Ook bij de betogers doen vrouwen het (vuile) werk

De 'mama's' protesteren moedig tegen de oproer- politie, maar verder is het actievoeren een zaak voor stoere mannen.

KIEV - In het door antiregeringsbetogers bezette Cultuurcentrum van de Oekraïense Vakbonden heerst een gezellige drukte, wanneer plots kabaal losbarst. Er zijn twee dieven in de kraag gevat. Ze worden ervan verdacht kleding te hebben gestolen.


Na wat overleg worden de twee naar buiten gesleept. Op hun voorhoofd heeft iemand het Oekraïense woord voor slaaf geverfd, een scheldwoord dat gereserveerd is voor aanhangers van de gehate president Viktor Janoekovitsj.


Het lijkt een grove overdrijving voor mannen die er uitzien als landlopers, maar hun protest mag niet baten.


'Spitsroeden!', schreeuwt een van de schildwachten. Er vormen zich twee hagen van met stokken bewapende mannen. Gelukkig kloppen ze alleen op hun schilden, maar dat is al erg genoeg voor de twee arme duivels. Nog is hun lijden niet afgelopen. Omringd door een joelende menigte worden ze naar het podium op het Onafhankelijkheidsplein geleid, waar ze verder ten schande worden gemaakt. Ze zullen het nooit meer doen.


Maar waar zijn de vrouwen? Die zijn achtergebleven in het bezette gebouw om het werk te doen dat ze al weken doen. Voor de toiletten is een vrouw met een emmer water aan het sleuren. Anderen staan aan het geïmproviseerde buffet broodjes te smeren.


Het is kenmerkend voor de rolverdeling bij de anti-regeringsbetogers. Terwijl de mannen soldaat spelen, knappen de vrouwen het (vuile) werk op. Zelfs aan hun kleding is het te merken. Terwijl de mannen er graag stoer uitzien, liefst met een of ander wapen, lopen de meeste vrouwen er gewoontjes bij. En waarom zouden ze zich ook anders kleden? De verdediging van het Onafhankelijkheidsplein is een mannenzaak. Op de barricaden zijn zelden vrouwen te zien, ze zijn er niet erg welkom.


Maar niemand van de vrouwelijke demonstranten die er een probleem van maakt. 'Wij moeten voor onze mannen zorgen', verduidelijkt een van de hulpkrachten.


Helaas, het Onafhankelijkheidsplein weerspiegelt de maatschappij, vertelt Ljoedmila Kovaltsjoek, ondervoorzitter van La Strada, een van de weinige vrouwenrechtenorganisaties die Oekraïne rijk is. Dat het in haar land slecht gesteld is met de emancipatie, hoef je haar niet te vertellen. Discriminatie van vrouwen is schering en inslag in Oekraïne, ook en misschien vooral in de politiek. In de regering van de dinsdag ontslagen Mykola Azarov waren slechts drie van de 23 ministers vrouw.


'De plaats van de vrouw is in de keuken', is een bekende uitspraak van president Janoekovitsj. Zulke uitspraken helpen volgens Kovaltsjoek verklaren waarom in het Oekraïense parlement de vrouwen nog geen 10 procent van de leden uitmaken. Een poging een minimumaantal in te voeren werd twee jaar geleden door de toenmalige parlementsvoorzitter Volodimir Litvin afgewezen met het argument dat Eva van een rib van Adam is gemaakt.


De vraag is of er in de nabije toekomst veel verbetering te verwachten is, want ook de oppositie is vooral een mannenaangelegenheid met leiders als Vitali Klitsjko, Arseni Jatsjenjoek en Oleg Tjagnibok, al zou dat natuurlijk veranderen als Joelia Timosjenko werd vrijgelaten, het icoon van de protestbeweging. Al dient daar wel te worden bij verteld dat ook zij niet bepaald een voorvechter was van vrouwenrechten.


Dat vrouwen niet gewenst zijn in de frontlinie, komt voor Kovaltsjoek dus niet als een verrassing.


De enige uitzondering zijn de 'mama's', de moeders die elke dag aan de beruchte Hroesjevski-straat de oproerpolitie op vreedzame wijze proberen te bekeren. Aan moed ontbreekt het hun niet. Zelfs wanneer ze dreigend worden toegesproken door de luidsprekers van de politie - 'Geachte burgers, gelieve de bufferzone vrij te maken' - verroeren ze geen vin.


Maar ook zij zijn onderworpen aan het gezag van hun mannelijke collega's. Voor ze de bufferzone in mogen moeten ze wachten op het bevel van een in legeruniform uitgedoste verdediger. 'Dat zijn de regels', verduidelijkt Ina Datsjenko, die er verder geen probleem van maakt. Wanneer ze even later samen met de andere 'mama's' langs de barricades wordt geleid, spreekt ze vol bewondering over de mannen in de frontlinie: 'Zij zijn onze helden. Geloof me, zulke mannen vind je niet in Europa.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden