analyse

Ook in ‘gevaccineerde’ verpleeghuizen gaan de remmen nog niet los

In Woonzorgcentrum Velserduin in IJmuiden, onderdeel van Zorgbalans, heeft iedereen de prikken gehad. Maar de omgangsregels zijn nog niet versoepeld. Beeld Raymond Rutting/VK
In Woonzorgcentrum Velserduin in IJmuiden, onderdeel van Zorgbalans, heeft iedereen de prikken gehad. Maar de omgangsregels zijn nog niet versoepeld.Beeld Raymond Rutting/VK

Het aantal besmettingen in verpleeghuizen lijkt voorzichtig te dalen, nu de bewoners ervan worden gevaccineerd, maar de remmen gaan nog niet los. De bestuurders van de verpleeghuizen waar de meeste bewoners en medewerkers inmiddels zijn gevaccineerd, durven versoepeling van de coronaregels niet aan. Te veel is nog onduidelijk.

Op 18 januari begonnen de eerste zes verpleeghuisorganisaties en zes gehandicaptenzorgclubs met het vaccineren van hun kwetsbare bewoners. De andere zorgorganisaties volgden. Drie weken later kregen de ongeveer 15 duizend bewoners van die eerste instellingen hun tweede prik met het vaccin van Pfizer. Ook zijn nu de meeste verpleeghuismedewerkers beschermd. Zij kregen vanaf 6 januari als eersten een prik.

. Beeld VK graphics
.Beeld VK graphics

‘Ervan uitgaande dat personen ongeveer twee weken na de tweede prik optimaal beschermd zijn, is dat moment bij de koplopers nu aangebroken’, zegt woordvoerder Kim Hirs van zorgorganisatie Zorgbalans. Maar dat betekent niet dat in deze verpleeghuizen weer onbeperkt bezoek welkom is en dat daar de afstandsregels worden losgelaten. Het personeel draagt er nog steeds beschermende mondmaskers. En van samen eten met bezoek in het restaurant is al helemaal geen sprake.

Zover is het nog niet, zeggen deze ‘vaccinatiekoplopers’. Alleen al omdat in veel van die huizen een deel van de bewoners nog wacht op de beschermende prikken. Zij vallen onder een huisarts, niet onder de instellingsarts. Maar ook in de verpleeghuizen waar die bewoners al wel zijn gevaccineerd, wordt nog niet versoepeld. Zoals in de dertien verpleeghuislocaties in de omgeving van Haarlem van Zorgbalans. ‘Er komen telkens nieuwe bewoners bij ons wonen of revalideren die nog niet gevaccineerd zijn’, zegt woordvoerder Hirs. ‘En ook de bezoekers zijn vaak niet gevaccineerd.’

Privacy

Bovendien weten de zorgorganisaties niet wie van de zorgmedewerkers de prik heeft ontvangen. ‘We mogen het volgens de wet niet vragen en we mogen het niet registreren’, zegt Hirs. ‘Dat is lastig als je nadenkt over mogelijke versoepelingen. We hopen dat die registratiemogelijkheid wel wettelijk wordt geregeld. Nu is dat een bottleneck.’

Voor het delen van gezondheidsgegevens gelden extra strenge eisen in de privacywet AVG. Ook andere zorgorganisaties zien deze privacyregel als een beperking voor mogelijke versoepelingen. ‘Het is een dilemma’, zegt woordvoerder Sjoerd Beumer van zorgorganisatie Cordaan. ‘We weten dat de vaccinatiebereidheid groot was. Vanuit volksgezondheidsoogpunt wil je weten welke medewerkers zijn gevaccineerd, maar we respecteren ook hun privacy.’

Wettelijk gezien kan het kabinet een uitzondering maken, als de verwerking van gezondheidsgegevens noodzakelijk is voor de volksgezondheid. Maar de minister van Volksgezondheid is daarmee niet bezig, laat zijn woordvoerder weten.

Veel is nog onbekend over het effect van de vaccinaties in de verpleeghuizen. Er zijn nog steeds corona-uitbraken, maar gemiddeld lijken de besmettingscijfers de goede kant op te gaan. Zo ook bij zorgorganisatie Cordaan (regio Amsterdam). ‘Er zijn nu al een paar dagen geen nieuwe besmettingen gemeld op de 22 locaties’, vertelt woordvoerder Beumer. ‘Dat is niet alleen uitzonderlijk. Maar ook hoopgevend.’

Voor een onderzoek naar hoe het vaccin aanslaat bij verpleeghuisbewoners, volgt hoogleraar ouderengeneeskunde Cees Hertogh er nu zo’n 60 duizend. Hij bekijkt onder meer hoeveel gevaccineerde verpleeghuisbewoners toch besmet raken. Ouderen reageren namelijk in het algemeen minder goed op vaccins, blijkt bijvoorbeeld bij het griepvaccin. ‘Aan de vaccinstudies van de farmaceuten deden relatief weinig ouderen mee’, zegt Hertogh. ‘Ook weten we niet hoe lang de bescherming van het coranavaccin aanhoudt. En onbekend is hoe gevaccineerden bijdragen aan de verspreiding van het virus.’

Nieuw advies

Hertogh, tevens adviseur in het Outbreak Management Team, denkt dat het ‘heel onverstandig’ zou zijn als de verpleeghuizen na de vaccinatieronde meteen de teugels te zeer laten vieren. Maar het OMT bekijkt wel of wellicht kleine versoepelingen mogelijk zijn. Bijvoorbeeld het toelaten van meer bezoekers dan de nu toegestane één bezoeker per dag per bewoner en het verkorten van de duur van de quarantaine. Aan het eind van de week wordt daarover een advies verwacht.

‘Verpleeghuizen zijn geen Gallische dorpjes die de boze buitenwereld kunnen buitenhouden’, zegt woordvoerder Marc Molenaars van zorgorganisatie tanteLouise. Veel locatiemanagers van de 17 verpleeghuislocaties van tanteLouise zijn volgens hem extra voorzichtig, ‘omdat ze hebben gezien wat er kan gebeuren bij een uitbraak’. ‘Hoe graag wij ook de bezoekersregeling willen versoepelen, het is daarvoor nog te vroeg.’

Per locatie willen de leidinggevenden wel bekijken of bij schrijnende gevallen wat meer mogelijk is. ‘Bijvoorbeeld voor een bewoner die zichtbaar lijdt onder weinig bezoek. Laatst was er van een bewoner een familielid overleden, die wilde toen met haar twee zussen samenkomen. Dat is dan meer dan de toegestane één bezoeker, maar in zo’n geval gaat de wens van een bewoner voor.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden