Ook Le Corbusier was een mislukte utopist

Le Corbusier was een groot architect, maar fout in de oorlog, meldden twee recente boeken. Frankrijk is niet onder de indruk.

Peter Giesen
null Beeld .
Beeld .

Laatst stond nog ik op het dak van Le Corbusiers magistrale Cité Radieuse in Marseille. Het monumentale beton contrasteerde prachtig met de strakblauwe lucht, terwijl je in de verte de Middellandse Zee zag liggen.

Helaas, Le Corbusier is fout geweest, blijkt uit twee recente boeken, Un Fascisme Français van Xavier de Jarcy en Un Corbusier van François Chaslin. Hij schurkte tegen fascistische splintergroepen aan, was dik bevriend met de fascist Pierre Winter en zou een antisemitische sketch hebben geschreven. 'Schokkende onthullingen', schreef de website Art News.

Maar in Frankrijk veroorzaakte het nieuws hoegenaamd geen schok. Het was allang bekend dat Le Corbusier de opperbouwmeester van het Vichy-bewind van maarschalk Pétain wilde worden. 'Als hij oprecht is in zijn beloften, kan Hitler zijn leven bekronen met een magnifiek werk. Het herscheppen van Europa', schreef hij aan zijn moeder. Een dictatuur had grote voordelen, 'het einde van eindeloze commissievergaderingen, van parlementaire welsprekendheid en steriliteit'.

Om zijn stedebouwkundige plannen uit te voeren had Le Corbusier een dictatuur nodig. In 1925 presenteerde hij het Plan Voisin voor een nieuw Parijs. Hij wilde de Marais en de aangrenzende buurten tegen de vlakte gooien om plaats te maken voor een stadspark met achttien kruisvormige wolkenkrabbers.

Zelf stoor ik me niet aan de fascistische sympathieën van Le Corbusier. Sterker nog, ik kan hem nu pas echt inlijven bij mijn architectonische guilty pleasures. Op vakantie pleeg ik vrouw en kinderen te terroriseren met lange wandelingen over de stalinistische Karl Marx Allee in Berlijn of door Mussolini's EUR-buurt in Rome. Bruut, groots, misschien kil, maar van een perverse schoonheid, fascinerende getuigen van een mislukte utopie. Ook Le Corbusier was een mislukte utopist. De meeste mensen willen een huis en een tuintje, geen torenflat in een park. Als je democratisch een stad wilt bouwen, krijg je Nieuwegein. Voor het grote gebaar moet je bij fascisten en communisten zijn.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden