Ook de fotografenborrel is veranderd

Fotobureau Hollandse Hoogte (25 jaar) bezint zich op de toekomst. Directeur Louis Zaal: ‘Er is een plek voor kwaliteitsfotografie, maar het is een andere plek dan vroeger.’..

Het goede nieuws voor fotobureau Hollandse Hoogte (anno 1985) is dat de professionele fotografie volgens de algemeen directeur en oprichter Louis Zaal springlevend is. Het slechte is dat niks meer is zoals het was, in het jubileumjaar.

Het gaat om geld, natuurlijk. ‘De wereld is veranderd, de markt is veranderd en de media zijn veranderd. Natuurlijk blijft er een markt voor kwaliteitsfotografie. Maar die markt is veel en veel kleiner geworden.’

Zaal merkt het dagelijks. ‘Ik heb hier 23 jaar lang elk kwartaal op de fotografenborrel kunnen vertellen dat de omzet omhoog was gegaan en dat het goed ging. En nog maar kort geleden was het elk jaar de vraag hoeveel kasten we erbij moesten bestellen, want we groeiden en we groeiden. Die tijd is voorbij.’

Hollandse Hoogte is de grootste Nederlandse leverancier van foto’s aan kranten – de Volkskrant bijvoorbeeld – en tijdschriften. Het archief bevat 7,5 miljoen foto’s. Bij het bureau zijn bijna driehonderd fotografen aangesloten. Daarnaast is Hollandse Hoogte vertegenwoordiger van gerenommeerde buitenlandse fotobureaus zoals Magnum en Camera Press.

Binnenlandse concurrentie bestaat nauwelijks. Andere bureaus zijn overgenomen, zoals RBP Press, of verdwenen. Kaalslag is ook in dit segment van de media goed zichtbaar.

Zaal was 25 jaar geleden een van de oprichters. Met drie andere mannen met een liefde voor (sociale) fotografie, Roel Sandvoort, Dick Breebaart en Simon B. Kool, richtte hij 25 jaar geleden Hollandse Hoogte op. Ze waren sociaal geëngageerd, ‘zeg maar gerust links’, en hadden banden met de politieke partij PSP en de kraak- en milieubeweging.

Zaal was opmaakredacteur bij De Groene Amsterdammer en werkte eerder voor Trouw. ‘In het begin voerden we bijvoorbeeld discussies of we wel voor Shell konden werken. En De Telegraaf kwam in onze plannen niet voor. Maar als je een eigen bedrijf hebt, word je snel geconfronteerd met de markt. We zijn niet rechts geworden, maar winst is hier geen vies woord. Tachtig, negentig fotografen zijn grotendeels afhankelijk van ons. Voor hen heb je een verantwoordelijkheid.’

De meervoudige crisis slaat hard toe. Zaal maakt er geen geheim van. In 2007, een recordjaar, werd een prestigieus pand in Amsterdam-West betrokken dat paste bij de ambities. Het formidabele uitzicht op het IJ is onveranderd, maar het aantal personeelsleden is teruggebracht van 36 in 2008 tot 24 nu.

‘In 2008 donderde de omzet met 25 procent omlaag. We hadden het misschien moeten zien aankomen, maar het ging zo goed allemaal. Alle media bezuinigden plotseling, want hun lezers liepen weg en de strijd met internet had grote gevolgen. Bladen met voorheen dertig advertentiepagina’s waren blij als ze er tien overhielden.’ Het gevolg: ‘Minder geld, minder pagina’s, minder foto’s. De gouden tijden komen niet meer terug.’

De digitalisering en internationalisering hebben de positie van fotobureaus als Hollandse Hoogte verzwakt. Foto’s kunnen overal ter wereld worden besteld. Ook de financiële crisis in de media en de gewenning aan gratis nieuws speelt het bureau parten. ‘We maken nog winst, maar over een jaar of twee zal ons verdienmodel ingrijpend moeten zijn veranderd.’

De fotografie wordt gedwongen zichzelf opnieuw uit te vinden, zegt Zaal. ‘Er is een plek voor kwaliteitsfotografie, maar het is een andere plek dan vroeger.’

Hollandse Hoogte zal zich de komende jaren vooral richten op verhoging van de kwantiteit. ‘En dus zullen de bedragen per foto omlaag gaan. Fotografen gruwen ervan, maar ik vind daar niks verkeerds aan. En de omstandigheden dwingen ons ertoe.’

Twee van de oprichters, Breebaart en Kool, keerden het bureau in de jaren negentig de rug toe. Zaal en Sandvoort (financieel directeur) zijn gebleven. Een van de rode draden in de geschiedenis van Hollandse Hoogte is wat Zaal de strijd tussen commercie en kwaliteit noemt.

‘Het ging er bij ons soms heet aan toe, maar gelukkig heeft het niet tot grote conflicten geleid. Tien jaar geleden wist ik precies wat een goede foto was. Nu vraag ik me meteen af: verkoopt-ie goed? Kan ik ’m gebruiken? Mooie foto’s hang je boven je bed.’

Dat horen fotografen niet graag, natuurlijk. ‘Maar wij worden eerder dan fotografen geconfronteerd met de veranderingen. Het is óók de taak van Hollandse Hoogte om dat duidelijk te maken en de fotografen te laten wennen aan andere tijden.’

Feest en reünie
Fotobureau Hollandse Hoogte viert het 25-jarig bestaan vrijdag met een ‘Dag van de fotografie’. In Pakhuis De Zwijger in Amsterdam staat van 13.00 tot 02.00 uur de fotografie in diverse facetten centraal.

Onder meer worden de foto’s gepresenteerd die honderd bij Hollandse Hoogte aangesloten fotografen maakten van 25-jarigen. In een bijlage van nrc.next is vrijdag een deel van de foto’s te zien. De hoofdredacteur van die krant, Rob Wijnberg, zal het project introduceren.

De dag, met verder workshops, een boekenmarkt, lezingen en discussies, heeft verder alle kenmerken van een reünie van de Nederlandse fotografie. Tal van Nederlandse fotografen en fotoredacteuren zullen in Amsterdam aanwezig zijn en een bijdrage leveren aan het programma, zoals Martijn van de Griendt, Klaas Jan van der Weij, Corbino, Bert Verhoeff, Tessa Posthuma de Boer, Hans Aarsman, Friso Keuris en Jiri Büller.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden