Ook na twintig jaar nog altijd die typische, trotse Seedorf-blik

Op 28 oktober 1992 debuteerde Clarence Seedorf in het betaald voetbal. Terwijl zijn generatie bijna van de velden is verdwenen, voetbalt hij twintig jaar later nog steeds op topniveau, bij Botafogo in Brazilië.

De voetballende kosmopoliet viert weer eens een verjaardag: Clarence Seedorf, voetballer en wereldburger, is dit weekeinde precies twintig jaar prof. Op zijn 36ste blinkt de middenvelder uit bij Botafogo, cultclub in Rio de Janeiro, de vroegere werkgever van Garrincha en Jairzinho. Sneu is dat hij uitgerekend dit weekeinde, in een duel met Atletico Goianiense, met een dijbeenblessure uitviel, na een doelpunt. Seedorf huilde, omdat hij de ernst van de blessure vreest.


Twintig jaar top. Jeremiah Quarshie, een kunstenaar uit de Ghanese hoofdstad Accra, vertelt aan de telefoon waarom hij juist Seedorf schilderde op canvas, 112 bij 140 centimeter groot. 'Hij vertegenwoordigt ook de Afrikaanse identiteit. Zijn imago is mondiaal. Nederlanders vervoerden slaven van de Ghanese kust naar Suriname, waar ze op plantages werkten en gezinnen stichtten. Na de onafhankelijkheid van Suriname in 1975 emigreerden duizenden Surinamers naar Nederland, onder wie de familie Seedorf.'


Seedorf is dus Nederlands, Surinaams en mogelijk Afrikaans. Hij is eigenlijk van iedereen. Quarshie: 'Het Nederlands elftal heeft optimaal geprofiteerd van deze migratie, met voetballers als Kluivert, Davids, Rijkaard en Gullit. Ik ben geboren in 1985. Als kind hebben mijn generatiegenoten en ik intens genoten van al deze spelers en ze ook een beetje als de onzen beschouwd, ook door die afstamming.'


This is who I am?, heet derhalve het schilderij dat afgelopen week verhuisde van een tentoonstelling in Amsterdam naar een expositie in Accra. Weer later zal de geschilderde Seedorf in Paramaribo hangen. Dat zijn schilderij dezelfde reis maakt als destijds een volk, al is de volgorde anders, vervult Quarshie van trots.


Op verzoek van de Volkskrant had het Stedelijk Museum Bureau Amsterdam het schilderij een dagje extra laten hangen, in het pand aan de Rozenstraat. Wat opvalt, is die typische, trotse Seedorf-blik. Over de ene helft van zijn gezicht is door Quarshie een tekst geschreven over Ank de Vogel-Muntslag, een in Suriname geboren vrouw die eveneens naar Nederland emigreerde, met ongeveer dezelfde geschiedenis, waarbij dus de suggestie wordt gewekt dat ze afstamt van slaven uit West-Afrika.


Zo kan het dus ook zijn gegaan met Seedorf. 'In Ghana zijn we trots op mannen als Seedorf', aldus Quarshie. 'We voelen dat ons bloed door hun aderen stroomt.' Op de rechterhelft van het gezicht staan de kleuren van drie vlaggen: Nederland, Suriname en Ghana.


Zo ongeveer is dus de status van Seedorf na twintig jaar profvoetbal: tot inspiratie voor Afrikaanse kunst toe. Hoe de reis van de voetballer Seedorf begon? Met een vroegwijze jongen. Op 28 oktober 1992 wint Ajax simpel van VVV (3-7), maar in zekere zin verslaat Jay Driessen op die doordeweekse avond in Venlo Clarence Seedorf.


Driessen heeft tot die dag van de wedstrijd in de KNVB-beker nog nooit gehoord van Seedorf. Beiden vallen in, de Limburger na herstel van een blessure, de 16-jarige Ajacied als jongste debutant in de geschiedenis van de Amsterdamse club, in een door kwetsuren geteisterde ploeg van trainer Louis van Gaal.


Seedorf is noodgedwongen een soort rechtsback, Driessen linksbuiten. Hij scoort twee keer en de wedstrijd is weer even spannend: van 1-4 naar 3-4. 'Een keer liep ik hem zo voorbij', herinnert hij zich. Op een oud filmpje is een buikschuiver te zien na een van zijn doelpunten. Blind staat met de handen in de zij, Seedorf is machteloos in een hoekje van het beeld. De Volkskrant schrijft de volgende dag: 'Seedorf is een veelbelovende middenvelder, groot en sterk voor zijn leeftijd en net zo eigenwijs als Cruijff op die leeftijd.'


Welk een verwachtingen in één zin. Veelbelovend. Sterk. Eigenwijs als Cruijff. Ze zijn waar gebleken. Terwijl Jay Driessen op die herfstavond van de 28ste oktober een van de hoogtepunten in zijn loopbaan beleeft, trekt Seedorf zich weinig aan van die moeilijke start en begint aan een indrukwekkende carrière die hem via Ajax, Sampdoria, Real Madrid, Internazionale en AC Milan bij Botafogo brengt, club in zwart-wit.


Ruim 600 competitieduels speelde de middenvelder, 125 wedstrijden in de Champions League, 87 interlands. Vier keer was hij winnaar van de Champions League, met drie clubs. Duizelingwekkende cijfers.


Het is een loopbaan die hem loutert en lauwert, als voetballer, als zakenman, weldoener, restauranthouder en wat dies meer zij. Hij mag zich tot de kennissen rekenen van Nelson Mandela en Bill Clinton, hij is Commandant in de Orde van de Gele Ster van Suriname en Ridder in de Orde van Oranje Nassau in Nederland. Nederlander, Surinamer, Afrikaan. Inderdaad.


Seedorf beheert een stichting, Champions for Children, die zich het leed van de verschopte kinderen op de wereld aantrekt, in hun relatie tot sport. Hij praat in die hoedanigheid binnenkort met IBISS, het instituut van de Groninger Nanko van Buuren, die al decennia in de sloppenwijken van Rio werkt.


Directeur Overmars van Ajax heeft hem gevraagd uit te kijken naar talent. Hij geeft commentaar voor de BBC en andere omroepen. Hij is een 24-uursbedrijf. Alleen het Nederlands elftal, dat heeft hem de laatste jaren nooit nodig gehad.


Hoe verschillend kunnen loopbanen dan verlopen. Jay Driessen stopte in 2000 met betaald voetbal, als speler van TOP Oss. Driessen scheurde de banden van beide knieën en de achillespees. Het zat hem bepaald niet mee. Hij was in onderhandeling met NAC, toen VVV en NAC elkaar ontmoetten in de nacompetitie, om één plaats in de eredivisie.


NAC vroeg hem niet te spelen, maar dat kon hij niet maken ten opzichte van VVV. Bovendien: zo veel hoogtepunten kende zijn loopbaan nu ook weer niet. Hij wilde spelen. En toen maakte hij de voor de Bredanaars fatale 2-1, waardoor NAC in de eerste divisie bleef. 'De dag daarna belde NAC dat het de onderhandelingen wilde afbreken. Ze hoefden me niet meer.'


Seedorf is hij nooit meer tegengekomen. Jay Driessen is jeugdtrainer bij VVV en hoofdtrainer van Venlose Boys. Soms, als hij beelden van Seedorf ziet, denkt hij terug aan die avond in oktober 1992. 'Ik heb geweldig veel respect voor zijn loopbaan. Hoe hij zich presenteert op het veld, hoe netjes hij is in interviews. Hij heeft een loopbaan, niet normaal gewoon.'


Nee, helemaal normaal is het niet. Op een enkeling na kunnen weinigen Seedorf nazeggen: twintig jaar prof op topniveau. En de reis is nog niet afgelopen, ondanks de zorgwekkende blessure. Seedorf is dus aanbeland in Rio de Janeiro, in het land van zijn vrouw, de stad van het volgende WK en de volgende Olympische Spelen, het land van economische groei, het land van voetbal.


De Braziliaanse journalist Alexandre Abreu Gontijo van Globo was direct onder de indruk. 'Alle Brazilianen in het voetbal houden van hem. De fans om zijn klasse, de spelers om zijn verleden en de directie van Botafogo om de internationale aandacht die hij op de club weet te vestigen. Zijn eerste persconferentie was onvergetelijk. Journalisten vroegen zich af, nadat ze hem vloeiend Portugees hadden horen spreken, hoe het mogelijk was dat deze man ook Nederlands kan praten.'


Gontijo's ode kent geen rustpauze: 'Professionalisme is het woord dat het meest bij hem past. Hij lijkt op een missionaris van het moderne Europese voetbal. Hij arriveert altijd als eerste op het trainingscomplex en vertrekt als laatste. Uit de biografie van Carlo Ancelotti (voormalig trainer AC Milan) leerden we dat sommige spelers bij Milan in woede konden ontsteken om de gewoonte van Seedorf opmerkingen over hun spel te maken. In Brazilië is dit tot nog toe pas één keer gebeurd, toen de tv liet zien hoeveel Seedorf eiste van linksachter Marcio Azevedo.'


Al met al is het dus best goed gekomen met die 'veelbelovende middenvelder, die net zo eigenwijs was als Cruijff'. Gontijo heeft voor de grap al een voorstel gedaan bij de Braziliaanse uitgever van de boeken van historicus Simon Schama: of het geen goed idee is om Seedorf het voorwoord te laten schrijven in de volgende druk van het beroemde boek Overvloed en onbehagen: de Nederlandse cultuur in de Gouden Eeuw.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden