Commentaar

'Ook Nederland heeft een Prism-achtige schemerzone'

Goede democratische controle kan een deel van het ongemak over digitale gegevensopslag wegnemen, schrijft Laura de Jong in het commentaar van afgelopen zaterdag.

Afluisterapparatuur. Beeld anp

Je moet wel een onnozele hals zijn om te denken dat het niet gebeurt, zei oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot over de onthullingen van de Amerikaanse spionagepraktijken op de EU-posten. En zo is het. Landen houden elkaar in de gaten, opsporingsinstanties hun burgers. Spionage is van alle tijden en vrij gangbaar. De Amerikanen bespioneren de Duitsers, de Britten hun gasten tijdens de G20 en de Fransen hebben hun eigen Prism. Iedereen luistert af en iedereen wordt afgeluisterd. Door de digitale ontwikkeling van de afgelopen jaren heeft de toegang tot informatie een enorme vlucht genomen. Edward Snowden heeft aan het licht heeft gebracht dat van die schat ook gretig gebruik wordt gemaakt. Alles wat je doet op internet wordt gevolgd.

Het afluisteren en opslaan van gegevens is niet alleen staande praktijk in het buitenland of tussen landen onderling, maar vindt ook in Nederland plaats. Zo is het wettelijk verplicht dat alle Nederlandse internetondernemers en telefoniebedrijven de privégegevens van hun klanten naar justitie sturen. De verzamelde data worden 2,3 miljoen keer per jaar geraadpleegd. Schokkend is dat in de helft van de gevallen niet is vast te stellen of het opvragen van die gegevens rechtmatig gebeurde. Er mag eigenlijk alleen gebruik worden gemaakt van het systeem als er daadwerkelijk een vermoeden is van een strafbaar feit. Maar het toezicht hierop houdt een commissie van het ministerie van Justitie zelf. Ook Nederland heeft dus een Prism-achtige schemerzone.

Voorop staat dat de overheid de taak heeft burgers te beschermen. Zonder gebruik te maken van digitale opsporing zal dat gewoonweg niet meer lukken. Hoe ongemakkelijk we ons daar soms bij mogen voelen, we zullen ermee moeten leren leven. Maar er mag wel verwacht worden dat het op een transparante manier gebeurt, in het kader van gerichte opsporing. En dat er goede controle over wordt uitgeoefend. Dat is nu niet het geval.

Om uitwassen bij het afluisteren te voorkomen, zou het toezicht op de Nederlandse big data in handen moeten komen van een onafhankelijke instantie. Geheel transparant zal de spionage door de overheid nooit worden. Maar goede democratische controle zou een deel van het ongemak kunnen wegnemen.

Laura de Jong is opinieredacteur van Volkskrant.nl.


 
Alles wat je doet op internet wordt gevolgd
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden