Ooit was paus secretaris-generaal

Pater H. van der Meer S.J. kan zich niet voorstellen dat bisschop Muskens de paus zou willen typeren als een soort secretaris-generaal van de gezamenlijke kerken, zoals indertijd het pastoraal concilie in Noordwijk wilde doen....

Als Van der Meer zijn kerkgeschiedenis een beetje kent, weet hij dat tot na het jaar 1000 de christenheid naar voren kwam als 'een federatie van kerkprovincies met hetzelfde geloof (. . .) waarbij aan de paus een ereprimaat wordt toegekend, en de macht om in laatste instantie beslissingen te nemen'.

'Geleidelijk eigent de bisschop van Rome zich echter grotere macht toe op moreel en leerstellig gebied' (Jacques Paul, La sanctification de l'ordre temporel et spirituel, Paris 1986). Er zijn veel andere kerkhistorische werken die inhoudelijk hetzelfde zeggen.

Dit proces van toeëigening door de bisschop van Rome vindt een voorlopige afronding onder paus Gregorius VII (1037-1085). Deze zal verder gaan dan voorheen gebruikelijk was en de rooms-katholieke bisschoppen zien 'als ondergeschikten van Rome, zelfs als ze optreden in regionale synodes'.

Gedurende meer dan de helft van de kerkgeschiedenis was de bisschop van Rome dus precies wat Van der Meer zich niet kan voorstellen: het hoofd van een soort federatie van de gezamenlijke kerken. Dat de geschiedenis en daarmee de theologie daarna een andere wending hebben genomen, is een gegeven dat ieder naar eigen aard en inzicht mag toejuichen of betreuren.

Misschien is bisschop Muskens er wel een beetje treurig om.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden