Ook natuurarts bestrijdt echte kwakzalverij

Telkens weer verrast het mij hoeveel media-aandacht de Vereniging tegen de Kwakzalverij (VtdK) weet te genereren. Nu weer met de door haar opgestelde toptwintig van Nederlandse kwakzalvers (de Volkskrant, 16 oktober)....

Natuurlijk zijn er therapieën waarbij vraagtekens kunnen worden geplaatst. Die vraagtekens worden ook geplaatst door artsen die werkzaam zijn in het alternatieve veld. Overigens wordt een niet onbelangrijk deel van de in totaal 1200 leden van de VtdK gevormd door natuurartsen en andere in de natuurgeneeswijzen geïnteresseerden die van mening zijn dat échte kwakzalverij inderdaad bestreden moet worden (tot die laatste categorie reken ik mezelf ook). Aan de andere kant zijn er evengoed alternatieve therapieën die onweerlegbaar werken. Niet voor niets vinden steeds vaker onder meer fytotherapie, homeopathie, acupunctuur en manuele geneeswijzen hun weg naar bijvoorbeeld het ziekenhuis. En nog steeds vinden veel reguliere medicijnen hun oorsprong in planten; dat is iets van het verleden, van nu en van de toekomst.

Natuurlijke geneeswijzen zouden niet wetenschappelijk bewezen zijn en daarmee waardeloos. Daarbij wordt hoog opgegeven van het zogenoemde dubbelblindonderzoek. Naast het feit dat er wel degelijk onderzoek beschikbaar is, kan elke wetenschapper de beperkingen van dubbelblind onderzoek uitleggen.

De bestrijders van alles wat maar enigszins alternatief riekt, kunnen overigens zelf onwetenschappelijk gedrag vertonen. Het tijdschrift BETER, waarvan ik hoofdredacteur ben, hield een onderzoek waarin onder meer werd gevraagd naar het voorschrijfgedrag van de Nederlandse huisartsen. Van hen bleek 40 procent homeopathische geneesmiddelen voor te schrijven en vrijwel 100 procent gaf aan dat zij in hun praktijk patiënten hebben die homoeopathische middelen gebruiken. Aan hoogleraar huisartsengeneeskunde prof.dr. B. Meyboom-de Jong werd de vraag gesteld of het geen tijd werd dat de huisarts-in-spe tijdens de opleiding met homeopathie zou worden geconfronteerd. 'Er bestaan grote vraagtekens over de werkzaamheid. Zolang de werkzaamheid niet wetenschappelijk bewezen is, houdt het op', luidde haar antwoord. Haar reactie op de vraag of zij zich heeft verdiept in homeopathie was zo mogelijk nog meer ontnuchterend. 'Huisarts zijn is een lastig, ingewikkeld vak. Het is al moeilijk genoeg om naast de werkdruk die er op dit moment bestaat, dat vak goed bij te houden. Mijn eerste prioriteit ligt dan ook niet bij meer kennis over de homeopathie.'

Uitgerekend voeding (hét item van Moerman, nummer één op het kwakzalverslijstje) is tegenwoordig een integraal onderdeel de huisartsenopleidingen. Er is het een en ander af te dingen op de beweringen van Moerman en op de persoon Moerman; blijft staan dat hij als pionier de rol van voeding in relatie tot de gezondheid onder de aandacht heeft gebracht. Beweringen van Moerman naar aanleiding waarvan hij decennia geleden werd weggehoond, zijn vandaag de dag gemeengoed.

Voor BETER vroeg ik aan Renckens hoe de kwakzalverslijst is samengesteld. Het antwoord was onthutsend. Er is eerst een lijst samengesteld van vijftig namen, afkomstig uit de VtdK-archieven en aangedragen door leden. Die namen zijn getoetst aan elf door Renckens zelf opgezette beoordelingscriteria met daaraan gekoppeld een puntensysteem. Dat leverde volgens de voorzitter een 'redelijk objectieve schatting' op!

Ik ben een groot voorstander van een kritische benadering en het kaf moet ook binnen de natuurlijke geneeswijzen van het koren worden gescheiden. Maar laat kritiek op natuurlijke geneeswijzen alsjeblieft onderbouwd zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden