Ook in Congres houdt rechts de macht

Het Democratische plan om de Senaat te heroveren is mislukt. Washington blijft 'Bush town'. Een conservatief Congres zal de president de komende jaren alle ruimte geven....

Van onze correspondent Diederik van Hoogstraten

Het was september en Howard Mills deed zijn best. Een schamel legertje Republikeinse supporters stond om hem heen in een zaal die te groot was. Dapper vond Mills het 'hoog tijd voor verandering'. Hij, de uitdager van senator Chuck Schumer, zou het ren op 2 november.

Het geklap klonk toen al hol. En dinsdag veroverde de Democraat Schumer inderdaad een tweede termijn van zes jaar. In Washington vertegenwoordigt hij de staat New York samen met Hillary Clinton.

Gevoegd bij de verwachte winst van Barack Obama uit Illinois was dat het wel, qua goed nieuws voor de Democraten bij de Congresverkiezingen. De Republikeinen hebben zowel in het Huis van Afgevaardigden als de Senaat hun meerderheid behouden. Gevoegd bij de overwinning van George W. Bush betekent dat een consolidering van de rechtse macht. De hoofdstad blijft 'Bush town'.

De Democraten op Capitol Hill zagen er gisteren uit als beursgebeukte American football-spelers die hun beslissende wedstijd in de Superbowl hebben verloren.

Ze wisten van tevoren dat ze in het Huis van Afgevaardigden zo goed als zeker in de minderheid zouden blijven. Maar ze hoopten wel de meerderheid in de Senaat te heroveren, nu eenderde van de honderd senatoren opnieuw gekozen werd. Dat zou president Kerry verzekeren van de steun van gelijkgezinden. En in het ergste geval zou de Democratische Senaat president Bush tegenwicht kunnen bieden.

Het plan viel in duigen. In het brandpunt van de mislukking stond Tom Daschle. De Democratische voorman in de Senaat werd in zijn thuisstaat South Dakota uitgedaagd door John Thune. Het was een strijd die werd beschreven in de overtreffende trap.

Het was 'de spannendste' omdat de heren vanaf het begin gelijk op gingen, en omdat Daschle het gezicht is van de oppositie tegen Bush. Met zijn harde aanvallen op de regering heeft hij kwaad bloed gezet bij conservatieve collega's, die openlijk hoopten op zijn vertrek. Dat was ook de wens van het Witte Huis, dat alles deed om Thune te steunen; de botsing werd zo in zekere zin een voortzetting van de gevechten die Daschle in de Senaat voerde tegen de president. En Bush won.

De race was ook 'de duurste' van het hele land: samen besteedden de heren naar schatting 40 miljoen dollar. En het was 'de smerigste': Daschle en Thune gaven het geld vooral uit aan een spervuur van televisiespots, waarin zij elkaar uitmaakten voor alles wat vies en voos is.

Het doorgaans zo vredige South Dakota raakte overvoerd. 'Wie er ook wint, ik ben blij dat het voorbij is', verzuchtte een kiezer. Zij had op Daschle gestemd, maar met tegenzin vanwege het niveau van de campagne.

De meestgenoemde opvolger van Daschle als Democratisch fractieleider is Harry Reid uit Nevada, die bekendstaat als gematigd, en als tegenstander van abortus. Hij bemachtigde met gemak een nieuwe termijn, hoewel hij zes jaar geleden met een voorsprong van slechts 428 stemmen was gekozen.

De Republikeinse basis in het zuiden werd verstrekt met de overwinning van vier conservatieven. In Louisiana, Georgia, South Carolina en North Carolina nemen zij de plaats in van Democraten die met pensioen zijn gegaan, zetels die hun eigen partij niet wist te vullen met sterke kandidaten.

Door de overwinning van Mel Martinez, die als jongetje Cuba was ontvlucht, krijgt de Senaat twee latino's in zijn gelederen. Met de komst van Barack Obama de eerste zwarte senator sinds 1877 herbergt de 'eerste kamer' het grootste aantal minderheden in lange tijd.

De toon zal nog conservatiever worden. Onder de Republikeinse voorman Bill Frist fungeerde de Senaat al als jaknikker van Bush. Het omstreden voorstel om de Grondwet aan te passen ter bestrijding van het homohuwelijk bijvoorbeeld kwam voort uit de club van Frist. Met de komst van twee uiterst rechtse senatoren, Jim DeMint uit South Carolina en Tom Coburn uit Oklahoma, kan Bush rekenen op enthousiasme voor een conservatieve agenda.

Doordat het Huis van Afgevaardigden eveneens in Republikeinse handen blijft, is het Congres straks 12 jaar (sinds 1994) onafgebroken in rechtse handen. Zelfs de Democraten durven nauwelijks te hopen dat het over twee jaar, als alle Afgevaardigden opnieuw op campagne moeten, beter wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden