Oog in oog met Ronnie Brunswijk

Het beeld is bizar, onwerkelijk. Vier jaar lang bestreden militairen en junglecommando's elkaar in Surinames enige oorlog en nu praten ze met elkaar over zangvogels en auto's....

Brunswijk, in zijn glimmende terreinwagen: 'Ik reed laatst op de Kwattaweg, maar je zag mij niet.' Kapitein Nijbroek, verlegen lachend: 'Dat klopt. Want je rijdt altijd een andere auto'. Brunswijk vermaakt zich volop, maar de meeste militairen weten zich geen raad met de situatie op de brug. De kapitein tot Brunswijk: 'Rij rustig op de weg.'

Het ooit zo vredelievende en gastvrije Suriname werd na de staatsgreep van 1980 een land van oorlog, moordpartijen en ellende. Enkele honderden doden vielen tussen 1986 en 1990 in de strijd tussen het Nationaal Leger en de rebellen. Roel van Broekhoven reisde mee met een groep militairen die het oerwoud weer opzochten. Ze zijn getekend door de oorlog: ze slapen slecht, zijn agressief en het leed hebben ze niet verwerkt.

Van Broekhoven maakte een opmerkelijke documentaire. Voor het eerst doen de militairen, die buiten Suriname toch als de bad guys werden gezien, hun zegje. Het resultaat is aangrijpend. Gedoseerd toont hij hoe de tocht de groep aangrijpt. Vreemd genoeg stelt hij de bloedbaden, zoals in Moiwana, waar het leger tientallen bosnegers ombracht, niet aan de orde.

Volgens de maker is dat wel gebeurd, maar leverden de gesprekken niets op. Ook de ontkenning van de militairen dat ze bij de moordpartijen betrokken waren, wordt node gemist. Jammer. Toch is het eindproduct zeker de moeite waard. Het toont militairen die worstelen met het verleden.

In de avond, als ze bij elkaar komen om de dag te evalueren, wordt het militair Cantenburg allemaal te veel. De ontmoeting met Brunswijk maakt hem kwaad. 'Hij heeft mensen vermoord. Nu hangt hij de patser uit. Hoe moeten de moeders van de slachtoffers zich voelen?' Maar de volgende dag doet zich weer zo'n bizarre ontmoeting voor.

Een oud-strijder van Brunswijk rijdt nu mee in de bus. 'Als we genoeg wapens hadden gehad, waren jullie allemaal eraan gegaan', roept hij naar zijn vroegere vijanden. 'Sorry dat ik het zeg.'

Iedereen lacht, handen worden geschud en er klinkt kaseko-muziek. Cantenburg staart gepijnigd naar buiten. Ook kapitein Nijbroek, in het begin nog een stoere officier, toont aan het einde zijn emotionele kant. Cantenburg wil maar één ding: rust. 'Ik kan geen mensen meer verdragen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.