vijf vragen Brexit

Ook noodwet garandeert niet dat Britten in Brussel uitstel krijgen

Het lijkt erop dat na het Lagerhuis ook het Britse Hogerhuis de noodwet tegen een No Deal Brexit zal goedkeuren. Daarmee kan de regering worden gedwongen de EU om uitstel te vragen als er half oktober geen akkoord ligt over een ordelijke Brexit. Zal de EU zo’n verzoek honoreren? Vijf vragen.

Een Brit die tegen de Brexit is fietst langs het parlement in Londen. Beeld Tolga Akmen / AFP

Wat is er nodig voor uitstel van de Brexit-datum?

Een formeel verzoek van Londen, liefst met redenen omkleed. De Britse regering heeft dat twee keer eerder gedaan, zo werd de Brexit verschoven van 29 maart dit jaar (oorspronkelijke planning) naar 12 april en vervolgens 31 oktober. Het verzoek om uitstel moet unaniem worden goedgekeurd door de andere 27 EU-landen.

Komt zo’n Brits verzoek er, de komende dagen?

Vermoedelijk niet. Het Britse parlement dwingt premier Boris Johnson pas om uitstel in Brussel te vragen als er op 19 oktober nog steeds geen akkoord ligt met de 27 landen over een ordelijk vertrek uit de Unie per 1 november. Johnson zelf zal zeker niet eerder bij Brussel aankloppen, hij wil überhaupt geen uitstel en heeft de Britten beloofd dat het Verenigd Koninkrijk op 1 november uit de EU is, met of zonder akkoord (‘do or die’).

Er komen waarschijnlijk vervroegde verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk. Nopen die niet tot een langer verblijf in de EU?

Niet noodzakelijkerwijs. Johnson stuurt aan op verkiezingen op 15 oktober. Wint hij die overtuigend, dan kan hij de door hem verafschuwde uitstelwet afschaffen. Dat geeft hem tot eind oktober om een akkoord te bereiken met Brussel óf alsnog zonder deal (harde Brexit) de club te verlaten. Uitstel is dan niet nodig. Betrokken EU-ambtenaren hopen – misschien tegen beter weten in – dat een door verkiezingen gesterkte Johnson de machtsbasis heeft in het Lagerhuis om de nodige U-bochten te maken die nodig zijn voor een akkoord.

Verkiezingen op 15 oktober kunnen ook leiden tot voortduring van de huidige patstelling (geen meerderheid voor de Tories) of een overwinning voor Labour. In dat geval is uitstel van de Brexit-datum met een paar maanden onvermijdelijk. Hetzelfde geldt voor verkiezingen na 31 oktober.

Gaat de EU in op zo’n verzoek?

Officieel zeggen Brussel, Berlijn, Parijs, Den Haag en andere hoofdsteden dat ze pas beslissen als het uitstelverzoek er daadwerkelijk ligt; geen vreemde gedachte gezien de Britse politieke chaos de afgelopen jaren. EU ambtenaren gaan er niettemin van uit dat een verzoek tot uitstel vanwege verkiezingen gehonoreerd zal worden. Verkiezingen zijn heilig in de EU, alle regeringsleiders hebben ermee te maken. Daarnaast wil de EU niet de schuld krijgen dat zij de Britten van de Brexit-klif hebben geduwd. Dat neemt niet weg dat er zal worden gemopperd en gefoeterd in sommige hoofdsteden, vooral door de Franse president Emmanuel Macron.

Waar leidt uitstel toe?

In elk geval voortdurende onzekerheid voor burgers en bedrijven, met alle bijbehorende economische schade. Garantie dat extra tijd tot een akkoord leidt, is er allerminst. Dat was bij de vorige twee verlengingen van de onderhandelingstijd ook niet het geval. EU-onderhandelaar Michel Barnier toonde zich deze week achter gesloten deuren zeer bezorgd over de opstelling van Johnson en diens Brexit-adviseur David Frost. Die maakte op bezoek in Brussel duidelijk dat het Verenigd Koninkrijk, zodra het de EU heeft verlaten, van plan is de normen en regels voor goederen, diensten en belastingen te verlagen om de EU economisch de loef af te steken.

Verder lezen over de Brexit

Het Brexit-spektakel verplaatst zich naar het Hogerhuis, hoe zullen de Lords te werk gaan?

De ‘coup’ van Boris Johnson lijkt vooral een slimme provocatie die moet leiden tot nieuwe verkiezingen.

Leidt de Brexit wellicht toch tot een Britse grondwet op papier?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden