Profiel

Ook als voetballend Europa op z’n kop staat vanwege een Super League, blijft Just Spee de rust zelve

Met Just Spee heeft Nederland na Michael van Praag opnieuw iemand in het uitvoerend comité van de Europese voetbalbond Uefa. Hoe belangrijk dat is, bijvoorbeeld als grote clubs een Super League bedenken? ‘Hij laat zich niet gek maken door allerlei wilde plannen.’

Just Spee, volgens vele de ideale crisismanager. Beeld Hollandse Hoogte
Just Spee, volgens vele de ideale crisismanager.Beeld Hollandse Hoogte

Toen Just Spee dinsdag werd verkozen in het bestuur van de Europese voetbalbond Uefa, als opvolger van de laatste Nederlandse voetbalbestuurder Michael van Praag, kwam hij direct terecht op vertrouwd terrein: crisis. Een dag eerder hadden twaalf Europese topclubs aangekondigd samen een Super League te willen vormen, iets dat de Europese voetbalwereld verdeelder maakt dan ooit. De bestuurders gaan al dagen vechtend over straat.

De volleerde manager Spee (56) reageerde luchtig toen de topclubs hun plannen presenteerden: ‘Wie had dat kunnen bedenken?’ Om direct zijn ongezouten mening op tafel te gooien: ‘Er is gewoon een bom gegooid.’ Alle 55 bij de Uefa aangesloten bonden, benadrukt Spee, zeggen hetzelfde: dit was een overval. Tegen het AD: ‘De kern van voetbal is de passie van fans voor hun eigen club. Die passie moet je centraal stellen. De Super League heeft iets kunstmatigs. En kunstmatige dingen blijven nooit overeind.’

Spee neemt na twaalf jaar Van Praag het stokje over in het uitvoerend comité van de Europese bond, formeel gezien een controlerend orgaan, maar het heeft in de praktijk veel macht. Nog maar vorig jaar trad Spee aan als nieuwe, en voor het eerst bezoldigde voorzitter van de KNVB. Over de nieuwe Uefa-functie: ‘Je zit aan tafel. En wij van de KNVB steken graag onze nek uit.’ Vrijdag komt het Uefa-bestuur bijeen om te bezien welke sancties volgen voor de grote topclubs die met hun nieuwe Super League aan het muiten sloegen.

Crisismanager

Spee, woonachtig in Heemstede, maakte naam als als crisismanager en als ceo bij Endemol en Stage Entertainment, het musicalbedrijf. De voetbalwereld is voor hem niet geheel nieuw: hij was ooit de fanatieke voorstopper van de Koninklijke HFC uit Haarlem. Dirk Jan Rutgers, voorzitter van HFC: ‘Een sportieve kerel, hij stond 96 keer in het eerste. Iemand die zegt wat hij denkt. Geen feestbeest, want vaak een drukke agenda. En zeer trouw, die wordt beloond. We zijn natuurlijk maar een cluppie. Toch bezocht Joop van den Ende twee jaar terug onze sponsorbijeenkomst, enkel omdat hij tegen Just geen ‘nee’ kon zeggen.’

Spee studeerde econometrie in Amsterdam. Na een loopbaan als analist bij Procter & Gamble en Philips begon hij in 2005 bij de Nederlandse tak van het Amerikaanse adviesbureau Alvarez & Marsal (A&M), gespecialiseerd in reddingsoperaties voor bedrijven. Hij bleek een groot talent te hebben voor de rol van kille saneerder. ‘Emoties’, zei hij erover in een interview met NRC Handelsblad, dien je op afstand te houden. Te vaak zag hij gelauwerde managers ten onder gaan in crisissituaties. ‘Ik zag slimme collega’s huilend door de gangen lopen.’

Zo niet Spee. In de krant bevestigt een voormalige teamgenoot dat hij als voetballer inderdaad niet begiftigd was met veel creativiteit. Hij kon goed koppen, was gedreven en hard in de duels. Spee riposteerde er onverstoorbaar op: ‘Crisismanagers zijn meestal mandekkers.’

Bij A&M, met een vestiging op de Zuidas, zijn ze gespecialiseerd in het strippen van bedrijven. Hun consultants doken in het verleden op bij het Amsterdamse afvalbedrijf AEB en bij Tata Steel in IJmuiden. Niet zelden gaat de komst van A&M gepaard met het schrappen van duizenden banen. Internationaal maakte het bureau eerder faam met de afwikkeling van het faillissement van zakenbank Lehman Brothers. Het past in de bedrijfscultuur dat de consultants toetreden tot de bedrijfstop (‘hands on’) en niet met hun adviezen op afstand blijven.

Mes in organisatie

Zo werd Spee in 2010 gestationeerd bij tv-producent Endemol, dat gebukt ging onder een schuldenlast van 3 miljard en ruziënde aandeelhouders. Twee jaar later werd hij er ceo. Toen Endemol werd verkocht, stapte hij, los van A&M, over naar Stage Entertainment van Joop van den Ende. Ook hier zette hij het mes in de organisatie. Tot hij vanwege hartproblemen in 2016 moest stoppen, want ging hij zo door, zei zijn arts, dan zou hij de 60 niet halen. ‘Zonder hartaanval was ik nooit bij de KNVB terechtgekomen’, verklaarde hij in NRC.

Zijn benoeming als voorzitter ging bij de bond voor het eerst gepaard met een verkiezingsstrijd. Tegenover zich vond hij Pieter de Waard, de voorzitter van Telstar. Die praatte enkel over voetbal. Hij wilde besturen ‘zoals Sarina Wiegman (bondscoach vrouwen, red.) de leeuwinnen leidt. Plezier maken, lachen, aanvallen.’ Spee won met overmacht: 46 tegen 12 stemmen. De Waard: ‘Ik was er doodziek van, want ik hou niet van verliezen. Maar de voorzitter heeft een termijn van drie jaar en over anderhalf jaar zal ik weer meedoen.’

Juist zijn ervaring als topman bij Endemol en Stage Entertainment vond de KNVB van belang voor de voetbalwereld ‘in de wetenschap dat (kennis van) media/entertainment van cruciaal belang is in het hedendaagse (top)voetbal’. Spee was al lid van de raad van commissarissen van Eredivisie Media & Marketing, het mediabedrijf van Endemol en de eredivisieclubs en vijf jaar lang betrokken bij de exploitatie van de commerciële rechten van de eredivisieclubs.

Frank Rutten, directeur van Fox Sports, snapt de strategische keuze voor Spee: ‘De afgelopen dagen is maar weer eens gebleken hoeveel opportunisme er in het voetbal heerst. Dan gaat het over streamingsdiensten en allerlei commerciële belangen en is het goed dat je iemand in huis hebt die weet hoe je wel en niet succesvol kunt zijn op mediaplatforms. Hij blijft de stabiele factor die zich niet gek laat maken door allerlei wilde plannen.’

Drie keer Just Spee

Over de Super League, in het Algemeen Dagblad: ‘De grote clubs maken een grote vergissing, want gaan voorbij aan een essentieel fundament onder het voetbal: lokale en nationale binding. Na vier keer heb je het wel gehad met Paris Saint-Germain tegen Manchester City.’

Over het WK in Qatar: ‘Ik vind het goed dat we naar Qatar gaan. Is het een ideale plek om te voetballen vanuit ons perspectief? Nee. Zijn er veel dingen waarvan wij vinden dat ze beter moeten? Ja. Maar niet alleen onze westerse normen zijn zaligmakend.’

In NRC, over de kritiek dat de KNVB niet divers is: ‘Onze organisatie wordt geleid door witte mannen van een zekere leeftijd. Dat is een feit. Maar ik ben geen voorstander van quota om verplicht mensen met een andere achtergrond aan te stellen. Dat is me te kunstmatig.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden