Reportage Schermen uit

Oogjes dicht en wifi uit: wat ouders proberen om hun kinderen ’s nachts van de schermpjes af te houden

Kinderen die tot laat met hun mobieltje of tablet in de weer zijn, slapen slechter. Vrienden die midden in de nacht appen, verwachten per omgaande antwoord. Wat kunnen ouders doen zodat hun kinderen niet de hele nacht liggen te appen? 

Beeld Katja Poelwijk

De twee kinderen van Rolanda Schouten uit Frieschepalen hebben vorige maand een ouderwetse wekker gekregen voor op hun slaapkamer. ‘Want dat was het excuus: als ik mijn telefoon niet naast me heb, dan word ik ’s ochtends niet wakker. Nou, dat was simpel opgelost.’

Schouten merkte de laatste tijd dat haar oudste, een dochter van 14, vaak chagrijnig was en wallen onder haar ogen kweekte. ‘Dat kwam doordat ze halve nachten op de app zat.’ Natuurlijk had ze haar dochter daar al vaker op aangesproken. ‘Dan ging ik even naar haar toe als ik ’s avonds op WhatsApp zag dat ze online was, van: slaap je nou nog niet? Maar ze is gehaaid hoor. ’s Avonds blokkeerde ze me gewoon op WhatsApp zodat ik niet kon zien dat ze nog online was. En die blokkade maakte ze dan ’s ochtends weer ongedaan.’

Vrienden die tot diep in de nacht appen en reacties terug verwachten, zijn moeilijk te weerstaan. ‘Die telefoon is alles voor haar. En als ze niet meteen reageert, ook al is het midden in de nacht, denken vrienden dat ze ze negeert. Dan krijgt ze appjes van: hallo, waar ben je? Is er soms iets?’, zegt Schouten.

Mobiel uit de slaapkamer

Sinds een paar weken hanteert deze moeder daarom de regel dat de telefoon niet meegaat naar bed. ‘Eigenlijk zag mijn dochter zelf ook wel in dat dat beter is. We merkten binnen een week dat ze al beter sliep. Als vriendinnen nu klagen dat ze hen negeert, geeft ze mij de schuld.’

Dat beeldschermgebruik niet bevorderlijk is voor de nachtrust, zoals nu ook uit RIVM-onderzoek blijkt, is voor veel ouders natuurlijk geen verrassing. Toch is het nog een behoorlijke worsteling om het gestaar naar de smartphone een beetje binnen de perken te houden. In een enquête van EenVandaag onder 2.400 jongeren zei driekwart van hen geregeld hun smartphone mee te nemen in bed.

‘Vooral Instagram is verleidelijk, telkens zie je weer nieuwe dingen’, zegt Betul (18), eindexamenleerling van het Christelijk Gymnasium Utrecht. Ze ligt zelf geregeld tot 3 uur ’s nachts in bed te scrollen op haar telefoon. Aan het slaapgebrek is ze intussen gewend, daar heeft ze vooral het eerste lesuur last van op school. ‘Mijn ouders weten het wel, zij gaan eerder slapen dan ik. Toen ik een paar jaar jonger was, moest ik m’n telefoon inleveren als ik een toets had. Maar nu vinden ze het mijn eigen verantwoordelijkheid. Ze zeggen nu alleen tegen me: ga slapen.’

Instagram verwijderd

Haar klasgenoot Zeynep heeft uit zelfbescherming haar Instagram verwijderd van haar smartphone. ‘Ik zat er vaak wel negen uur per dag op, het was extreem, ik werd er negatief van. ’s Ochtends werd ik niet goed wakker omdat ik meteen weer op mijn telefoon zat te kijken. Ik ben verslavingsgevoelig, weet ik inmiddels, en ik voel me beter nu ik zelf heb ingegrepen.’

Hun vriendin Bibiche (18) luistert verbaasd naar de verhalen. ‘Ik voel die aantrekkingskracht van de telefoon minder en ga ook minder laat naar bed.’ Betul lacht: ‘Zelfs tijdens dit gesprek heb ik al weer onopvallend m’n telefoon gecheckt.’

Bij jongere kinderen zijn ouders vaak wat strenger, weet een groepje 14-jarige meisjes uit de derde klas van een andere Utrechtse middelbare school. Ze vertellen dat sommige ouders om acht uur ’s avonds de wifi uitzetten. Prima, vinden deze leerlingen, want dan komen ze tenminste nog aan hun huiswerk toe. En het is beter dat de wifi uitstaat dan dat je je telefoon moet inleveren voor het slapengaan. ‘Dan kun je tenminste nog een spelletje doen in bed.’

Het inperken van schermtijd is lastig omdat je bijna direct in een politierol terechtkomt, zegt Astrid Poot, moeder van kinderen van 10 en bijna 14. ‘Zodra je de discussie over schermgebruik begint, weten je kinderen al: o ja, nu komen de restricties en de regels. Zij verliezen het per definitie.’

Het goede voorbeeld

Zelf geeft ze ook weleens onbedoeld het slechte voorbeeld. ‘Ik kan wel zeggen dat zij niet zoveel op hun telefoon mogen staren, maar dat is lastig vol te houden als je zelf steeds je Twitter zit te checken.’

Poot is ontwerper en werkt nu aan een spel dat gezinsleden kunnen gebruiken om op een humoristische wijze over schermtijd te discussiëren. Op een positieve manier, want Poot vindt het belangrijk te benadrukken dat er ook veel inspirerends en waardevols via schermen tot ons komt. ‘Als je er maar bewust mee omgaat.’

Voor het spel houden kinderen en ouders eerst enkele dagen bij hoe vaak ze online zijn. ‘Zo schrok ik eigenlijk hoe vaak ik zelf een microcheck op mijn telefoon doe om te zien of er nog berichtjes zijn’, zegt Poot. Het spel moet gezinnen helpen om op een positieve manier over de goede en slechte kanten van smartphonegebruik te praten en zo samen tot regels te komen.

‘Daarbij denk ik dat het helpt als je kinderen niet alleen iets afpakt, maar daarnaast ook iets beters te bieden hebt. Zo hebben wij thuis een tijd de regel gehad dat we na het eten allemaal een half uur gaan lezen. Een boek, een krant, een tijdschrift, het mag alles zijn, als het maar op papier is en niet op een scherm. Dat bleek heel leuk te zijn, zodat mijn dochter ons er zelfs aan herinnerde als we het dreigden te vergeten: o ja, we hebben nog niet gelezen.’

Meer weten? Lees ook: 

’s Avonds naar schermen staren veroorzaakt slaapproblemen onder jongeren
Jongeren slapen slechter door beeldschermgebruik in de avond. Vijf vragen over het effect van schermpjes voor het slapen gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden