws

Ook Onderwijsraad heeft zorgen over coronamiljarden: ‘Symptoombestrijding’

Ook de Onderwijsraad is kritisch over de eenmalige miljardeninjectie van 8,5 miljard euro voor het onderwijs. Dat bedrag geeft het kabinet uit om corona-achterstanden in het klaslokaal weg te werken. De raad hekelt vooral het incidentele karakter van de hersteloperatie.

Ashwant Nandram
Leraren demonstreren in 2017 op het Malieveld voor meer salaris en minder werkdruk in het primair onderwijs.  Beeld ANP
Leraren demonstreren in 2017 op het Malieveld voor meer salaris en minder werkdruk in het primair onderwijs.Beeld ANP

Eerder uitte de Algemene Rekenkamer al zorgen over het miljardenplan. De Onderwijsraad is daarmee het tweede invloedrijke orgaan dat het onderwijsherstelprogramma van de regering bekritiseert. Om de effecten van de schoolsluiting weg te werken, kwam het kabinet met de grootste financiële impuls voor het onderwijs in decennia. De komende twee jaar krijgt het onderwijs een miljardeninjectie van 8,5 miljard euro.

De Onderwijsraad twijfelt aan de effectiviteit van die eenmalige investering. Volgens de raad hebben scholen moeite met het aantrekken van nieuw personeel, omdat ze het geld binnen twee jaar op moeten maken. Wanneer een school een medewerker in dienst neemt en na twee jaar geen vaste baan kan bieden, kost dat geld aan afvloeiingsregelingen. Het incidentele karakter van het geld staat ‘een duurzame verbetering van het onderwijs in de weg’, aldus Edith Hooge, voorzitter van de Onderwijsraad.

‘Ongelijk investeren’

Ook bestaat de zorg dat de hersteloperatie de kwaliteitsverschillen tussen scholen vergroot. Elke school krijgt hetzelfde bedrag uitgekeerd, zo’n 700 euro per leerling, terwijl er tussen scholen onderling grote verschillen bestaan. Op zwakke scholen hebben leerlingen een veel grotere ‘onderwijsbehoefte’. Ook hebben lang niet alle scholen te kampen met een lerarentekort.

De Onderwijsraad doet daarom suggesties om het miljardenplan aan te passen, door bijvoorbeeld de looptijd te verlengen en een aangepaste verdeelsleutel toe te passen. Door ‘ongelijk investeren’ komt de hulp terecht bij scholen die dat het hardst nodig hebben.

Eerder uitte ook de Algemene Rekenkamer kritiek op de miljardeninjectie. Het plan en de doelen zijn vaag en het toezicht op de uitgaven van scholen ontbreekt. Daardoor ligt misbruik en vertraging op de loer, schreef de Rekenkamer. Die waarschuwing was opmerkelijk, omdat het instituut normaal gesproken pas achteraf controleert of overheidsgeld goed is besteed.

Regie

Naast kritiek op het Nationaal Programma Onderwijs, pleit de Onderwijsraad voor meer structurele investeringen in het onderwijs omdat de basiscondities ‘niet op orde zijn’. De raad wijst onder andere op het tekort aan leraren en schoolbestuurders, en de hoge werkdruk. Ook teruglopende leerprestaties en toenemende kansenongelijkheid noemt men ‘alarmerend’. Volgens Hooge bestonden deze problemen al voor de coronacrisis en zijn ze door de pandemie slechts verscherpt.

De raad vraagt om ‘centrale regie’ bij het aanpak van het lerarentekort, en investeringen in lerarenopleidingen. Ook zou het volgende kabinet kansenongelijkheid moeten aanpakken door vooral zwakke scholen ondersteuning te bieden.

Verder wordt het advies herhaald om het schooladvies en de eindtoets in groep 8 af te schaffen en een brede brugklas op te zetten. Op die manier zouden leerlingen pas rond hun vijftiende op een onderwijsniveau worden ingedeeld. De Onderwijsraad dringt aan om pilots te gaan draaien met zo'n verlengde brugperiode.

Om deze structurele investeringen te bekostigen, zou het volgende kabinet een beroep kunnen doen op het Nationaal Groeifonds, een investeringsfonds waar 20 miljard in zit. Welk bedrag het onderwijsveld nodig heeft, blijft onduidelijk: de Onderwijsraad wil daar geen uitspraken over doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden