Ook dat nog

Beroemd of niet, Macy Gray heeft nog steeds het idee dat ze nergens bij past. 'Maar ik vind het nu oké....

Ze heeft altijd al veel haar gehad. Véél haar. Zag er niet uit, maar dat kwam eigenlijk door haar moeder, want die had 's ochtends voor school nooit tijd om haar haar te borstelen. En dan die broeken: altijd te kort. Véél te kort. Zag er niet uit, maar dat kwam eigenlijk doordat ze zo snel groeide.

Eigenlijk heeft Macy Gray er nooit uitgezien. Zegt ze zelf. Zelfverklaard buitenbeentje. Een inspiratie voor years to come.

Hier zit een 'misfit' op de bank. Of hángt. Als een schichtige kat, die wegduikt als iemand nadert. Ze trekt haar muts verder en verder over haar ogen, tot ze soms inderdaad niets meer kan zien, maar vooral niet gezien kan wórden. The Trouble With Being Myself, heeft ze haar nieuwe cd genoemd. Zo. Hoe duidelijk kan het worden.

'De camera staat altijd aan. Het is moeilijk jezelf te blijven.'

Nu ook dus. Ben je nu jezelf?

'Ja.'

Nauwelijks.

'Ik probeer me te gedragen.'

Of zoiets:

In je nummers gooi je je hele liefdes- en seksleven op straat. Of je ongelukkige jeugd. Doe je dat altijd?

'Zo open ben ik niet. (. . .) Waarschijnlijk niet.'

Bij vrienden dan?

'Ik heb niet veel vrienden. Het meeste is echt privé. Er is heel wat voor nodig om iets uit me te krijgen.'

Dat is een waarschuwing?

'Echt? Hm.'

Picture this: op bezoek bij de zwarte r & b-diva ('zo zou ik mezelf niet noemen'), in haar repetitiestudio naast het vliegveld van Burbank, noord Los Angeles, in de vallei achter de Hollywood Hills. Vliegtuigen razen over, de studio is nog leeg en halfdonker, een kaarsje doet zijn best op het salontafeltje. De zangeres kauwt continu op ijsblokjes, probeert haar woorden te verstoppen achter een zucht of een steun, tikt om onduidelijke reden met haar voet op de grond of met haar hand op haar knie. Geeft antwoorden die doorgaans beginnen (en eventueel direct eindigen) met 'Uh huh?', 'Yeah, mmm', of 'Wha?'.

Als je haar al kunt verstaan. Die stem! Bijna géén stem zou je ook kunnen zeggen, maar het is wel dit mysterieuze geluid dat vier jaar geleden haar album On How Life Is en de single I Try naar de toppen van de lijsten stuwde. Dus wat is het? Bij benadering (verschillende varianten doen de ronde): een meisjes-Prince, een Tina Turner die een helium-ballon heeft leeggezogen. Een nieuwe Nina Simone misschien, of een Billy Holiday. Maar ook Disney kan haar inhuren, als Katrien Duck of Minnie Mouse.

Macy Gray (33) voelt zich altijd goofy. Sullig, mal, onhandig met haar één meter tachtig en schoenmaat 44. Waterhoofdje werd ze op high school in Canton, Ohio genoemd - ook dat nog. Toen heette ze nog gewoon Natalie McIntyre: dochter van een verzekeringsagent, die is vertrokken toen ze nog een baby was, en Laura, een wiskundelerares, die hertrouwde met Richard, een staalarbeider. Stiefzusje en stiefbroertje speelden samen, Natalie zat op haar kamer, speelde piano of patience. Sprak weinig (die stem, toen al), luisterde naar Madonna en Michael Jackson. Schilderde haar slaapkamer paars, als eerbetoon aan Purple Rain van Prince.

'Eigenlijk is er wat dat betreft niets veranderd', zegt ze. 'Beroemd of niet. Ik heb nog steeds het idee dat ik nergens bij pas. Geen clubs, geen groepen. Maar ik vind het nu oké. Ik ga bijna niet meer uit. Het gaat nu vooral om mijn familie. Mijn moeder, mijn drie kinderen.'

Niet dat er níets is veranderd. On How Life Is verkocht zo'n zes miljoen maal, het daaropvolgende The Id, met de hitsingle Sexual Revolution, aanzienlijk minder, maar werd toch nog multi-platina in verscheidene landen. Macy Gray - ze gebruikt de naam van een familievriend die haar altijd heeft verzekerd dat ze something special zou worden - is groter dan zichzelf geworden. Een ster. Zo eentje die vooraan bij de L. A. Lakers kan zitten. Die The Star-Sprangled Banner bij een American Football-wedstrijd mag zingen (maar wel de woorden vergeet).

En wat dat betekent, toch wel: 'Alles is veranderd. Totaal. Ik sta nu bloot aan allerlei dingen. . . Hm, mensen voornamelijk. . . mensen, mensen en hun houding. Gesprekken zijn veranderd, ik praat niet meer over de dingen waar ik vroeger over praatte. Ik ga met andere mannen naar bed.'

En daar zingt ze dus over: 'When we seek and hide, when my hands are tied, 69 positions and whip cream all over my skin' (Sex-O-Matic Venus Freak), en 'When I see you, I'm gonna love you all over the place' (When I See You, de meest recente single). Maar ook over de babysitter die ze heeft betrapt met haar vader (My Fondest Childhood Memories), en verloren liefdes die maar beter niet kunnen bellen (Don't Come Around), of misschien toch maar wel (Give Me All Your Lovin' Or I Will Kill You).

Ze haalt diep adem: 'Ik wil zingen over wat me het meest na staat, en dat is wat er gebeurt in mijn leven. You know what I mean? Dat is voor mij het meest natuurlijke. Iets anders kan eigenlijk niet. Ik heb geprobeerd een politiek nummer te schrijven, maar dat kwam er niet goed uit. Ik heb het een keer geprobeerd, ik weet niet meer waarover, dat is lang geleden. Weet je, ik ben een grote fan van Bob Marley, en van de Clash. You know. Die maken prachtige muziek, maar er zitten een hoop boodschappen in. You know. Dat kan ik dus zelf niet. Ik kan me wel zorgen maken over Irak, over de oorlog, maar ik ben ook net ongesteld geweest, en ik heb een paar puistjes, en ik vraag God: waarom heb ik die? Ik probeer de dingen gewoon te begrijpen.'

Macy Gray vertelt verhaaltjes, wil háár verhaaltjes vertellen. Die schreef ze al op haar meisjeskamer in Canton, en op de kostschool. Ze ontvluchtte halverwege de jaren tachtig school én stad (volgens haar enkel noemenswaardig vanwege The Football Hall of Fame) om in Los Angeles screenwriting te studeren aan de University of South California.

Maar L. A. bleek vooral een stad om in te party'en. En rond te hangen met muzikanten. Ze schreef teksten voor een band (en papers voor medestudenten à 500 dollar), kon een keer invallen voor een zangeres, en begon haar eigen nummers op te nemen. Ze las scripts bij Universal en Paramount, zong Sinatra-nummers bij een zondagbrunch, trad toe tot een jazzbandje ('Janis Joplin-stijl'), werd een bekend (en te onthouden) figuur in de lokale hiphopscene, bediende 's nachts beroemdheden in de We Ours-coffeeshop (die ze later zelf kocht), en viel op - zo gaat dat dan - bij Atlantic Records en jaren later bij Jeff Blue van Epic, de ontdekker van Korn en Limp Bizkit.

Haar stem, voor het eerst wereldkundig gemaakt toen ze Winter Wonderland zong in een reclame van Baby Gap, legde de basis voor het succes. Maar ook de muziek - noem het neo-soul, nu-soul - die net zo makkelijk wandelt langs de platencollectie van haar stiefvader (Sly Stone, Marvin Gaye, Aretha Franklin) als haar eigen favorieten Prince en Stevie Wonder ('Die kan ik de hele dag draaien'). R & b met disco, Motown of zelfs wat ska, door een eigen band met blazerssectie en dj. Zo slepend als Sweet Baby (die nu wordt gebruikt in de reclame van Orange), of zo swingend als Sexual Revolution.

'Het is net caramel', is haar eigen omschrijving. 'Het is zoet. Mooie structuur, mooie kleur. Rijk. Weelderig.'

Alles begint met jammen - 'spelen, spelen, spelen'. Ook bij het nieuwe album. Geen plan vooraf, want zo is altijd-te-laat-Macy niet. 'Ik wilde gewoon een nieuw album maken', zegt ze. 'Nou, oké, dat is wat kort door de bocht. Ik zei van tevoren: ik wil een stripped down album maken. Ik wil het doen als The Beatles, ik wil het in twee weken doen. Bas, drum, gitaar, mijn vocals. Maar uiteindelijk zaten we toch weer met een miljoen tracks per nummer.'

Hands on, was het dit keer. 'Een emotionele tijd', zegt Gray. 'De geluidsman kreeg een kind, mijn vader ging dood, mijn kinderen liepen elke avond rond.'

Het moederschap: 'Het állermoeilijkste. Ik zou het niemand aanraden. . . Beslissingen maken voor jezelf is één ding, to fuck up your own life, maar ook beslissingen nemen voor een ander, you know, dat is een hele verantwoordelijkheid. Je zit continu in over hun veiligheid. Tandpasta! Ik moet nu zelfs bedenken welke speciale tandpasta ik moet gaan kopen.'

Aanisah (8), Mel (7) en Happy (5), die in de kelder van 'Macyland' in San Fernando Valley een heel speelparadijs is toebedeeld, houden haar bij de les. Want Moeder Macy is niet alleen drie albums verder en een Grammy, maar ook een echtgenoot die haar slecht behandelde ('In my last year with him there were bruises on my face', Still), en ettelijke depressies met suïcidale neigingen ('Mama, don't be sad for me', The Letter).

Vraag waar ze gelukkig van wordt, en ze zegt: 'Shrimp fried rice. . . en mijn kinderen.' Fluisterend (en dat is bij haar dus nagenoeg geluidloos): 'Er zijn mensen die dat kunnen: ook op de shitty dagen gelukkig zijn, maar ik denk dat je daarmee geboren moet zijn. Ik heb dat niet.' Zie haar zitten op de bank, met trainingsbroek en muts, en je gelooft het. Laverend tussen schuw en ongeïnteresseerd. Heeft plots een idee, leeft op: 'Hé! Zullen we naar mijn nieuwe clip kijken? Dat zit zo in mijn hoofd. Ik kan me nu echt niet focussen. Ik kan echt alleen maar aan mijn clip denken.'

Dan maar over die boeg.

Hoe is het met de mood swings?

'Uh huh?' (Lacht zachtjes.)

Het is eigenlijk een serieuze vraag.

'Uh. (. . .) Ik weet het niet. Volgens mij gaat het wel goed. Ik weet het niet. Daar moet ik nu te veel over nadenken.'

Je hebt een tijd last gehad van depressies. . . Heb je die nog?

'Nee, ik geloof dat het aardig gaat. Ik ga op tour, ik hou van mijn kinderen. You know. Eigenlijk vermaak ik me best.'

Niet meer aan de medicijnen, of aan iets anders?

'Nee. . . nee.'

Drugs?

'Wah?'

Gebruik je drugs?

'Oooooow. (. . .) Alleen in Amsterdam. (Lacht lichtelijk vals.)

Dat is niet waar.

'Mm. Yeahhhhh.'

Ze is impulsief, 'iemand van het moment, right here, right now'. Ze ziet het als een vloek en een zegen. 'Ik denk niet vooruit. Morgen een optreden, verder gaat het niet. ' Dankzij haar moeder, redt ze het steeds weer. Zij past op de kids als Macy op tournee is, tikt haar af en toe op de vingers. 'Ik ben erg goed in nietsdoen. Ik lig in mijn bed met de afstandsbediening met de tv aan. Ik kijk niet eens echt, ik zie wat cartoons. Ik neem de telefoon niet op, niks. Mijn grootste hobby nu is nietsdoen. Dat is echt leuk.'

Niet dat er heel veel vrije tijd over is. Een nieuw album, een tournee, dat allemaal tot daar aan toe, Macy Gray gaat ook nog verder met haar acteercarrière. Ze speelde al zichzelf in Spider-Man (2002) en had een rolletje als vriendin van een drugsdealer in Training Day (2001), nu gaat ze meedoen in Da Lovely - The Story of Cole Porter, en speelt ze een hoofdrol in Donkey Skin, een musical over de Noordierse kwestie (en een zwarte vrouw die bij Scotland Yard werkt en verliefd wordt). Ook schrijft Macy aan het scenario voor een film over haar eigen familie, met name haar oom. Voorlopige titel: For The Love Of The Godfather ('Dat gaat nog even duren, maar het wordt erg goed').

The Godfather. . . nee, dat is geen toeval. Coppola's trilogie is nog steeds een van haar favorieten. Of nee: Bonnie and Clyde, met Faye Dunaway en Warren Beatty. 'Ik hou van misdadigers die ermee weg komen. Bankrovers. Dat zijn de verhalen waar ik van hou. Goodfellas, ook zo goed.'

Ze fantaseert erover: Macy de misdadiger. Openlijk. 'With a suitcase full of money, we flew to a Jamaican paradise' (I've Committed Murder), en in een ander nummer legt ze de loodgieter om. Maar heel ver is ze nog niet gekomen: ze is een keer opgepakt nadat ze bij een benzinepomp was weggereden zonder te betalen, bekende ze in The Observer, en heeft wel eens een kleedje meegenomen uit een hotelkamer. Ook leuk: schieten op een range.

Het maakt haar blij. En alles telt, want 'happiness for a day or two' is voor haar de limiet. Ook het basketbal: vanavond de Lakers, tegen de Detroit Pistons, die pakt ze nog even mee.

De repetitie begint dus een uur te laat. Kerstboomlampjes gaan aan voor een intieme sfeer, en natuurlijk de geurkaarsen. Kamperfoelie/ peer, kan. Liever vanille, zo zoet, 'uh huh, mmmmm'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden