Interview

Ook John de Mol is verantwoordelijk: ‘Onbegrijpelijk dat iemand met zoveel macht zijn zaakjes niet op orde heeft’

Eerste liveshow van The Voice 2017 vanuit Studio 22, Hilversum. Beeld Brunopress
Eerste liveshow van The Voice 2017 vanuit Studio 22, Hilversum.Beeld Brunopress

Vrouwen die bij The Voice met seksueel grensoverschrijdend gedrag te maken kregen, zouden ook John de Mol verantwoordelijk moeten stellen in een civiele procedure. Dat vindt strategisch juridisch adviseur Gabi van Driem. ‘Hij heeft ernstig verzaakt.’

Pepijn de Lange

Na zijn optreden in BOOS kreeg John de Mol veel kritiek. Waarmee zou hij slachtoffers het meeste helpen?

‘Hij moet ten eerste de geheimhoudingsplicht opheffen. Die weerhoudt een heleboel slachtoffers ervan om überhaupt naar buiten te komen met hun verhaal. Ik weet dat een jurist gezegd heeft dat zo’n geheimhoudingsplicht getuigenissen niet kan tegenhouden, maar als slachtoffer word je er toch bang van. De Mol zou die geheimhoudingsplicht publiekelijk moeten opheffen, zodat iedereen de vrijheid voelt om te verklaren hoe de cultuur daar was. Ook mensen die geen slachtoffer zijn, maar wel dingen hebben gezien.

‘Hij moet ook in de buidel tasten om de slachtoffers tegemoet te komen. Het zou niet gek zijn als hij een bedrag ter beschikking stelt zodat zij een advocaat kunnen nemen. Meneer De Mol kan zelf de duurste advocaten nemen. De slachtoffers moeten een goede advocaat hebben die daar tegen opgewassen is.’

Raadt u slachtoffers ook aan om het pad van het civiele recht te bewandelen?

‘Voor de vrouwen zelf is dat het beste. Een strafrechtelijk proces zou voor hen een nare, langdurige rechtsgang zijn. Als zo’n zaak jaren geleden plaatsvond, is het ontzettend moeilijk om genoeg bewijsmateriaal te vergaren. Vrouwen moeten zich door een advocaat laten adviseren of ze wel of niet aangifte doen.

‘Ik verwacht dat maar in weinig zaken aanranding of verkrachting bewezen kan worden. Bovendien denken slachtoffers vaak dat ze zelf de schuldige zijn. Dat merkte je ook aan het meisje dat zei door Ali B verkracht te zijn. Omdat ze niet tegenstribbelde, wist ze niet of ze het wel verkrachting kon noemen. Het strafrecht hanteert dan de term ‘andere feitelijkheid’: als je door machtsmisbruik iemand zover krijgt om met je naar bed te gaan, kan er ook sprake zijn van verkrachting. Maar dat is een moeilijke bewijslast.

‘Middels een civiele zaak kun je veel meer doen. Bovendien houd je daarmee het heft in eigen hand. Als de klachtencommissie vaststelt dat John de Mol als werkgever zijn verantwoordelijkheid ernstig verzaakt heeft – en daar kan de commissie zeker toe komen – dan is hij aansprakelijk.’

Zou zo’n civiele zaak zich dan tegen de werkgever richten of tegen de dader?

‘Het hangt ervan af wat voor een genoegdoening een slachtoffer wil hebben. Het is onbegrijpelijk dat iemand als John de Mol die zoveel macht heeft en aan zoveel mensen leiding geeft, zijn zaakjes niet op orde heeft. Hij weet niet eens weet wat er in zijn eigen reglementen staat. Het is niet voldoende om te zeggen dat er een externe vertrouwenspersoon was. Hij had al zijn personeel moeten scholen, zeker de coaches en mensen die dichtbij de deelnemers stonden.

‘Als je voldoende bewijs hebt tegen de dader, kun je zowel hem als de werkgever aansprakelijk stellen. Aan de hoogte van een schadevergoeding wil ik me niet wagen, maar in Nederland gaat dat niet om tonnen. Het gaat echt om erkenning.’

De slachtoffers zijn eerst naar de pers gestapt. Maakt dat verschil?

‘Er is natuurlijk jurisprudentie waarin rechters hebben gezegd hebben dat media-aandacht een aanklacht beïnvloedt. Daar zit ergens een kleine grond van waarheid in. Maar aan de andere kant zie je in de MeToo-beweging dat vrouwen die zoiets hebben meegemaakt zich medeschuldig voelen en in hun schulp kruipen. Die hebben een duwtje nodig. Daarom kun je net zo goed verdedigen dat zonder deze uitzending van BOOS een heleboel grote geheimen verborgen waren gebleven. Seksueel misbruik raakt vrouwen zo in hun eigenheid, dat ze daar moeilijk over kunnen praten.’

Kunnen slachtoffers ook gezamenlijk optrekken of is dat ongebruikelijk?

‘Op zich kan dat. Ze kunnen een class-action voeren, een rechtszaak met een heleboel mensen tegelijk. Hier zou je misschien met z’n tienen een kort geding kunnen voeren. Of dat raadzaam is, vind ik moeilijk te zeggen. Ze zullen allemaal verschillende advocaten nemen en niet ieder slachtoffer heeft dezelfde ervaringen. Maar het is een mogelijkheid.’

Hoe schat u bij zo’n civiele procedure de kansen van de slachtoffers in?

‘Dat kun je nooit zeggen. Rechtspreken is ook mensenwerk: het hangt er bij wijze van spreken vanaf of de rechter een dochter heeft die ook zoiets heeft meegemaakt. Het zou prachtig zijn als je al je klachten bij het Openbaar Ministerie zou kunnen deponeren en zij zouden zeggen wat wel en niet kon.

‘Om een uitstapje te maken: acht jaar voordat het misbruik in de Katholieke Kerk naar buiten kwam, heb ik een zaak gehad tegen een priester. In een kort geding wees de rechter toen een schadevergoeding af, omdat er te weinig bewijs was. Als ik toen meerdere slachtoffers had gehad, was het waarschijnlijk wel gelukt.

‘Het geeft aan hoe moeilijk het is om te voorspellen hoe een zaak zal lopen. Ten opzichte van de publieke opinie lopen rechters met hun oordelen altijd een beetje achter. Maar ik moet je eerlijk zeggen: ik doe dit werk al sinds de jaren tachtig en ik vind het schokkend dat dat zo’n bekende werkgever als meneer De Mol zijn zaakjes niet op orde heeft.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden