Column

'Ook de verwezenlijking van verre visioenen moet ergens beginnen'

Vandaag stemmen bijna vijf miljoen Schotten over de toekomst van het Verenigd Koninkrijk (Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland) en Groot-Brittannië (Engeland, Schotland, Wales). Wanneer 51 of meer procent van de stemgerechtigden voor afscheiding van Schotland kiest, resteert een verenigd koninkrijkje en kunnen we de naam Groot-Brittannië schrappen.

We hebben de splitsing van Tjechoslowakije gezien, Joegoslavië is uit elkaar gevallen en de Sovjet-Unie bestaat niet meer. Maar een paar miljoen Schotten kunnen een volgende spectaculaire ontwikkeling tot stand brengen die twintig jaar geleden nog volstrekt ondenkbaar was geweest - niet meer dan de onrealistische droom van Sean 007 Connery.

Was ik Schot, dan zou ik voor stemmen.

Niet vanwege de olie, niet vanwege de vier Britse Trident-atoomonderzeeërs in mijn fjorden en zelfs niet omdat Schotland, na een onafhankelijk bestaan dat al in 843 begon en in 1707 eindigde, een staat is die ruim drie eeuwen werd bezet door de bloody English.

Ook niet om de onuitstaanbaar arrogante Engelsen met hun misplaatste grootheidswaan een lesje te leren - al zou dat, eerlijk is eerlijk, wel een kleine rol spelen.

Mijn Yes zou ook niet voortkomen uit patriottisme. Ik vind de Highlands saai, haggis een tamelijk smerig gerecht, het gedweep met Robert the Bruce en de Slag bij Bannockburn (1314) pathetisch, The Flower of Scotland een belachelijk lied, Schotse whisky een garantie voor hoofdpijn en het Schotse voetbal niet om aan te zien.

In 1992 verscheen The United States of Europe, A Eurotopia? Het was een pamflet van achttien pagina's van de Leidse historici Van den Doel en Wesseling - niet zomaar twee fantasten dus. Hun werk was gefinancierd door de biermagnaat Freddy Heineken, overtuigd voorstander van een VS van Europa. In zijn politieke ideeën speelde de bierverkoop ongetwijfeld een voorname rol. Maar daarmee is niet gezegd dat het pamflet louter een Heinekenbier-marketingplan was.

Van den Doel en Wesseling tekenden een nieuwe Europese landkaart en verdeelden het continent in 75 regio's met tussen de vijf en tien miljoen inwoners, een menselijke maat. Ze lieten zich leiden door gedeelde historie, cultuur en taal. Nederland werd bijvoorbeeld in tweeën gesplitst, Duitsland kreeg elf regio's, Frankrijk zeven en Groot-Brittannië acht, waaronder Schotland.

De regio's moesten een stevige mate van zelfstandigheid krijgen, onder één Europese vlag. Alleen zo, was de gedachte, konden de dominantie en het nationalisme van de grote landen, die verdere Europese integratie in de weg zouden staan, doorbroken worden en de VS van Europa vorm krijgen.

Een vrij briljant plan, kortom, waarvan helaas na enige tijd niets meer werd vernomen. Freddy Heineken is ook alweer twaalf jaar dood, Wesseling is met emeritaat en Van den Doel is druk met andere zaken. Wie het nu nog over de VS van Europa heeft wordt voor gek versleten - het nationalisme heeft zijn giftige tentakels stevig om het debat over de toekomst van Europa geslagen.

Maar misschien was Heineken zijn tijd vooruit, en zien we in Schotland de eerste contouren van zijn Eurotopia. Een Schotse afscheiding zou identieke bewegingen elders stimuleren en een stap zijn in de richting van een geïntegreerd Europa van de regio's.

Oké, het is nog een ver visioen, maar ook de verwezenlijking van verre visioenen moet ergens beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden