Column

'Ooit een bankier ontmoet die in uw belang geïnteresseerd was?'

Het is aan de overheid om datahandel zoals ING wil bedrijven te verbieden, schrijft columnist Thomas von der Dunk.

ING-geldautomaten in Den Haag. Beeld anp

Heeft een oehoe ook recht op privacy? Een paar jaar geleden is het webcamproject Beleef de Lente van Vogelbescherming Nederland van start gegaan, waarbij dankzij verborgen opgestelde camera's aan iedereen de mogelijkheid wordt geboden om in de natuur een aantal dieren tijdens het paren en broeden te bespieden.

Een soort Big Brother dus, alleen zonder gekochte toestemming van de betrokkenen. Het verbaast me dat de Partij voor de Dieren en de ChristenUnie nog niet tegen deze onverbloemd aviaire geslachtsdaden tonende peep-show - ook toegankelijk voor kinderen - in actie zijn gekomen.

Tot de bespiede vogels behoorden vorig jaar, zo maakte een fotocollage in De Volkskrant van 3 maart duidelijk, een koolmees, slechtvalk, ooievaar en oehoe. Vooral het oehoepaartje in een Winterswijkse steengroeve was bij het grote publiek favoriet. Zij konden op meer dan een miljoen volgers bogen - daar kan geen twitterende politicus aan tippen.

Helaas: 'Een paar weken geleden (ik citeer de Volkskrant) besloten de oehoes plots om hun broedplek van de afgelopen jaren te verruilen voor een andere plek, buiten het zicht van de camera's.'

Het bericht vervolgde: 'En ook op de in allerijl bedachte alternatieve plaats, in de ENCI-groeve in Zuid-Limburg, werkten de oehoes niet mee. Technici en medewerkers van Natuurmonumenten waren vorige week nog druk in de weer met het plaatsen van camera's en het leggen van kabels in de groeve, maar het vaste oehoepaar koos deze week plots voor een andere broedplek.'

We accepteren alles
Verstandige vogels, die oehoes. Niet van zins ongevraagd mee te werken aan deze nieuwe variant op Reinout Oerlemans-tv. Want evenmin als de zwaargewonden die bij de VU werden binnengedragen door de ziekenhuisdirectie voor hun onvrijwillige bijdrage aan het voeden van Nederlands voyeurisme werden betaald, hielden die oehoes er iets aan over.

Wij mensen zijn intussen al zo aan de alomtegenwoordigheid van bewakingscamera's gewend dat we er niet meer van opkijken. Onder het mom van 'meer veiligheid' accepteren we alles. Alleen als, als logische consequentie van het nog steeds alomtegenwoordige marktdenken, straks het sterfbed van oma aan de meestbiedende tv-producer verkocht dreigt te worden, vallen misschien nog protesten te verwachten.

Megadata en megabusiness: het wordt een steeds ongemakkelijker combinatie. Al zonder Big Brother-tv is ons leven steeds meer een glazen huis, voor overheid en bedrijfsleven, en als dat een paar centen op een aankoop scheelt, gaat een groot deel van de consumenten snel akkoord.

ING heeft nu besloten om ook haar data, die van Uw particuliere betalingsverkeer, voor een forse vergoeding aan derden beschikbaar te stellen, die U dan gericht met reclame kunnen bestoken. Big Bank is watching you.

Het is voor rekeninghouders geheel vrijwillig, en geheel voor Uw eigen bestwil, want het vergroot de service, zo wordt ons haastig van ING-zijde verzekerd. Gelooft u het? De laatste twee decennia ooit een bankier ontmoet, die oprecht in uw belang was geïnteresseerd? Die het om uw welzijn en niet om zijn eigen bankrekening ging? Nee: nu heel voorzichtig iets tegen het casinogedrag van vijfentwintigjarige bancaire blagen op de beurs wordt gedaan, zoeken hun graaiende bazen gewoon naar andere wegen om straks weer een miljoenenbonus te kunnen claimen.

ChristenUnie-fractieleider Arie Slob heeft al gedreigd zijn ING-rekening op te zeggen. Een sympathieke oproep - het punt is alleen dat de andere banken nu nog even de kat uit de boom kijken, maar als ING binnenkort ongestoord zijn gang blijkt te kunnen gaan de lucratieve bonusboot ook niet willen missen.

 
Wij mensen zijn intussen al zo aan de alomtegenwoordigheid van bewakingscamera's gewend, dat we er niet meer van opkijken.

Datahandel verbieden
Aan de overheid dus de taak om dit soort datahandel gewoon te verbieden, ongeacht het hysterisch gekrijs en het chantage-achtige gelobby over gemiste economische kansen - weet u nog hoe Gerrit Zalm als stroman van het grote bedrijfsleven te keer ging toen Lodewijk Asscher als wethouder weigerde om Schiphol te verpatsen? - dat dan ongetwijfeld volgt.

De ING heeft ooit de goede oude Postbank overgenomen - een van de vele fatsoenlijk functionerende nutsbedrijven die vanaf de jaren tachtig zo nodig moesten worden geprivratiseerd, omdat Onno Ruding dat even eerder bij het IMF als begrotingstrucje had geleerd. Ook over die privatiseringswaan heeft een ChristenUnie-voorman, senator Roel Kuiper, recent een boekje - of liever gezegd: een heel dik boek - opengedaan.

Nederland liep bij al die privatiseringen en splitsingen voorop: het was mode, en als je niet voorop liep, dan liep je achter, zoals Martin Sommer terecht in zijn column opmerkt. Winstgevendheid op de korte termijn staat voorop, omdat alles een transactie geworden is. Het sterfbed van uw oma wordt nog net niet per opbod aan de hoogstbiedende verkocht, maar haar thuiszorg inmiddels wel per afslag aan de minstvragende gegund.

Wat ooit collectieve instellingen met een publiek ethos waren, zijn nu geldbeluste bedrijven geworden, met alle leugenachtigheid over klantgerichtheid vandien, zelfs als de aandelen nog in staatshanden zijn. Een mooi voorbeeld vormt de NS. Tot dusver vormt de stationshal openbaar gebied. Binnenkort moet die met poortjes ontoegankelijk worden gemaakt.

De OV-chipkaart: niemand heeft erom gevraagd, hij wordt ons opgedrongen. Van papieren kaartjes zou niemand meer gebruik maken, net zo min als van de gele vertrekstaten op het perron. Bullshit: de NS zoekt naar besparingen, en verlegt de risico's naar de reiziger, die achteraf moeilijk kan controleren of hij wel goed heeft ingecheckt en snel vergeet uit te checken. Kassa! En kassa is het enige wat ook voor Big Bank ING nog telt.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en columnist voor Volkskrant.nl

 
Wat ooit collectieve instellingen met een publiek ethos waren, zijn nu geldbeluste bedrijven geworden, met alle leugenachtigheid over klantgerichtheid vandien, zelfs als de aandelen nog in staatshanden zijn.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden