Ooggetuigenverslagen uit het gevallen Debaltseve

Oekraïense soldaten, hun gezichten zwart van het oorlogsgeweld, komen vermoeid aan in Artemivsk, zo'n 30 kilometer van de opgegeven spoorwegstad Debaltseve. De val van Debaltseve is een van de ergste nederlagen tot nu toe voor Kiev. Separatisten spreken van een gedemoraliseerd regeringsleger dat gedoemd was de strategisch gelegen stad te verliezen.

Redactie
Oekraïense soldaten uit Debaltseve komen veilig aan in Artemivsk. Beeld ap
Oekraïense soldaten uit Debaltseve komen veilig aan in Artemivsk.Beeld ap

'Ze hebben niet veel lichamen meegenomen', schrijft Semen Sementsjenko, die een paramilitair bataljon leidt, op Facebook over de pijnlijke aftocht van het omsingelde regeringsleger. Een andere rebellenleider zegt dat het leger niet eens probeerde door de linies te breken van de pro-Russische separatisten. Zo moe waren ze van het vechten, van de uitzichtloze situatie. 'Ze waren volledig gedemoraliseerd', zegt Eduard Basurin, een hoge rebellencommandant in het gebied.

Een deel van de soldaten dat naar het veiliger Artemivsk probeerde te komen, werd het slachtoffer van aanvallen van de separatisten. Als strompelende en vermoeide soldaten regeringsgebied veilig weten te bereiken, wordt duidelijk dat de eenheden zware verliezen hebben geleden. 'Veel trucks vertrokken', zegt sergeant Volodomyr, die knielend aan de kant van de weg een sigaretje rookt. 'Maar slechts een paar kwamen aan. Van ons wist hoogstens een derde veilig weg te komen.'

undefined

Pro-Russische rebellen in Debaltseve vieren de inname van de stad. Beeld ap
Pro-Russische rebellen in Debaltseve vieren de inname van de stad.Beeld ap

Hevigheid

Gezien de steun van Moskou voor de rebellen, met troepen en geavanceerd wapentuig, was het niet óf Debaltseve zou vallen maar eerder wanneer. Daarvoor was de stad, een spoorwegknooppunt dat van levensbelang is voor Donetsk en Loegansk, veel te belangrijk voor de separatisten. Luttele uren na ondertekening van het Minsk-akkoord, namen de aanvallen van tanks en infanterie-eenheden van de rebellen in hevigheid toe.

Volgens Albert Sardaryen, een 22-jarige militaire verpleger, werd het besluit om de aftocht te blazen tot het laatste moment geheim gehouden voor de soldaten. Samen met andere militairen kreeg hij slechts 10 minuten om zijn spullen te pakken en in de legertrucks te stappen. De voorbereidingen om de stad op te geven, waren al dagen daarvoor begonnen door Kiev en de legertop. De belangrijkste vluchtweg uit de stad was echter bezaaid met mijnen. Belangrijker: het stond onder controle van de rebellen.

Soldaat Leonid Morosjin uit Debaltseve wordt verpleegd in een ziekenhuis in Artemivsk. Beeld epa
Soldaat Leonid Morosjin uit Debaltseve wordt verpleegd in een ziekenhuis in Artemivsk.Beeld epa

Vluchtroute

Nadat ambulances ongezien via het platteland en zijwegen veilig wisten weg te komen, wisten de commandanten dat ze een alternatieve vluchtroute hadden gevonden. Volgens Sardaryen, die tegen middernacht was gaan slapen, stelden de trucks zich rond één uur 's nachts op aan de rand van Debaltseve.

Tanks en pantserwagens werden aan beide kanten van de weg opgesteld om de vrachtwagens te beschermen. 'Met de lichten uit reden we door de velden', vertelt Sardaryen. 'Onze kolonne telde zo'n duizend personen. Het duurde zeven uur om 15 kilometer af te leggen.' Maar ondanks de voorbereidingen, werd de kolonne ontdekt. Tegen de ochtend was de stoet een schietschijf voor de rebellen. De militairen werden van alle kanten beschoten.

Ze probeerden in alle richtingen veilig weg te komen. Sardaryen: 'Tegen half acht zagen we vier tanks op een heuvel. We dachten dat ze van ons waren. Maar toen begonnen ze te schieten. Vanaf de andere kant werden we beschoten door een mitrailleur. Een kogel raakte onze truck. Een andere vrachtwagen werd opgeblazen door een granaatwerper. De soldaten gingen te voet verder. Wij, de verplegers, bleven achter ze. Er waren zes gewonden, onder wie een soldaat wiens been was afgerukt. We lapten ze op en zeiden dat ze moesten wachten tot ze werden opgehaald. Ik weet niet of ze het hebben gered.'

Sardaryen zegt dat hij de laatste zes kilometer rende. 'Wij wisten een Oekraïense wegversperring om half negen te bereiken', vertelt de sergeant. Op een bed in het ziekenhuis van Artemivsk zit Ihor. 'Het was geen terugtrekking. Een terugtrekking vindt plaats via een geplande route, ondersteund door artillerie. Dit was ongeorganiseerd. Voertuigen probeerden elkaar in te halen. We werden achtervolgd door een pantserkolonne van de rebellen. Zestien van onze jongens werden in een truck neergemaaid met een machinegeweer.'

De Oekraïense militairen in Debaltseve werden dagelijks door de rebellen bestookt met GRAD-raketten. Beeld afp
De Oekraïense militairen in Debaltseve werden dagelijks door de rebellen bestookt met GRAD-raketten.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden