Ook kritiek op vaccin in wetenschap

Bij het vaccineren van meisjes tegen baarmoederhalskanker staat voor de overheid de gezondheidswinst voorop

Wie heeft besloten tot vaccinatie?

Minister Ab Klink van Volksgezondheid (VWS). Hij besloot vorig jaar rond de zomer het nieuw ontwikkelde vaccin tegen baarmoederhalskanker op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Dat is in andere Europese landen ook zo. Het besluit is genomen conform een advies van de Gezondheidsraad, een onafhankelijk adviesorgaan van de minister.

Wat houdt de campagne in?

Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door een infectie met het papillomavirus. Dit virus wordt overgedragen door seksueel contact. Er zijn verschillende virusstammen. Het vaccin beschermt tegen de twee meest circulerende stammen, die driekwart van alle besmettingen veroorzaken.

Het plan is vanaf september alle meisjes op hun twaalfde jaar in te enten. Twee weken geleden is, als eenmalige inhaalactie, begonnen met de vaccinatie van 380 duizend 13- tot 16-jarige meisjes.

Meisjes van 12 jaar hebben geen seksueel contact, is het idee. Ze zijn niet besmet. Het vaccin biedt langdurige bescherming, is af te leiden uit bloedonderzoek. Bij gevaccineerden die in het kader van onderzoek al meer dan zeven jaar worden gevolgd, is de antistoffenbescherming nog volledig intact. Meer is er niet te zeggen over de beschermingsduur: het vaccin is daarvoor te nieuw.

Wat zijn de argumenten van de Gezondheidsraad?

De raad, die drie jaar werkte aan het advies en zich baseert op meer dan twintig experts, geeft prioriteit aan de te behalen gezondheidswinst. Op termijn zijn jaarlijks enkele honderden gevallen van baarmoederhalskanker te voorkomen en zo’n honderd sterfgevallen. Strikt genomen is het voorkomen van sterfgevallen niet bewezen, zoals critici aanvoeren. Wel is aangetoond dat het vaccin bescherming biedt tegen de belangrijkste voorstadia van baarmoederhalskanker. Wachten tot ook onomstotelijk is bewezen dat sterfte wordt voorkomen, vergt tien tot twintig jaar. Ethisch onverantwoord, vinden vaccinexperts.

Vaccinatie voorkomt sterfte, maar ook veel gezondheids- en onzekerheidsellende bij vrouwen, meent het Rijksinstituut voor de Volksgezondheid (RIVM) dat de vaccinatiecampagne organiseert.

Van de 70 duizend meisjes die zijn opgeroepen, is 60 procent verschenen terwijl op 75 procent was gerekend. Waarom is de opkomst voor de vaccinatie zo laag?

Vanwege ongefundeerde verhalen, vinden RIVM en Gezondheidsraad. Zo staat op de website van de Nederlandse Vereniging Kritisch Prikken (NVKP) dat vitamine A en foliumzuur ook een virusinfectie zouden kunnen voorkomen. Dit gebeurt op gezag van een journaliste die daar binnenkort met een boek over komt, zegt de NVKP. Een ‘pertinent onware theorie’, vindt het RIVM, dat de vereniging beschuldigt van misleiding.

Het volksgezondheidsinstituut verweert zich tegen de opvatting van critici als de NVKP dat een infectie met het papillomavirus geen kanker zou veroorzaken. ‘Evenzeer onzin’, schrijft het RIVM in een brief aan de NVKP.

En dat het lichaam virusdeeltjes na een infectie zelf opruimt waarmee vaccinatie overbodig is, betitelt het RIVM ook als ‘onzin’. Het lichaam bestrijdt 80 procent van de virusinfecties zelf; bij 20 procent van de geïnfecteerden blijft het virus echter sluimerend aanwezig om uiteindelijk tot baarmoederhalskanker te leiden.

Is alle kritiek dan ongefundeerd?

Nee, er is het afgelopen jaar ook uit wetenschappelijke hoek kritiek gekomen. Vijf epidemiologen en gynaecologen pleitten vorig jaar in een artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde voor uitstel van de vaccinatie. Ze stellen dat met screening via het bekende uitstrijkje steeds meer baarmoederhalskankerpatiënten worden ontdekt. Uiteindelijk zou dat vaccinatie overbodig kunnen maken. Ook weten we nog weinig over bijwerkingen, stellen ze. Het RIVM stelt dat deze kritiek vorig jaar uitgebreid aan de orde geweest. Er zijn volgens het instituut ‘op dit moment geen ernstige bijwerkingen van het vaccin bekend’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden