Ooit icoon van hoop, nu gezicht van dictatuur

Hij werd gezien als een hervormer met goede interna-tionale connecties. Maar die reputatie van Saif al-Islam verdween toen de Libische opstand tegen zijn vader, Kadhafi, begon.

Vorig jaar omschreef The New York Times Saif al-Islam nog als 'het westersgezinde gezicht van Libië en symbool voor de hoop op hervorming en openheid'. De 39-jarige, aan de London School of Economics gepromoveerde Saif al-Islam gold als hervormer binnen de regerende Kadhafi-clan in Libië en de man die Libië weer salonfähig maakte in de internationale wereld. Hij veranderde razendsnel van gedaante toen de opstand tegen zijn vader, kolonel Moammar Kadhafi, uitbrak in februari dit jaar. Gisteren werd hij opgepakt, op de vlucht door de woestijn naar Niger.


Saif is de tweede van Kadhafi's zeven zonen, zijn naam betekent 'zwaard van de Islam'. Hij was een hervormer met goede internationale connecties die werd gezien als het brein achter de beëindiging van Libië's nucleaire en chemische wapenprogramma. In 2004 werden daardoor de Amerikaanse en Europese sancties tegen Libië opgeheven. De voormalige Britse premier Blair had daarop een ontmoeting met zijn vader, kolonel Kadhafi. Saif probeerde via zijn Kadhafi-foundation meer persvrijheid en een grondwet door te voeren.


Binnen zijn familie botste hij met conservatievere leden, onder wie zijn broer Mutassim, adviseur nationale veiligheid, die werd gedood bij een NAVO-bomaanslag. In 2008 meldde persbureau AP dat Saif de politiek wilde verlaten en dat hij 'geen uitleg over deze beslissing' had gegeven. Hij ontkende onenigheid met zijn vader te hebben. 'Ik heb besloten me niet in staatsaangelegenheden te mengen', zei hij op tv. 'In het verleden deed ik dat wel vanwege de afwezigheid van instituties.' Hij zei dat hij zijn vader niet zou opvolgen, omdat politieke macht 'niet overerfbaar is, zoals een boerderij'.


Zijn reputatie als hervormer verdween als sneeuw voor de zon toen in februari dit jaar de opstand tegen zijn vader begon vanuit de oostelijke stad Benghazi, dat zou uitgroeien tot het rebellenbolwerk van Libië. Hij gaf persconferenties waarin hij waarschuwde dat de rebellen zouden worden vernietigd. Hij noemde de opstandelingen 'ratten'.


Op 21 augustus gaf hij zijn laatste speech voor de televisie. 'We hebben een lange adem', zei hij. 'We zijn in ons land en we zullen ons verzetten voor zes maanden, een jaar, twee jaar... en we zullen winnen.'


Saif ontsnapte op 19 oktober aan een NAVO-bombardement, de dag voordat zijn vader na veertig jaar heerschappij werd opgepakt in zijn geboortestad Sirte. In de laatste dagen zou hij nerveus en zenuwachtig zijn geweest, bang om hetzelfde lot te ondergaan als zijn door de rebellen omgebrachte vader. Drie van zijn broers stierven in Libië. Zijn moeder, drie andere broers en een zus zijn naar Algerije en Niger gevlucht.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden