Oog voor ongeluk

Met hun geboortejaren 1983, 1986 en 1990 behoren ze tot de jongste lichting in de Nederlandse letterkunde. Waarover schrijven deze debutanten?

Men zegt dat de eerste alinea het DNA van een roman moet bevatten. Daan Heerma van Voss (1986) heeft genoeg aan de eerste zin: 'De val heeft de dingen onuitputtelijk vermoeiend gemaakt.'


De hoofdpersoon van Een Zondagsman, Oscar van Bohemen, is een psycholoog die ooit nationale bekendheid genoot. Maar sinds zijn vrouw, na een val van de trap, in coma is geraakt heeft hij geen interesse meer in zijn patiënten.


In bijna elke alinea heerst een verpletterende grauwheid en stilte: 'Het geritsel om me heen wordt zachter tot het in zijn geheel verdwijnt. Ik doe mijn ogen weer open. De schooltrap is leeg.' Deze toon volhouden is een stilistische opgave, die Heerma van Voss knap volbrengt. Het gegeven van de roman is echter te dun; het DNA bevat, zo gezegd, te weinig genen. 'Geluk is simpel. Saai,' zegt Oscar. 'Ik heb oog voor ongeluk.'


Maar dat hebben álle schrijvers. Het wordt pas interessant als een personage in opstand komt tegen zijn situatie. Oscar vertoont aanvankelijk kleine tekenen van opstand: in het ziekenhuis gooit hij zijn lege koffiebekertje over de balustrade, waarna die beneden op tafel valt. Dan een escalatie: in de sportschool stapt hij af op een door hem begeerde vrouw, draait haar om, en houdt haar vast in een stille omstrengeling. Het lijkt het begin van een ontwikkeling , maar het is slechts een episode. Oscar's ellende is dieper geworden, maar het verhaal gaat verder zonder dat dit gegeven wordt uitgewerkt.


Een bijna perfecte stijl en een wereld opgebouwd uit betekenisvolle details maken Een Zondagsman desondanks de moeite waard. En soms krijgt de roman kleur door bijtende humor, zoals wanneer de psycholoog van het stel tegenover hem de naam van de man niet meer weet. 'Ze kijkt me aan en snikt dat Hugo haar regelmatig probeert aan te randen. O ja, Hugo, zo heet hij.'


Martijn Wallage


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden