Ook Denemarken in de race om ‘zwarte goud’ rond Noordpool

Een schoolkind weet dat de Noordpool die grote witte vlek bovenop de wereldbol is, maar het gebied zelf is nog niet helemaal in kaart gebracht....

Het zijn twee rotseilandjes bij Spitsbergen, een archipel van honderden eilanden en eilandjes, die volgens de Noorse milieuexpert Rune Bergstrom ‘ongeveer zo groot zijn als een basketbalveldje’.

Het nieuws werd naar buiten gebracht op een congres in het Noorse Ny Alesund, waar wetenschappers en politici zich buigen over de gevolgen van de klimaatverandering voor het poolgebied. Ze vrezen dat het ijs op de Noordpool nog sneller smelt dat de Verenigde Naties hadden voorzien. Een VN-commissie zei in februari te verwachten dat het ijs op de Noordpool eind deze eeuw nagenoeg verdwenen is. Directeur Chris Rapley van de British Antarctic Survey waarschuwde dat de Noordpool rond 2050 al ijsvrij is.

Voor de landen rond de poolcirkel is het smeltende ijs interessant – en niet vanwege die paar rotseilandjes die opduiken. In de toekomst komen er lucratieve vaarroutes vrij en bovendien bevinden zich enorme olievoorraden in de bodem, die gemakkelijker te delven zijn als de kap smelt.

De discussie wie het recht heeft om deze te exploiteren is in volle gang. Begin deze maand plantte Rusland een vlag op de bodem van de zee waarmee Moskou maar wilde zeggen: ‘Dit is van ons!’ Om deze claim ook hard te kunnen maken, verzamelt Rusland bewijzen om aan te tonen dat het Lomonosov Rif onder de pool, Russisch grondgebied is.

Een week later vertrok een Canadese expeditie en deze week heeft Kopenhagen een groep wetenschappers op pad gestuurd om gegegevens te verzamelen. Als er bewijs wordt gevonden dat de Noordpool deel uitmaakt van het Groenlandse vasteland (dat al 600 jaar deel uitmaakt van Denemarken) kan ook Kopenhagen het gebied claimen.

De Deense premier Anders Fogh Rasmussen zegt echter dit niet te willen. ‘De Noordpool is van iedereen’, zei hij deze week. Maar zijn minister van Wetenschap Helge Sander, spreekt dit tegen en zegt dat ook Denemarken in de race is om het ‘zwarte goud’.

Het uitzicht op deze potentiële goudmijn doet de roep om onafhankelijkheid op Groenland ondertussen groeien. Er is een commissie ingesteld die volgende maand haar aanbevelingen over de toekomst van het gebied zal publiceren. Volgens de Amerikaanse Geologische Onderzoeksgroep, zou zich in het noorden van Groenland zelf trouwens het grootste olieveld kunnen bevinden.

‘Het is voor het eerst dat we dergelijke diplomatieke grenstwisten zien als gevolg van de klimaatverandering’, zei Bart Mongoven van de Amerikaanse denktank Stratfor in de Deense krant Politiken. ‘Ik voorzie een paar serieuze conflicten, en die kennen niet allemaal een vreedzame oplossing.’

Terwijl de mogelijke winst, ondanks de steeds sneller smeltende ijskap, in de verre toekomst ligt. ‘Wij zullen het bij ons leven niet meemaken dat we in het gebied kunnen boren’, zegt Christian Marcussen, de wetenschapper die verantwoordelijk is voor de Deense expeditie tegen de BBC. ‘Drijvend ijs vormt een te groot probleem.’

In 2014 zal de VN alle claims beoordelen en naar het wetenschappelijke materiaal kijken dat tijdens de verschillende expedities is verzameld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden