Onzichtbare kleuren

Dick Matena en Erik Kriek verwezenlijkten hun lang gekoesterde wens: stripversies van Theo Thijssens Kees de jongen en de horrorverhalen van H.P. Lovecraft.

Vraag een willekeurig iemand wie de Zwembadpas doet, en hij zegt zonder nadenken: Kees de jongen! 'Als je 's goed opschieten wou moest je voorover gaan lopen, net of je telkens viel. (...) Maar 't voornaamste was toch dat je armen heen en weer gingen.'


Zo schreef Theo Thijssen het op in 1923, en stripmaker Dick Matena laat zien hoe de beroemdste funny walk uit de Nederlandse literatuur eruitziet. Na De Avonden van Reve, Kort Amerikaans van Wolkers, Dwaallicht van Elsschot en De Komiek van Freek komt Matena nu met een integrale verstripping van Kees de jongen, een bijna vijfhonderd bladzijden dikke beeldroman waarin de complete tekst is afgedrukt in, boven, naast en onder de stripkaders waarin een peinzende Kees ons deelgenoot maakt van zijn kijk op de wereld.


Die kijk is vaak zorgelijk, of Matena heeft hem zo geïnterpreteerd, want je ziet niet veel glimlachjes op het gezicht van Kees. Zelfs niet als hij dagdroomt over Rosa Overbeek, zijn grote liefde. Op bladzijde 489, nadat Kees al heel veel over haar heeft gemijmerd, komt ze eindelijk naast hem lopen, 'ineens dartel', zoals Thijssen schrijft: 'En ze pakte z'n arm en liep 'n paar stappen mee met haar hoofd tegen z'n schouder en liet hem toen weer los.'


Opmerkelijk is de wijze waarop Matena deze intieme scène in beeld heeft gebracht. Dartel kun je die niet noemen, want de tekening is de zwartste uit het hele boek, waarin de schooltas van Rosa oplicht als een baken in de nacht. Zoals veel tekeningen is ook deze gearceerd met horizontalen en verticalen die langs de lineaal zijn getrokken. De Avonden was nog vol zachte grijstonen, in Kees de jongen overheerst de strengheid.


Zoals Matena met de verstripping van Thijssen een lang gekoesterde wens in vervulling liet gaan, zo deed Erik Kriek dat met zijn boek H.P. Lovecraft - Het Onzienbare en andere verhalen. Daarmee heeft Kriek iets zeer hachelijks gedurfd, schrijft Gerard Soeteman in het voorwoord, want hij heeft 'in tekeningen gevangen wat 't allerbest en meest effectief aan de verbeelding van een lezer kan worden overgelaten'.


Howard Phillips Lovecraft (1890-1937) geldt als een sleutelfiguur in de ontwikkeling van horror en sciencefiction, maar is ook berucht om het groteske van zijn verhalen en het is juist dat aspect dat Kriek zo aantrekt. In 'De kleur uit de ruimte' speelt hij een effectief spel met de verbeelding van zijn lezers door de bewuste kleur helemaal niet af te beelden: het boek is namelijk in zwart-wit getekend.


Niet dat je de kleur mist, want er zijn genoeg andere dingen te zien die de aandacht trekken, zoals het wegrottende lijf van boerin Nabby, die door de ruimtekleur is aangevreten en erbij ligt als een gistende berg darmen. Over the top, maar dat hoort bij Lovecraft.


Tegelijkertijd slaagt Kriek erin om de horror iets gezelligs te geven. In het verhaal 'Schaduwen boven Innsmouth' besteedt hij veel aandacht aan de gammele architectuur, die doet denken aan The Addams Family van cartoonist Charles Addams.


Ook hier wordt een beroep gedaan op de verbeelding van de lezer, want de vislucht die uit de bladzijden omhoogwalmt - en de hoofdpersoon fataal wordt - is pure fictie.


Dick Matena/Theo Thijssen: Kees de jongen.

Athenaeum- Polak & Van Gennep, € 32,50.


ISBN 978 90 2536 912 5.


Erik Kriek/ H.P. Lovecraft: Het Onzienbare en andere verhalen.

& Blik/De Bezige Bij; € 24,90.


ISBN 978 90 5492 345 9.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden