Rubriek Eindexamen

‘Ook al ben je nog zo Fries, durf het woordenboek open te slaan als je een woord niet zeker weet’

Tjeerd Kooistra, docent Fries op het CSG Liudger Burgum (vmbo) en HAVOtop Burgum (havo-bovenbouw)

Tjeerd Kooistra

Leeftijd: 43

School: CSG Liudger en HAVOtop in Burgum

Vak: Fries vmbo (09:00-11:00)

‘In het examenjaar oefenen we vooral leesvaardigheid. Soms zien de leerlingen niet de overlap tussen het Nederlands en het Fries, zoals bij het zoeken van de kern van de tekst.  Dan zegt iemand: de hoofdgedachte staat meestal in de eerste alinea en dan roepen andere leerlingen: hé, dat is ook zo in het Nederlands. Ze ervaren blijkbaar de Friese teksten anders dan de Nederlandse, terwijl de systematiek overeenkomt. Dat zet je als docent met beide benen op de grond.

‘Woorden die het doel van een tekst aangeven, vinden leerlingen vaak lastig te onderscheiden. Herhaal daarom voor het examen woorden als ferdivedearje (vermaak), ynformearje (informeren), oertsjûgje (overtuigen) en oantrune (aanzetten tot). En als je een woord niet zeker weet, zoek het op. Ook al ben je nog zo Fries, durf het woordenboek open te slaan. 

‘Fries is net zoals andere moderne vreemde talen als Frans en Duits. Toch heeft het vak een andere ondertoon: voor veel leerlingen is Fries hun memmetaal, de moedertaal. Daardoor staat het dicht bij de leerling.

‘Met onderwerpen uit de Friese geschiedenis, muziek of cultuur krijg je de leerlingen snel aan de slag. Ik zoek elke keer naar een manier om de cultuur te linken aan de taal. Een opdracht waarbij ze een Nederlandse songtekst naar het Fries moeten vertalen, kan een leuke manier zijn om bepaalde grammaticaregels uit te leggen. Of ze moeten bijvoorbeeld in het Fries een presentatie geven over typisch Friese sporten, als fierljeppen en skûtsjesilen.

Bankdrukken en platentektoniek – de sterkste man van Nederland doet examen aardrijkskunde

Elke dag doet een BN’er een eindexamen. Vandaag buigt de sterkste man van Nederland Alex Moonen (35) zich over het vwo-eindexamen aardrijkskunde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.