Ook Franse premier blijft voor boerkiniverbod

In navolging van enkele burgemeesters van diverse Franse gemeenten zegt ook de premier van Frankrijk vast te willen houden aan het boerkiniverbod. Met die opstelling staan ze recht tegenover de Raad van State die in een voorlopig besluit heeft geoordeeld dat het verbod ingaat tegen de burgerlijke vrijheden.

Een vrouw in boerkini zwemt in de zee. Beeld anp

Frankrijk heeft behoefte aan een moderne en seculiere islam. Het idee van een boerkini botst met dat idee, zo schrijft de Franse premier Manuel Valls op zijn Facebookpagina. Volgens de premier is de boerkini een symbool van onderdrukking. 'Het verbod op de boerkini ondermijnt de persoonlijke vrijheid niet. Er is geen vrijheid die vrouwen onderdrukt', aldus de premier. Er moet een onderscheid worden gemaakt 'tussen de politieke islam en de religieuze islam.'

De politie in Nice zal gewoon doorgaan met boetes uitdelen aan moslima's die geen gehoor geven aan het verbod, zo zegt de burgemeester van de badplaats. Ook in Fréjus worden moslimvrouwen die geen regulier badpak dragen nog steeds beboet. De burgemeester van Sisco, een plaats op het eiland Corsica, is dezelfde mening toegedaan, aldus Franse media.

De voorlopige beslissing van de rechter betreft formeel alleen het plaatsje Villeneuve-Loubet, waar de Franse Liga voor de Mensenrechten protest had aangetekend tegen het verbod. Volgens de advocaat van de Liga moeten als gevolg van de uitspraak van de Raad van State de verboden overal van tafel. In 32 Franse gemeenten is een verbod op het islamitische badpak ingesteld.

Volgens de Conseil d'Etat is het boerkiniverbod een 'ernstige en illegale aantasting van de fundamentele vrijheiden, te weten de vrijheid van beweging, de vrijheid van geweten en de persoonlijke vrijheid'.

De cultuurstrijd rond islamitische kledingstukken is ook verworden tot inzet voor aanstaande Franse presidentsverkiezingen. Presidentskandidaat Nicolas Sarkozy heeft al gezegd dat hij de boerkini wettelijk zal verbieden, als hij in 2017 zal worden gekozen. Hij werd bijgevallen door kopstukken van zijn Republikeinse partij, zoals Christian Estrosi, locoburgemeester van Nice, waar het boerkiniverbod het ijverigst werd gehandhaafd en 24 vrouwen een boete kregen. 'Het recht is niet aangepast aan de omstandigheden', twitterde de Republikeinse partijleider Eric Woerth. 'Er moet een wet komen.'

De strijd zal niet stoppen bij de boerkini. In Le Figaro bepleitte Sarkozy een wet 'die alle religieuze onderscheidingstekens verbiedt, op school, maar ook aan de universiteiten, in het bestuur en in het bedrijfsleven.' Marine Le Pen van het Front National gaat het verst: zij wil alle hoofddoekjes, keppeltjes en kruisen helemaal uit het straatbeeld bannen.

'Gevaar voor de openbare orde'

Met de huidige wet is het boerkiniverbod juridisch moeilijk te verdedigen, bleek donderdag al tijdens de hoorzitting van de Conseil d'Etat. Volgens de gemeente Villeneuve-Loubet zou de boerkini een gevaar voor de openbare orde zijn, in het 'absoluut gespannen klimaat' na de aanslag van 14 juli in Nice. De advocaat van de gemeente kon echter geen enkel voorbeeld geven van een incident rond een vrouw die een boerkini droeg. Enkel de onrust als gevolg van terroristische aanslagen is niet voldoende om een boerkiniverbod juridisch te rechtvaardigen, oordeelde de Conseil d'Etat.

De boerkini-affaire wekte vooral in de Angelsaksische wereld veel onbegrip. Maar anders dan Groot-Brittannië of de Verenigde Staten heeft Frankrijk geen multiculturele traditie. Het Franse integratiemodel is gericht op assimilatie. Elke Fransman moet de waarden van de Republiek onderschrijven. Wie daar te ver van afwijkt, bijvoorbeeld door zich te onderwerpen aan een fundamentalistische godsdienst, wordt als een gevaar voor de nationale gemeenschap gezien. De boerkini is niet simpelweg een kledingstuk, zei premier Valls, een van de weinige linkse poltici die het verbod steunde. Het islamitische zwempak is een 'provocatie', aldus Valls, een wapen in de 'ideologische strijd' tussen de islam en de Republiek.

Moslims bestrijden dat overigens: zij zeggen dat de boerkini wordt gedragen uit kuisheid en niet als politiek statement, laat staan dat een verband met terrorisme kan worden gelegd.

Context van aanslagen

Niettemin constateren onderzoekers als Gilles Kepel dat steeds meer jonge moslims hun identiteit ontlenen aan een fundamentalistische vorm van de islam. Meisjes gaan hoofddoeken dragen, soms tot afschuw van hun nauwelijks belijdende ouders. Jonge mannen laten een pluisbaard groeien en hullen zich in lange gewaden.

In de context van de aanslagen van Parijs, Nice en andere plaatsen wekt dat bij veel Fransen niet alleen angst, maar ook ergernis. Ze hebben genoeg van de islam en hebben geen zin om geconfronteerd te worden met moslims die op demonstratieve wijze hun vroomheid belijden, bijvoorbeeld door een boerkini te dragen. Zelfs de links-liberale Le Monde schreef in een hoofdredactioneel commentaar dat moslims zich hiervan meer rekenschap zouden kunnen geven.

In 2004 werd het hoofddoekje op school verboden. Dat leidde niet tot het terugdringen van de invloed van de islam, zoals gehoopt. Daarom klinkt nu de roep om hardere maatregelen. De islam moet niet alleen onzichtbaar worden op school, maar ook aan de universiteit, op het strand, in het bedrijfsleven. De laïcité, de scheiding van kerk en staat, moet een scheiding van kerk en samenleving worden. Voor sommigen - te vinden bij rechts, maar ook bij antireligieus links - is het de enige manier om de islam terug in zijn hok te duwen, 'naar de enige plaats waar hij thuis hoort, tussen de oren', zoals de voormalige Charlie Hebdo-medewerker Patrick Pelloux zei.

Anderen voorzien echter een heilloze spiraal van polarisatie. Volgens de journalist en jihadexpert David Thomson is het verbieden van religieuze symbolen koren op de molen van de jihadisten. Vrome, maar niet gewelddadige moslims zullen zich gediscrimineerd of zelfs vernederd voelen, waardoor zij alleen maar gevoeliger worden voor de lokroep van het jihadisme, denkt Thomson.

Beeld BESTIMAGE/SUNSHINE
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.