Onzekerheid over slagen migratietop met Turkije

Of de EU-top over een oplossing voor de migratieproblematiek met Turkije gaat slagen, is nog maar de vraag. EU-president Donald Tusk, die de top van regeringsleiders en staatshoofden donderdag en vrijdag leidt, toonde zich enkele uren voorafgaand aan het overleg 'meer voorzichtig dan optimistisch' over het slagen van de top.

Syrische vluchtelingen bij een camp in Idomeni, in het noorden van Griekenland. Beeld EPA

'Alleen als we samen werken op een coöperatieve manier en ons hoofd koel houden, zullen we slagen', zei hij. Tusk had het over 'moeilijke gesprekken'. Eerder had Tusk al gewezen op het feit dat 'de catalogus van onderwerpen die opgelost moet worden voordat een deal gesloten kan worden, lang is'. Hij onderstreepte dat een deal voor alle EU-landen, 'klein of groot' acceptabel moet zijn.

De opmerking was een duidelijke verwijzing naar de bezwaren van Cyprus voor het versnellen van de toetredingsgesprekken van Turkije tot de EU. Daar wil het eiland pas mee instemmen als de Turken de Cypriotische regering erkennen en de Cyprioten toegang geven tot Turkse havens en vliegvelden.

Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, zei 'tamelijk optimistisch' te zijn dat er vrijdag een akkoord is met Turkije. 'Dat is er nu nog niet, maar ik hoop dat er een deal komt, al kan niemand dat natuurlijk garanderen.'

Ook premier Mark Rutte toonde zich gematigd optimistisch. 'Het is nog geen gelopen race', zei hij voorafgaande aan de top in Brussel. 'Er zal echt nog veel moeten gebeuren, vandaag met de 28 EU-landen en morgen met Turkije. Het worden twee lange dagen.'

Wat zijn de struikelblokken?

De Europese leiders waren vorige week nog euforisch over de principeafspraak met Turkije. Maar de Turkse eisen hebben dat doen omslaan in huiver en scepsis. Wat zijn de struikelblokken? Lees hier de analyse van Marc Peeperkorn.

Migranten staan in de rij voor thee in het vluchtelingenkamp bij Idomeni, aan de Grieks-Macedonische grens. Beeld epa

'Enorme druk'

Vorige week kwamen de Europese Unie en Turkije een principeakkoord overeen, maar op de top zullen er knopen moeten worden doorgehakt. De EU bespreekt het plan om samen met de Turken de stroom migranten in te dammen. Een onderdeel daarvan is het terugsturen naar Turkije van alle migranten die op illegale manier de oversteek maken naar de Griekse eilanden. Dit ligt juridisch en moreel gevoelig, maar Tusk verzekerde dat Europese en internationale (mensen-)rechten worden gerespecteerd.

'De druk om tot een deal te komen is enorm', zegt Europa-correspondent Marc Peeperkorn. 'Het zou de geloofwaardigheid van de Europese Raad ondergraven als er tien dagen na het bereiken van een principeakkoord geen deal wordt bereikt. De Turken zullen dan geen reden meer zien om hun grenzen dicht te houden. Ze hebben nu al 2,7 miljoen vluchtelingen waar ze de handen vol aan hebben. Waarom zouden ze dan ook nog vluchtelingen die naar Griekenland doorreizen tegenhouden?'

Geen nieuwe eisen

Een hoge Turkse official zei tegen persbureau Reuters dat Ankara geen nieuwe eisen zal stellen op de top. Het zal volgens hem moeilijk worden om er samen uit te komen, maar niet onmogelijk. Als er nieuwe voorstellen komen van de EU, is Turkije bereid die te bespreken, aldus de official die anoniem wil blijven. Hij voegde eraan toe dat andere landen, zoals bijvoorbeeld Cyprus, vooruitgang niet moeten tegenhouden.

Volgens Peeperkorn vormt de opstelling van Cyprus het grootste struikelblok. 'Dat de Turken de regering van Cyprus gaan erkennen, is totaal onrealistisch. De Turken zullen duidelijke concessies vragen voor het toelaten van Cypriotische schepen en vliegtuigen tot Turks grondgebied.'

Een ander obstakel is de vraag of het juridisch mogelijk is om migranten die straks op de Griekse eilanden aankomen terug te sturen naar Turkije. Ook de opname van Syrische vluchtelingen uit Turkse kampen door Europese landen stuit op verzet.

Peeperkorn: 'In de ontwerpverklaring is opgenomen dat ieder asielverzoek moet worden behandeld en dat een asielzoeker recht heeft om in beroep te gaan. Ook zullen Griekenland en Turkije hun wetgeving moeten aanpassen om mensen terug te kunnen sturen naar Turkije, maar ik verwacht dat dat geen probleem zal zijn.'

De top begint donderdag om 16.00 uur. Vrijdagochtend schuift de Turkse premier Ahmet Davutoglu aan en zal blijken of er een deal is bereikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden