nieuws ecologische transitie frankrijk

Ook Macron luistert nu naar gele hesjes

In een lange televisietoespraak heeft de Franse president Macron zijn milieubeleid nog maar eens uitgelegd. Hij richtte zich rechtstreeks tot de gelehesjesbeweging, die actievoert tegen de accijnsverhoging op brandstof. Niet dat hij die terugdraait: schone lucht is belangrijk, juist voor gewone Fransen met ‘bescheiden inkomens’. 

Demonstranten van de gele-hesjesprotestbeweging afgelopen weekend in Parijs. Beeld Getty Images

President Emmanuel Macron heeft dinsdag geprobeerd de Fransen ervan te overtuigen dat klimaatproblematiek niet alleen iets is voor hippe stads­bewoners, maar juist ook mensen uit lagere sociale klassen aangaat. Het was zijn antwoord op de woede van de protestbeweging van de gele hesjes, die zich deels richt op de vergroeningsplannen van de Franse regering. De rekening daarvan moet onder anderen door automobilisten worden betaald.

‘Er is een Frankrijk dat zich druk maakt om het einde van de wereld, en een Frankrijk dat zich druk maakt om het einde van de maand.’ Demonstranten kwamen de afgelopen weken met op de proppen met die parafrase van de opvattingen van oud-­milieuminister Nicolas Hulot.

De regering is er voor beide ‘Frankrijken’, zei Macron dinsdag in een toespraak op het Élysée, waarin hij niet alleen uitleg gaf over de Franse energietransitie, maar ook het woord richtte tot de gele hesjes.

In een toespraak van een uur, die voor Macrons doen nederig van toon was, toonde de president begrip voor de protestbeweging. Macron deed twee handreikingen om aan de grieven tegemoet te komen. Hij wil de brandstofaccijns afhankelijk maken van de olieprijs, en hij wil een nationaal debat voeren over de energiewende. Maar, zei hij ook: ‘We veranderen niet van koers.’

Zijn veelbesproken ecologische transitie moet ook een sociale transitie zijn. De president pleitte voor een ecologie populaire, een volksecologie. ‘Ik weiger te accepteren dat de ecologische transitie de ongelijkheid tussen verschillende regio’s vergroot’, zei Macron. De mensen met ademhalingsproblemen door luchtvervuiling zijn volgens de president juist vaak Fransen met een ‘bescheiden ­inkomen’.

Macron nam een deel van het discours van de gele hesjes over en zei dat hij de boosheid van de actievoerders grotendeels begrijpt. ‘We moeten luisteren naar dit sociale alarm’, zei de president, om onmiddellijk daarna te benadrukken dat er tevens sprake is van een ‘milieualarm’ met grote ­potentiële consequenties.

De Franse president Macron dinsdag tijdens zijn toespraak. Beeld REUTERS

Windturbines

Macron bindt dan ook niet in, zijn energietransitie gaat door. In 2022 moeten de vier Franse kolencentrales zijn gesloten. In 2030 moet het aantal windturbines zijn verdrievoudigd. De regering gaat door met het afbouwen –niet volledig afschaffen – van kernenergie, maar minder snel dan eerder de bedoeling was. Het door Macrons voorganger Hollande geuite streven om het aandeel kernenergie in de ­totale stroomproductie voor 2025 ­terug te brengen van 75 naar 50 procent, gaat Frankrijk niet halen. 2035 is het nieuwe streefjaar.

Dat zijn energiebeleid al vaststaat, weerhoudt Macron er niet van erover in gesprek te gaan met de Franse bevolking. Binnen drie maanden komt er een nationaal debat over de energietransitie. Hoe een dergelijk volksoverleg eruit komt te zien, is nog niet duidelijk. Het moet in elk geval overal in Frankrijk plaatsvinden. Macron heeft lokale politici, vakbonden, bedrijven, mensen uit de gelehesjes­beweging en andere burgers met concrete vragen, klachten of oplossingen uitgenodigd om zich vooral in het ­debat te mengen.

Een wassen neus, vinden veel ­dragers van gele hesjes en oppositieleiders. Voor de vorm gaat Macron luisteren naar het volk, maar uiteindelijk verandert er niets, is de teneur onder critici van de president.

Macrons andere maatregel, de koppeling van de brandstofaccijns aan de olieprijs, is bedoeld om hevige fluctuaties van de prijs aan de pomp af te remmen. Als de mondiale olieprijs net scherp is gestegen, zou de belasting niet op hetzelfde moment moeten worden verhoogd, luidt de redenering.

Burgerraad

De gele hesjes eisen in een verklaring op Facebook dat ‘alle belastingen worden verlaagd’, en dat er een burgerraad wordt opgetuigd. De volks­beweging heeft acht woordvoerders (nadrukkelijk niet: leiders) aangesteld, die met Macron en premier Edouard Philippe in gesprek willen. De president en zijn eerste minister gaan voorlopig niet in op dat verzoek.

Macron vroeg wel aan zijn milieuminister François de Rugy ‘op zeer korte termijn’ met vertegenwoordigers van de gele hesjes in gesprek te gaan. Dinsdagavond stond een ontmoeting op het programma tussen De Rugy en twee woordvoerders en initiatiefnemers van de gele hesjes, Eric Drouet en Priscillia Ludosky.

Eric Drouet (33) vrachtwagenchauffeur

Het initiatief tot het eerste gelehesjesprotest werd genomen door Eric Drouet. De 33-jarige vrachtwagenchauffeur plaatste in oktober een oproep op Facebook om op 17 november ‘heel Frankrijk te blokkeren’, als protest tegen de stijging van de brandstofprijzen. Drouet kon toen niet vermoeden dat meer dan 280 duizend mensen gehoor zouden geven aan die oproep. De bebaarde automobielliefhebber uit Melun, een stadje ten zuiden van Parijs, werd nadien geïnterviewd in een van de bekendste politieke talkshows van Frankrijk en is inmiddels bijkans een Bekende Fransman.

Eric Drouet

Priscillia Ludosky (32) eigenaar cosmeticawebshop

In mei publiceerde Priscillia Ludosky een petitie op de website Change.org waarin ze opriep tot een verlaging van de brandstofprijzen. Maandenlang bleef haar oproep nagenoeg onopgemerkt. Dat veranderde toen Eric Drouet de petitie deelde op de Facebookpagina van het gelehesjesprotest. Binnen een paar dagen werd Ludosky’s petitie meer dan 300 duizend keer ondertekend, een aantal dat inmiddels is opgelopen tot bijna een miljoen. Ludosky woont in de Parijse voorstad Savigny-Le Temple en bestiert een webshop in biologische cosmetica. In de Franse media is ze net als Drouet een bekende verschijning geworden.

Priscillia Ludosky.

De overige woordvoerders: Julien Terrier (31, reparateur), Jason Herbert (26, communicatieadviseur), Marine Charrette-Labadie (22, serveerster), Maxime Nicolle (31, uitzendkracht), Thomas Miralles (25, hypotheekadviseur en ondernemer) en Mathieu Blavier (22, student en appelsapfabrikant).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden