Oogverblindend drukwerk

De Franse auteur Octave Uzanne had twee passies: mooie boeken en dito vrouwen. Zijn streven was ze met elkaar te vervlechten, wat onder andere resulteerde in Voyage autour de sa chambre....

Uzanne liet het boek oogverblindend uitgeven: een band van bruin halfleer met gemarmerd papier op voor- en achterplat; handgekleurde illustraties van Henri Caruchet, gegraveerd door Frédéric Massé. De gekalligrafeerde tekst werd in koper gegraveerd; de kopsnede verguld. De oplage bedroeg 210 genummerde exemplaren, waarvan het overgrote deel werd uitgegeven door de door Uzanne opgerichte Société des Bibliophiles Indépendants. Het boek was destijds, in 1896, met zijn prijs van 125 francs slechts voor enkelen betaalbaar.

Een eeuw later is het exemplaar met nummer 90 in het bezit van de Nederlandse verzamelaar F. Schreuder, die het ooit aantrof in een boekwinkel in de Rue de Savoie in Parijs. Hij is lid van het Nederlands Genootschap van Bibliofielen dat het twaalfenhalfjarig bestaan viert met de tentoonstelling Reis in Drukken in de Amsterdamse Universiteitsbibliotheek. Daar hebben leden van het genootschap een honderdtal van hun favoriete eigendommen uitgestald.

Bibliofielen hechten aan de uiterlijke verschijningsvorm van hun boeken; papier, druk- en bindwijze, typografie en illustraties dienen aan hoge esthetische en technische maatstaven te voldoen en doorgaans betreft het boeken die in kleine oplagen zijn vervaardigd. In de al even verfijnd ogende catalogus lichten de verzamelaars hun keuze toe en vertellen zij waar het boek werd verworven. Wat weer mooi aansluit bij het thema reizen, want ook de bibliofiel moet immers, ter aanvulling van zijn schatten, onvermijdelijk zijn bibliotheek verlaten voor een bezoek aan antiquaar of veiling in soms verre buitenlanden.

Een van de zeldzaamste stukken is het verslag dat Bernard von Breydenbach in 1486 uitbracht over zijn pelgrimage naar het Heilige Land. Het zijn vooral de zeven panoramisch uitvouwbare houtsnedes met stadsgezichten die het boek, dat deel uitmaaakt van de Bibliotheca Philosophica Hermetica van Joost Ritman, zo bezienswaardig maken. Nog meer visueel plezier kan ontleend worden aan boeken als Robinson Crusoe, Gulliver's Travels en Alice's avonturen in Wonderland - sommige verzamelaars zoeken stad en land af om zo veel mogelijk, veelal prachtig geïllustreerde, edities van hun lievelingsboek te bemachtigen. Wie het beroemde boek van Lewis Carroll gaat verzamelen, kan een leven lang voort. De avonturen van Alice zijn in meer dan honderd talen verschenen.

Naast boeken over pelgrimstochten, ontdekkingsreizen en imaginaire reizen uit vijf eeuwen, eist ook ander spectaculair drukwerk de aandacht op. Uiterst kwetsbaar door de ragfijne verbindingen zijn de uitvouwbare en uit de 19de eeuw daterende souvenirrozen die met enkele tientallen kleinere en grotere staalgravures een beeld geven van een stad of badplaats.

Aan de muur hangt een getekende doorsnede van de Oranje, het schip dat vele duizenden Oost-Indiëgangers vervoerde. Op de kleurenplaat van bijna een meter lengte kunnen we onder meer zien waar zich de koelruimte voor wild en gevogelte bevond, het verblijf voor de Javaanse bedienden en de kinderkamer 2e klasse. Aan boord was zelfs een drukkerij, op de kaart aangegeven met een miniem drukpersje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden