Ook bij de overheid weinig vrouwen in topposities

De opmars van vrouwen aan de top van het openbaar bestuur is in de afgelopen jaren gestagneerd. Na een flinke sprong in 2009 is het aandeel vrouwelijke topmanagers bij de rijksoverheid in Den Haag drie jaar later blijven steken op 26 procent.

Oud-minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst (L) en oud-staatssecretaris van justitie Nebahat Albayrak Beeld ANP

Dit blijkt uit een inventarisatie door de Volkskrant. Ook op andere plekken in het openbaar bestuur staat de emancipatie stil. Al sinds 2002 is niet meer dan een op de vijf burgemeesters vrouw. De teller voor vrouwelijke commissarissen van de koningin staat sinds de verdubbeling in 2008 op twee, van wie Karla Peijs (Zeeland) op 1 maart volgend jaar vertrekt. Het aandeel vrouwen met ambtelijke topfuncties bij de provincies is van 28 procent in 2009 weer gedaald naar 23 procent, het niveau van 2007.

Onlangs nam de Eerste Kamer een wet aan die grote bedrijven voorschrijft dat ten minste 30 procent van hun bestuur uit vrouwen moet bestaan. Lukt dit niet, dan moet het bedrijf daarover uitleg geven in het jaarverslag. In 2016 wordt de balans opgemaakt.

Het openbaar bestuur blijft achter bij die ambitie. Het kabinet-Rutte stelde zichzelf geen enkel doel. Het kabinet-Balkende IV (2007-2010) formuleerde diversiteit nog als speerpunt. Met resultaat: tussen 2007 en 2009 nam het aantal vrouwelijke topmanagers bij de rijksoverheid toe van 18 naar 25 procent en het aantal vrouwelijke korpschefs van 19 naar 27 procent.

Streefcijfers
Het kabinet-Rutte liet die ambitie los. 'Diversiteit is nog wel belangrijk, maar er zijn geen streefcijfers en geschiktheid voor de functie is het hoofdcriterium', aldus een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Hij wijst de bezuinigingen en de krimp bij het Rijk aan als een van de oorzaken voor de stagnatie.

Tussen de bestuursraden, de hoogste ambtelijke overlegorganen van de ministeries, zijn de verschillen groot. Zeven departementen voldoen met gemak aan de 30-procent-eis die nu aan het bedrijfsleven wordt gesteld. Maar Economische Zaken en Defensie blijven ver achter. Sociale Zaken en Volksgezondheid hebben zelfs niet één vrouw in de bestuursraad, terwijl Sociale Zaken in de subtop, de hoofden van de beleidsdirecties, meer dan 40 procent vrouwen heeft.

Buitenlandse dienst
Vooruitgang werd geboekt met de benoeming van twee vrouwelijke secretarissen-generaal onder Rutte: Kajsa Ollongren op Algemene Zaken en Renée Jones-Bos op Buitenlandse Zaken. De buitenlandse dienst is nog altijd een mannenaangelegenheid: 18 van de 134 permanente vertegenwoordigers zijn vrouw.

'Het is niet verwonderlijk dat er geen groei is zonder diversiteitbeleid', zegt oud-minister Guusje ter Horst (PvdA), die in 2007 een diverse samenstelling van het overheidspersoneel tot prioriteit uitriep. 'Er is een impliciet voorkeursbeleid voor witte mannen en dat moet je actief doorbreken, tegen alle weerstanden in en jaren achtereen.'

Ook andere voorvechters van emancipatie vinden dat de strijd nog niet als gestreden kan worden verklaard en hebben hun hoop gevestigd op het komende kabinet. 'De overheid moet ook voor zichzelf streefcijfers handhaven', zegt Heleen Mees van de stichting Women on Top.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden