Ook geen Paars

Het woensdag gepresenteerde eindverslag van de informateurs Uri Rosenthal (VVD) en Jacques Wallage (PvdA) maakt duidelijk dat een Paars-pluskabinet van de baan is....

Maar opvallend genoeg is het niet alleen de VVD die geen ruimte meer zag voor verdere onderhandelingen. Ook Cohen antwoordde dinsdagmiddag negatief op de vraag van de informateurs of doorgaan zin had. Waar voor de VVD de hoogte van de bezuinigingen en het punt van de lastenverzwaringen harde randvoorwaarden waren, had Cohen die op het terrein van ‘een evenwichtig inkomensbeeld en maatschappelijk draagvlak’, schrijven de informateurs. Cohen liet zijn voorkeursvariant dus vallen, een niet gering offer.

Dat Paars-plus grote obstakels zou kennen, was alle betrokkenen vooraf bekend. Niettemin is er met veel energie aan gewerkt. Het is goed dat deze variant inhoudelijk is onderzocht. Een serieuze optie om tot een nieuw kabinet te komen is gesneuveld en dat geeft duidelijkheid.

Het was beter geweest als dat inhoudelijke onderzoek ook had plaatsgevonden met de variant die de eerste voorkeur had van VVD-leider Mark Rutte: een rechts kabinet van VVD, CDA en PVV. De weigering van het CDA om daarover te onderhandelen, in combinatie met de weigering van PVV-leider Geert Wilders om daarover samen met Rutte te spreken, maakt dat deze variant niet op inhoud, maar op politieke onwil is gestrand. Het zou een onwenselijk kabinet opleveren, daar niet van, maar nu hangt deze optie toch nog in de lucht: als of Verhagen of Wilders de blokkade opheft, kan er worden gepraat.

Voor Rutte dreigt een drama. Voor het eerst in de geschiedenis van de VVD is de liberale partij de grootste geworden bij landelijke verkiezingen. Maar het lijkt erop dat zijn overwinning te klein is om echt een vuist maken. Rutte kan het kabinet dat hij wil niet krijgen, naar het lijkt, en erger, zelfs de kabinetten die hij niet wil, kan hij niet krijgen. Want Cohen is niet alleen samen met Rutte uit Paars gestapt, de PvdA-leider blokkeert ook Ruttes andere voorkeur: een kabinet van VVD, PvdA en CDA. Helemaal onlogisch is dat niet, want als VVD en PvdA niet kunnen samenwerken in Paars, kunnen ze dat allicht ook niet in een middenvariant. Waarom Cohen dan wel mogelijkheden ziet in een vijf-partijenkabinet – het midden aangevuld met D66 en GroenLinks – is niet helemaal duidelijk.

Voor Rutte is het zaak het initiatief te houden, wil hij zijn verkiezingszege verzilveren. Dat kan door CDA-fractieleider Maxime Verhagen of Wilders te overtuigen van de noodzaak in beweging te komen. Ook zou hij nog zelf een programakkoord kunnen schrijven, waarop andere partijen intekenen. Verdwijnen deze opties van tafel, dan moet hij of alsnog concessies doen aan de drie partijen die zo graag met hem ‘Paars’ wilden maken, of de leidende rol in het formeren van een nieuw kabinet overlaten aan de nummer twee van de verkiezingen, Cohen. Dan is de zege op 9 juni een pyrrusoverwinning geweest.

Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden