Commentaar

Ook in het onderwijs wordt de opleidingskloof vergroot

Als het onderwijs afhaakt als motor van de emancipatie, valt de Nederlandse samenleving verder uiteen.

null Beeld Thinkstock
Beeld Thinkstock

Het is de sociale uitdaging van de 21ste eeuw: hoe te voorkomen dat Nederland steeds verder gespleten raakt langs de breuklijn van het onderwijs? Hoger en lager opgeleiden leven steeds meer langs elkaar heen. Vanzelfsprekende ontmoetingsplaatsen als de kerk en het leger verloren hun rol, groepen trekken zich terug in eigen kring en zo worden de verschillen steeds groter. Hoogopgeleiden leven langer, vinden makkelijker hun weg in de maatschappij, hebben effectievere netwerken en zijn simpelweg beter in staat voor zichzelf te zorgen. Terwijl hoogopgeleiden onze diplomademocratie domineren, zetten laagopgeleiden zich steeds feller af. Bij verkiezingen speelt de tegenstelling al een voorname rol: onder de voorstanders van het associatieverdrag met Oekraïne waren de lager opgeleiden slecht vertegenwoordigd.

De Inspectie voor het Onderwijs voegt aan die tendens nu een dimensie toe: het onderwijs begint af te haken als motor van de emancipatie. Kinderen van hoogopgeleide ouders krijgen hogere schooladviezen en gaan naar betere scholen dan even intelligente kinderen van laagopgeleiden. Dat is niet nieuw, maar het verschil wordt groter. In de wedloop om toetsscores, schooladviezen, bijlessen en huiswerkcursussen haken de slimme kinderen uit laagopgeleide milieus af. Het perspectief om van een dubbeltje een kwartje te worden, dreigt weg te zakken.

De oorzaken liggen uiteraard deels buiten de invloedssfeer van de politiek. Dat laagopgeleide ouders er minder bovenop zitten, is niet een-twee-drie vanuit Den Haag op te lossen. Maar er is bijvoorbeeld ook een rol voor de toetsing op de basisscholen. Daar legt de harde onafhankelijke Cito-score het inmiddels af tegen het subjectievere 'schooladvies', waarin afkomst en verwachtingspatronen een grotere rol spelen. Dat lijkt van invloed te zijn.

Zeker zo belangrijk is de stagnerende doorstroming. Mede om financiële redenen zijn de drempels tussen vmbo, havo en vwo de afgelopen jaren verhoogd, waardoor het steeds lastiger wordt op te klimmen voor wie in eerste instantie te laag is ingedeeld.

Het ministerie van Onderwijs is de laatste tijd druk met de agenda voor het onderwijs voor 2032. Het heeft er nu een opdracht bij die zeker niet zo lang kan wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden