AnalyseOnderwijs in coronatijd

Ook elders worstelen ze met corona op school. Wat kunnen we daar van leren?

Op Nederlandse scholen stormen honderden scholieren na de les tegelijk door de gangen zonder mondkapje. Elders in Europa zijn de maatregelen op school doorgaans strenger.  

Kinderen wachtend voor een basisschool in Rome.Beeld EPA

Italië loopt nu wat bestrijding betreft op de troepen vooruit

Italiaanse scholen openden half september, na een sluiting van ruim zes maanden, hun deuren onder strikte voorwaarden. Zo moeten ouders elke ochtend de temperatuur van hun kinderen opmeten. Leraren en kinderen vanaf zes jaar zijn verplicht een mondkapje te dragen. De leerlingen mogen het alleen afzetten als ze op afstand van anderen achter hun splinternieuwe eenpersoonstafeltje zitten – in theorie dan, want de nieuwe tafeltjes zijn nog steeds niet op alle scholen geleverd. Ook Italië kent een mondkapjesdiscussie, al staat het nut van kapjes niet ter discussie, maar de vraag welk type het beste is. Veel scholen stellen chirurgische mondmaskers verplicht, terwijl de vereniging van kinderartsen vindt dat wasbare doe-het-zelf-kapjes ook volstaan.

Waar Italië in februari nog de eerste brandhaard van Europa was, loopt het inmiddels in de bestrijding op de troepen vooruit. Sinds een week wordt er in de regio rondom Rome, waar relatief veel besmettingen zijn, geëxperimenteerd met sneltesten op scholen. De Italiaanse GGD komt naar school, screent hele klassen en geeft in een halfuur uitslag. Bij een positieve uitslag volgt alsnog een ‘normale’ pcr-test die definitief uitsluitsel moet geven.

Maar ondanks alle maatregelen zijn erbrandhaarden onder de tienduizenden Italiaanse scholen. Nog geen maand na de heropening zijn 178 scholen alweer gesloten omdat er meer dan zes besmettingen zijn vastgesteld. Op nog eens 1228 scholen is minimaal één coronageval gevonden. Toch heeft het onderwijs volgens de regering ‘weinig impact’ op de verspreiding van het virus en benadrukken experts dat scholen niet de motor van de epidemie zijn.

Wel zijn deze week strengere algemene regels afgekondigd, waaronder een mondkapjesplicht buitens­huis, die dus ook geldt op het schoolplein. Voorlopig lijken alle maatregelen bij elkaar genoeg om een nieuwe complete schoolsluiting te vermijden, maar Italië weet als geen ander hoe plotseling je van de smalle corona-evenwichtsbalk kunt vallen.

Rosa van Gool

België laat (groot)ouders surveilleren als leraren in quarantaine zitten

‘Ben je bereid om een of meerdere volle dag(en) in te springen om ­kinderen op te vangen in een klas?’ Omdat de katholieke basisscholen in Hasselt de bui al zien hangen, wordt via een online platform gezocht naar vrijwilligers: een legertje van ouders of grootouders dat kan bijspringen als leraren met een snotneus thuiszitten. Het is overigens niet de bedoeling dat ze ook les gaan geven. De scholen hopen vooral op mensen die een oogje in het zeil kunnen houden, en de klas kunnen bezighouden.

Kinderen van de middelbare school Technisch Atheneum Horteco in Vilvoorde.Beeld BELGA

Net als in Nederland moeten onderwijzers in België thuisblijven bij coronasymptomen, en net als in Nederland is er een tekort aan leraren. En behalve te weinig beschikbare krachten, is daar ook te weinig geld voor. Als iemand langer dan tien dagen afwezig is, betaalt de Vlaamse overheid de extra kosten, maar bij een quarantaine van zeven dagen, die nu in België na een coronatest verplicht is, moeten de scholen het zelf betalen. Op sommige scholen is dat budget al na een maand op, schreef de krant De Morgen.

Ook andere regels in België lijken veel op die in Nederland: afstand houden, handen wassen en zoveel mogelijk ventileren. Op middelbare scholen moet iedereen, dus ook de kinderen, de hele dag een mondkapje op. Op basisscholen is dat niet het geval.

Bij fase oranje of rood in de regio, is het de bedoeling dat kinderen zoveel mogelijk in ‘de bubbel’ van hun eigen klas blijven, en dus bijvoorbeeld ook alleen met hun eigen klasgenoten lunchen. Als er een besmetting in de groep is, mogen symptoomvrije kleuters wel naar school blijven gaan, maar op de middelbare school krijgt de hele klas een test en moeten ze allemaal in quarantaine.

Sacha Kester

Verenigd Koninkrijk heeft week­opening en -sluiting afgeschaft 

Alle scholen in het Verenigd Koninkrijk zijn na de zomervakantie opengegaan, al dan niet met aangepaste roosters. Leerlingen op scholen in gebieden met een hoog percentage coronagevallen moeten in de gangen een mondkapje op. Elders moet de rector zelf bepalen of deze maatregel nodig is, waarbij gekeken zal worden naar de ruimte binnen het schoolgebouw. Scholieren en docenten worden niet systematisch getest. Over ventilatie is hier, anders dan in Nederland, weinig discussie. Dat veel Brits schoolgebouwen oud en tochtig zijn is nu opeens een klein voordeel.

Assistent Kathy Hammond (rechts) en lerares Muriel Thompson (links) maken pakketjes met kantoorartikelen voor kinderen van de Muswell Hill Basisschool in Londen.Beeld Getty Images

Sinds het heropenen van de scholen zijn er enkele kleine uitbraken geweest, met name op middelbare scholen. Tot sluiting van scholen heeft dit nog niet geleid. Wanneer een scholier coronasymptomen vertoont, moet hij of zij meteen naar huis om in zelfisolatie te gaan. Scholen hebben ouders informatie gestuurd over het verschil tussen corona, griep en een verkoudheid.

Veel ouders werken nog altijd thuis. Er is iets meer lesverzuim dan normaal. Dankzij corona is er wel een toename te zien van het aantal kinderen dat thuis wordt onderwezen.

In het voorjaar en tijdens de zomer waren de onderwijsvakbonden uiterst kritisch over het heropenen van de scholen, een weerstand die mede voortkwam uit een wantrouwen richting de Conservatieve regering van Boris Johnson. Ook bij een deel van de ouders leefde angst. Zorgen zijn nu grotendeels verdwenen.

Scholen zijn voorzichtig en zorgen er voor dat kinderen binnen hun ‘bubbel’ blijven, wat betekent dat er geen traditionele weekopening- en sluiting is. Leraren wisselen elk lesuur van lokaal, in plaats van de kinderen. Van schoolreisjes is nog geen sprake, naschoolse activiteiten zijn beperkt.

Patrick van IJzendoorn

Spaanse overheid blijkt niet altijd bereikbaar voor advies aan scholen

In Spanje begon het schooljaar in opperste verwarring. Pas een week voordat de scholen in september weer opengingen, maakte het ministerie van Gezondheidszorg de regels bekend. Vooral de beperking van de groepsgrootte stelde de scholen voor grote problemen. Ze hadden niet genoeg docenten en ook niet genoeg lokalen. Het leidde ertoe dat de docenten onmiddellijk een paar dagen in staking gingen.

Een meisje strekt haar armen uit naar haar lerares in Barcelona.Beeld AP

De scholen openden vervolgens stapsgewijs: eerst de crèches, daarna de basisscholen, dan de middelbare scholen. Inmiddels zijn alle leerlingen weer onder de pannen. Hoe hoger het niveau, hoe vaker het onderwijs deels digitaal wordt gegeven.

Mondkapjes zijn verplicht bij alle kinderen vanaf 6 jaar. Er zijn exemplaren op de markt met allerlei vrolijke motieven, een beetje zoals op kinderpleisters. Voor de leerlingen is het natuurlijk vervelend, maar dan kunnen ze altijd nog denken aan het kleine meisje dat beroemd werd doordat ze met een hoog stemmetje op de Spaanse tv verklaarde: ‘Dit is beter dan doodgaan.’

De leerlingen hoeven niet thuis te blijven als ze snotteren of keelpijn hebben, maar wel als ze een van de volgende symptomen hebben: koorts, hoesten, moeite met ademhalen, vermoeidheid, spierpijn, hoofdpijn, overgeven of diarree, en verlies van reuk en smaak. Dat is de theorie. In de praktijk proberen sommige ouders hun kinderen toch naar school te laten gaan, bijvoorbeeld omdat ze anders in de problemen komen op hun werk.

Het schooljaar begon met het goede voornemen om hele klassen te testen als er één coronabesmetting was. Die stelregel is in veel regio’s alweer losgelaten. Ook blijken scholen vaak niet te weten of ze de hele klas in quarantaine moeten sturen na een positief geval. Ze proberen advies te krijgen van de overheid, maar die zou slecht bereikbaar zijn. Volgens de laatste cijfers van het ministerie van Onderwijs zaten drie weken na de start van het schooljaar 2.852 klassen in quarantaine: 0,73 procent van het totaal.

Maartje Bakker 

Lees verder

Leraar geeft van huis uit les online, terwijl een student de klas in het gareel houdt
Op het Christelijk Lyceum in Zeist surveilleren studenten in de klas als snotterige docenten vanuit huis moeten lesgeven. Dat werkt goed. Maar na de les stuiven de leerlingen met z’n allen door de gangen zonder mondkapjes. ‘Dit is toch totaal onverantwoord?!’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden