REPORTAGECORONAVIRUS IN RUSLAND

Ooit stierven alle inwoners van deze Moskouse wijk aan de pest. Nu is het ziekenhuis er dicht

In de Moskouse buitenwijk Mitino zijn de ervaringen met epidemieën ronduit apocalyptisch. Toen Mitino nog een dorp was, werd het al eens opgeheven nadat alle inwoners gestorven waren aan de pest. Nu is covid-19 gearriveerd, en als eerste viel het ziekenhuis om.

Een man steekt zijn hoofd uit het raam, op zoek naar wat zuurstof.Beeld Arthur Bondar for de Volkskrant

Mitino’s ziekenhuis ging afgelopen weekend dicht toen bleek dat de artsen en verplegers zelf besmet waren. De hoofdarts, Joelia Sergejeva, is afgevoerd naar een andere buitenwijk en ligt aan de beademing. Een achtergebleven apotheker steekt haar patiënten nog wat medicijnen toe door de spijlen van de poort.

De 200 duizend Mitinoërs turen vanuit hun flatgebouwen naar de taferelen die Rusland volgens de tv-journaals nooit zouden bereiken. Dat doen ze vanachter glazen ruiten, want vrijwel niemand heeft een balkon hier, laat staan een tuintje. Wat ze zien zijn speeltuintjes die zijn afgezet met linten, en leeg asfalt met af en toe een toesnellende ambulance. Daar stappen figuren uit die in Mitino ‘de kosmonauten’ worden genoemd: de artsen met hun mondkapjes en provisorische beschermingspakken.

Parade

President Poetin draait er niet meer om heen: de situatie in Rusland is kritiek. Donderdag blies hij het evenement af dat hij in zijn nieuwjaarstoespraak nog het belangrijkste evenement van 2020 noemde: de militaire parade ter ere van de overwinning op nazi-Duitsland wordt uitgesteld, voor het eerst sinds de oorlog, die in geen land zoveel doden veroorzaakte als in de Sovjet-Unie. Een zwaardere maatregel bestaat niet voor Poetin. De parade is het symbool van het machtige Rusland dat hij al 20 jaar probeert te smeden. Ook de muren van Mitino’s flatgebouwen zijn versierd met tekeningen van tanks en overwinningslinten.

Maar het gevaar voor de volksgezondheid is te groot. ‘De dag van de overwinning is heilig voor ons, maar elk mensenleven is ook onbetaalbaar’, zei Poetin, die dit weekend op de staatstelevisie gepresenteerd werd als ‘opperbevelhebber’ in ‘een oorlog’ tegen het virus. 

Meest zorgwekkend is de situatie in Moskou (12,7 miljoen inwoners), waar ziekenhuizen binnen twee weken een beddentekort verwachten, ondanks verwoede inspanningen om nieuwe zalen in te richten.

De speeltuinen in Mitino zijn afgezet met linten.Beeld Arthur Bondar

Geld en connecties lijken daar ook nu de kans op een goede behandeling te vergroten. Familieleden van een Moskouse coronapatiënt vertelden de Volkskrant dat hun naaste pas aan een beademingsapparaat gelegd werd nadat ze het personeel van het ziekenhuis betaalden.

File van ambulances

De vraag voor de ambulanceartsen in Mitino is: waarheen met de patiënten? Ambulancearts Oleg Pychtin kreeg door de portofoon te horen dat hij zijn patiënt uit Mitino naar een dorp buiten de hoofdstad moest brengen. ‘In Moskou was kennelijk geen plek meer’, vertelt Pychtin op Facebook. Maar bij het ziekenhuis in het dorp stond een file van 83 ambulances. Het duurde negen uur tot de patiënt opgenomen werd. Pychtin: ‘Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt.’

In de krakende lift van een van Mitino’s resterende poliklinieken vat een oude liftbediende op haar houten stoel de situatie samen: ‘Steeds meer patiënten, steeds minder artsen.’ Zelf heeft ze slechts een stofmaskertje om zich te beschermen.

Een arts na een bezoek bij iemand thuis.Beeld Arthur Bondar

Een blunder met de invoering van een digitaal pasjessysteem maakte de situatie er niet beter op. Sinds woensdag moeten Moskovieten online toestemming aanvragen voor verplaatsingen in de stad, met uitzondering van wandelingetjes naar supermarkt of apotheek. Wie geen toestemmingsbewijs kan tonen (een QR-code), krijgt een boete van 4.000 roebel (50 euro). Het systeem was bedoeld om de verspreiding van het virus af te remmen, maar leidde door strenge controles in de metro juist tot lange rijen van opeengepakte forenzen, onder wie ziekenhuismedewerkers. Virologen vrezen dat besmettingen in die mensenmassa’s de komende dagen zullen leiden tot nog meer druk op de afdelingen reanimatsia, zoals de ic genoemd wordt in Rusland.

Wantrouwen

Het incident vergrootte het toch al sterke wantrouwen van inwoners in de overheid. Russen zetten vraagtekens bij het lage dodental (361) vergeleken met andere landen. ‘Luister maar naar mij, dat aantal gaan ze laag houden’, zegt Gejdar, een inwoner van Mitino bij de nog werkende polikliniek. Hij vertrouwt het niet dat de informatievoorziening over covid-19 geleid wordt door Aleksandr Mjasnikov, een arts die bekend staat om zijn optredens op de staats-tv waar hij stelt dat dat de Russische gezondheidszorg superieur is aan de westerse gezondheidszorg.

Een vrouw verlaat de polikliniek.Beeld Arthur Bondar

Toch houden ook de autoriteiten nu openlijk rekening met een ramp. Het aantal bevestigde besmettingen stijgt met ruim 6 duizend per dag. En het wordt nog erger, voorspelde Sergej Sobjanin, burgemeester van Moskou en door Poetin naar voren geschoven als de leider van de strijd tegen het virus. ‘We bevinden ons niet op de piek van de crisis, maar ergens aan de voet.’

Poetin 

Zelf houdt Poetin zich op de achtergrond. Op radiozender Echo van Moskou vergeleek een politicoloog Poetins afwezigheid met Stalins terugtrekking in een datsja toen Hitler in 1941 de Sovjet-Unie binnenviel. De president beperkt zich in zijn buitenverblijf langs de rivier de Moskva tot het aankondigen van steunpakketten. Kortom, tot het goede nieuws. De crisisbestrijding heeft hij doorgeschoven naar Moskous burgemeester en naar gouverneurs die de afgelopen 20 jaar weinig anders deden dan wachten op orders uit het Kremlin. Twee gouverneurs namen onmiddellijk ontslag nadat Poetin de verantwoordelijk naar hen overhevelde.

Juist nu zou er in Mitino behoefte zijn aan de kerken in de buitenwijk. De hagelwitte, nieuwe gebedshuizen met hun gouden koepels staan te glimmen tussen Mitino’s beton, maar niemand die er in kan. Patriarch Kirill houdt de kerken uit voorzorg dicht, ook afgelopen zondag tijdens het Orthodoxe Pasen. De kerk verspreidde een recept om thuis paasbroden te zegenen met psalmen en, indien voorhanden, wijwater. Pavel, een 27-jarige jurist, vierde het feest dus maar binnen in een van Mitino’s flats, hoog boven de kerken. ‘Ik heb de dienst via internet gevolgd, paasbrood gegeten en, natuurlijk, gebeden.’

Lees ook

In buurland Wit-Rusland houdt president Loekasjenko vol dat er geen coronacrisis bestaat, dus nemen de inwoners zelf maatregelen.

De Russische politie arresteerde eerder deze maand de voorzitter van een kritische artsenvereniging .

Poetin laat het brengen van slecht nieuws over aan anderen nu zijn populariteit gedaald is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden