Nieuws

Ook OMT-voorzitter Jaap van Dissel gebruikte privémail voor werkgerelateerde communicatie

Niet alleen voormalig minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge, maar ook OMT-voorzitter Jaap van Dissel gebruikte tijdens de coronacrisis zijn privémail voor werkgerelateerde communicatie. Via zijn Gmail-account mailde Van Dissel met bewindspersonen, ambtenaren, OMT-leden en collega’s van het RIVM, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant.

Willem Feenstra en Erik Verwiel
Volgens een woordvoerder van het RIVM gebruikte Van Dissel zijn privémail omdat dit gemakkelijker was ‘gezien de grote hoeveelheid e-mails die hij ontving’. Beeld Lex van Lieshout / ANP
Volgens een woordvoerder van het RIVM gebruikte Van Dissel zijn privémail omdat dit gemakkelijker was ‘gezien de grote hoeveelheid e-mails die hij ontving’.Beeld Lex van Lieshout / ANP

Het gebruik van privé-accounts door ambtenaren of bewindspersonen wordt sterk ontraden om twee redenen: het levert veiligheidsrisico’s op en de kans bestaat dat communicatie zich aan het zicht onttrekt. Zo worden de mails vaak niet vrijgegeven na een verzoek op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (WOB) en krijgt ook de Tweede Kamer er niet per definitie inzage in, terwijl dat voor bijvoorbeeld een parlementaire enquête wel van belang kan zijn.

Als directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM en voorzitter van het Outbreak Management Team (OMT) speelde Van Dissel een cruciale rol in de coronacrisis. Hij was de schakel tussen het belangrijkste adviesorgaan en het kabinet, en een vaste deelnemer aan de Catshuisbijeenkomsten, waar de lijnen voor het coronabeleid werden uitgezet. Mede daardoor is zijn communicatie belangrijk voor het reconstrueren van het beleid en de aankomende parlementaire enquête.

Expliciete waarschuwing

Een woordvoerder van het RIVM bevestigt dat Van Dissel zijn privémail gebruikte. ‘Gezien de grote hoeveelheden e-mail die hij ontving, maakte dit zijn werk gemakkelijker.’ Op de verschillende plekken waar Van Dissel werkte, waren de RIVM-systemen volgens de woordvoerder ‘niet altijd even bruikbaar’. Zo kon het soms ‘lang duren om in te loggen’ en was het versturen van grotere bestanden ‘lastig’.

Aan het begin van de coronacrisis werd intern bij het RIVM nog expliciet gewaarschuwd voor het gebruik van privémail, blijkt uit documenten die via een WOB-verzoek zijn vrijgegeven. ‘Er is een verhoogde dreiging van ongenode gasten geconstateerd’, staat in een mail van 7 april 2020 aan tientallen medewerkers. ‘Ook digitaal is de alertheid verhoogd vanwege pogingen in te breken. Let dus zelf ook op met vertrouwelijke informatie. Nooit via privémail, uitsluitend achter de firewall.’

Volgens het RIVM was Van Dissel zich bewust van de veiligheidsrisico’s, en gebruikte hij zijn privémail ‘daarom niet voor (departementaal) vertrouwelijke stukken’. Uit door het ministerie van Volksgezondheid gepubliceerde WOB-stukken blijkt echter dat sommige bijlagen van Van Dissels mails dermate vertrouwelijk zijn dat ze niet openbaar gemaakt worden.

Ongerustheid bij Kamerleden

Begin april waren Tweede Kamerleden tijdens het debat over de mondkapjesdeal met Sywert van Lienden kritisch op Hugo de Jonge, die als minister van Volksgezondheid vanuit zijn iCloud-account mails verstuurde. Ook De Jonge voerde de complexiteit van de systemen aan als reden. ‘Soms zit je te rommelen met wachtwoorden die gewoon te vaak ververst moeten worden, waardoor je niet meer weet welk wachtwoord je had ingegeven’, zei hij.

De kritiek van de Kamer was voor Van Dissel reden voortaan uitsluitend zijn werkmail te gebruiken. ‘De discussie rondom het gebruik van een privémailadres door Hugo de Jonge heeft Jaap doen besluiten geen gebruik meer te maken van zijn privémail’, aldus het RIVM. Of andere RIVM-medewerkers eveneens privé-mailaccounts gebruikten, is volgens de organisatie ‘niet na te gaan en ook niet uitgesloten’.

Kamerleden zeggen te vrezen voor de transparantie rond de coronabesluitvorming nu nóg een hoofdpersoon zijn privéaccount gebruikte. ‘Dat er dingen misgaan in een crisis, begrijp ik wel’, zegt Lisa Westerveld (GroenLinks). ‘Maar wij moeten dat als Kamer achteraf wel kunnen controleren.’ Kees van der Staaij (SGP): ‘De waarden van veiligheid en openbaarheid zijn in het geding bij gebruik van privémail.’ Attje Kuiken (PvdA) begrijpt dat er onder druk ‘dingen gebeuren die niet handig zijn’, maar vindt het structureel gebruiken van privéaccounts ‘ondermijnend en uit veiligheidsoogpunt ook zeer onverstandig’.

Geen onderlinge privé-e-mails

Volgens de Kamerleden doen bewindspersonen en ambtenaren die tijdens de coronacrisis hun privéaccounts gebruikten er goed aan hun mails proactief aan de Kamer te verstrekken. ‘Dat is nodig voor de transparantie en voorkomt een hoop irritatie’, aldus Westerveld.

Het RIVM laat weten dat Van Dissel via zijn privémail niet heeft gecommuniceerd met het privéaccount van Hugo de Jonge. De organisatie erkent dat ‘wellicht het beeld zou kunnen ontstaan’ dat de transparantie in het geding is, maar noemt het ‘onwaarschijnlijk’ dat er informatie verloren is gegaan. Van Dissel zou ‘in principe’ altijd het RIVM-secretariaat of andere RIVM-adressen hebben ge-cc’d, waardoor zijn mails beschikbaar blijven voor WOB-verzoeken en onderzoeken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden